Ukrayna’da kaynak anlaşması sızıntısı: Yetkililer yalan makinesine bağlandı

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, ABD şirketlerine ülkenin doğal kaynaklarına öncelikli erişim sağlayan gizli anlaşma taslağının sızdırılması üzerine SBU’ya soruşturma talimatı verdi; yetkililer yalan makinesiyle sorgulanıyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Kiev ile Washington arasında imzalanması planlanan ve ABD şirketlerine Ukrayna topraklarındaki tüm madenlerin çıkarılmasında öncelikli erişim hakkı tanıyan gizli anlaşma taslağının sızdırılması üzerine Ukrayna Güvenlik Teşkilatına (SBU) soruşturma talimatı verdi.

Financial Times‘ın Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberine göre, SBU soruşturma kapsamında çeşitli kurumlardaki çalışanları, yalan makinesi (poligraf) kullanarak da kontrol ediyor.

Tam olarak kaç kişinin sorgulandığı ve bu kişilerin hangi devlet kurumlarına bağlı olduğu belirtilmedi.

SBU, yasalara uygun hareket ettiğini ve devlet güvenliği gerekçesiyle operasyonel detayları açıklamadığını bildirdi. Devlet Başkanlığı ise henüz bir açıklama yapmadı.

Soruşturma, muhalefet milletvekili Yaroslav Jeleznyak’ın 26 Mart’ta elindeki kopyaya atıfta bulunarak anlaşma taslağının içeriğini kamuoyuna açıklamasının ardından başladı.

Ertesi gün Financial Times da bağımsız olarak belgeye ulaştı ve kilit maddelerini yayımladı.

Zelenskiy, 28 Mart’ta olaya ilişkin yaptığı yorumda sızıntıdan duyduğu endişeyi dile getirerek, “Bu bilgiyi kimin sızdırdığını merak ediyorum,” dedi.

Sızıntı soruşturması, Kiev ile Washington arasında Ukrayna’nın stratejik doğal kaynakları ve enerji altyapısına ilişkin anlaşmanın koşulları konusundaki derinleşen anlaşmazlıkların ortasında gerçekleşiyor.

Beyaz Saray tarafından önerilen anlaşmanın güncellenmiş versiyonu, tarafların şubat ayında üzerinde anlaştığı çerçeve belgeden köklü şekilde farklılaşıyor.

Önceki taslak, Vladimir Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in Beyaz Saray’daki görüşmesinin ardından iptal edilmişti.

Kiev’deki kaynaklar, yeni koşulların beklenmedik olduğunu ve bazı maddelerin ülkenin egemenliğine ve ekonomik bağımsızlığına yönelik bir tehdit olarak algılandığını belirtiyor.

Özellikle, yeni versiyonda Ukrayna için herhangi bir resmi güvenlik garantisi bulunmuyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Ukrayna’nın maden sektörüne yapılacak Amerikan yatırımlarının kendi başına “Rusya için caydırıcı bir faktör” olacağını iddia etse de, Ukrayna tarafı bu görüşe katılmıyor.

Güncellenen anlaşmanın kilit noktalarından biri, Ukrayna’nın neredeyse tamamında petrol, doğalgaz ve diğer kaynakların çıkarılmasından elde edilecek gelirleri denetleyecek ortak bir denetim kurulunun oluşturulması.

Kiev, söz konusu mekanizmanın stratejik varlıkların kontrolünü fiilen Amerikan yapılarına devredeceğinden ve Ukrayna’nın Avrupa Birliği ile entegrasyonunu engelleyeceğinden endişe ediyor.

Belge ayrıca, Amerikan askeri yardımının geri ödenmesi gereken krediler formatına dönüştürülmesini de öngörüyor.

Zelenskiy bu koşulları kamuoyu önünde reddetti. Buna karşılık Trump, Ukrayna Devlet Başkanı’nı “anlaşmadan kaçmaya çalışmakla” suçlayarak, anlaşma imzalanmazsa “büyük sorunlar yaşanacağı” tehdidinde bulundu.