Türkiye ve Mısır savunma işbirliğini stratejik ortaklığa taşıyor

Mısır ve Türkiye, askeri anlaşmalar ve savunma sanayisindeki ortak üretim projeleriyle diplomatik ilişkilerini stratejik seviyeye yükseltiyor. Kahire’de imzalanan mühimmat ve hava savunma sistemi sözleşmeleri, on yıllık gerilimin ardından iki ülke arasındaki askeri yakınlaşmanın en somut adımları olarak öne çıkıyor.

Mısır ve Türkiye, askeri anlaşmalar ve savunma sanayisi alanındaki ortak üretim projeleriyle son dönemde kurdukları ittifakı güçlendiriyor. İki ülke arasındaki yeni yakınlaşmada savunma ve silah üretimi başlıca işbirliği alanı olarak öne çıkıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bu ay Kahire’ye iki yıl içindeki ikinci ziyaretini gerçekleştirdi. İki ülke, 2013’te dönemin Mısır Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin devrilmesinin ardından yaşanan ve yaklaşık on yıl süren gerilimin ardından 2024’te diplomatik ilişkileri yeniden tesis etmişti.

Gazze’de savaşın başlamasıyla birlikte Ankara ile Kahire arasındaki temaslar ivme kazandı. Taraflar, Gazze’de on binlerce Filistinlinin öldüğü ve geniş çaplı yıkımın yaşandığı sürece sert tepki gösterdi. İki ülke ayrıca, İsrail’in Hamas ve Hizbullah gibi yapılara ağır darbe vurmasının ardından bölgede artan askeri etkisine karşı denge oluşturma arayışında da yakınlaştı. 2025 yılının haziran ayında İsrail ve ABD’nin saldırılarına maruz kalan İran’ın Suriye üzerindeki nüfuzunun da zayıfladığı değerlendiriliyor.

Bölgesel denklemde Suudi Arabistan ve Pakistan etkisi

The National gazetesine konuşan Kahire’deki kaynaklar, Mısır-Türkiye hattındaki yakınlaşmanın Suudi Arabistan’ın da dahil olduğu daha geniş bir bölgesel denklemle bağlantılı olduğunu; Pakistan ve Katar’ın ise daha sınırlı düzeyde sürece katıldığını belirtti. Konuya aşina kaynaklar, daha geniş kapsamlı bu ittifakın kısmen Gazze ve Sudan’daki savaşların ardından yaşanan sarsıntılarla başa çıkmayı amaçladığını kaydetti. Girişimin ayrıca İsrail’in Lübnan’a yönelik devam eden saldırılarını ve Afrika Boynuzu ile Kızıldeniz kıyılarında nüfuz kazanma girişimlerini dengelemeyi hedeflediği ifade edildi.

Erdoğan’ın bu ay Kahire’ye gerçekleştirdiği ziyaret sırasında bilgi veren kaynaklar, Mısır ile Türkiye’nin ilişkilerini birçok alanda daha derin ve kapsamlı işbirliğiyle “stratejik düzeye” yükseltmek istediğini belirtti.

Savunma sanayisinde mühimmat ve İHA üretimi öne çıkıyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ziyaretinden kısa süre sonra Milli Savunma Bakanlığı, Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ (MKE) ile Mısır’da 155 mm uzun menzilli topçu mühimmatı üretim tesisi ve fişek fabrikası kurulmasına yönelik sözleşme imzalandığını açıkladı. Bakanlık, tesislerin işletilmesi ve ihracat kapasitesinin artırılması amacıyla Mısırlı makamlarla ortak bir şirket kurulacağını duyurdu.

Türkiye ayrıca MKE üretimi Tolga hava savunma sisteminin Mısır’a ihracatını da doğruladı. Kara birlikleri, askeri üsler ve deniz platformlarının korunması amacıyla tasarlanan sistemin satışına ilişkin resmi makamlar rakam paylaşmasa da, sözleşme bedelinin 350 milyon dolar olduğu iddia edildi.

Askeri temaslar Kahire Batı Hava Üssü’ne uzandı

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ziyaretinden bir hafta sonra Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu da Mısır’a giderek mevkidaşıyla görüştü ve Kahire Batı Hava Üssü’nü ziyaret etti. Konuya vakıf kaynaklar, Akdeniz kıyısında ileri Türk teknolojisiyle İHA üretimi yapacak bir savunma sanayi kompleksinin de gündemde olduğunu belirtti.

The Cradle’a konuşan Ankara merkezli düşünce kuruluşu Orsam’dan Kaan Devecioğlu, Türkiye’nin İHA, mühimmat, zırhlı araç ve deniz platformlarındaki birikiminin Mısır için cazip bir alternatif sunduğunu ifade etti.

Devecioğlu, Kahire’nin amacının yalnızca tedarik değil, yerli üretim kapasitesini artırmak ve Batılı tedarikçilere bağımlılığı dengelemek olduğunu vurguladı. Türk-Mısır ilişkilerinin stratejik seviyeye yaklaştığını belirten Devecioğlu, “Karşılıklı güvenin tam olarak pekişmesi ve bölgesel konularda uzun vadeli uyum, ilişkinin resmi bir stratejik ortaklığa dönüşmesi için temel ön koşullar olacaktır” dedi.

Ticaret hacminde hedef 15 milyar dolar

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ile Kahire’deki görüşmesi sonrası yayımlanan ortak açıklamada, savunma, yatırım, ticaret, tarım ve sağlık gibi alanlarda işbirliğinin artırılması taahhüt edildi. İkili ticaret hacminin 2029 yılına kadar 15 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.

Gerilimli dönemde Libya’da karşıt tarafları destekleyen Ankara ve Kahire, bugün Sudan’da orduya destek konusunda aynı çizgide yer alıyor. Türkiye ayrıca, Libya’da Trablus merkezli yönetimle Kahire arasında köprü kurulmasına katkı sağladı. Ortak açıklamada Somali’nin toprak bütünlüğüne verilen destek de vurgulandı. Bu ifade, Etiyopya’nın Somaliland üzerinden Kızıldeniz’e açılma girişimlerine yönelik dolaylı bir mesaj olarak değerlendirildi.

Suriye’de Beşar Esad yönetiminin 2024 sonunda devrilmesinin ardından Türkiye’nin ülkedeki etkisinin artması Kahire tarafından temkinli izleniyor. Bununla birlikte taraflar istihbarat paylaşımı yapmaya ve ortak askeri tatbikatlar düzenlemeye devam ediyor. Mısır ve Türkiye, ABD ve Katar ile birlikte Gazze’de ekim ayında yürürlüğe giren ateşkesin sağlanmasında da arabuluculuk yürüttü.

Ankara, ilişkilerin önemine paralel olarak, Türkiye’de yaşayan Sisi karşıtı isimlere yönelik kısıtlamaları artırırken, bazı televizyon kanallarının faaliyetlerini durdurdu ve Müslüman Kardeşler yöneticilerinin ülkeden ayrılmasını istedi.