Ukrayna’da yolsuzlukla mücadele kurumları başsavcılığa bağlandı

Ukrayna parlamentosu, muhalif milletvekilleri ve gözlemcilere göre ülkenin iki kilit yolsuzlukla mücadele kurumunun bağımsızlığını fiilen ortadan kaldıran yasa değişikliklerini onayladı. Yasa, Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu (NABU) ve Özel Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı’nın (SAPO) yetkilerini başsavcıya devrediyor.

Ukrayna parlamentosu, 22 Temmuz’da ülkenin iki önemli yolsuzlukla mücadele kurumunun bağımsızlığını fiilen yok eden yasa değişikliklerini kabul etti.

Muhalif milletvekilleri ve gözlemciler tarafından tepki gören yasa, 13’e karşı 263 oyla kabul edilirken 13 milletvekili çekimser kaldı.

Meclis Başkanı Ruslan Stefançuk tarafından imzalanan yasa, veto yetkisi bulunan Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’nin onayına sunuldu.

Yeni düzenleme, Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu (NABU) tarafından yürütülen soruşturmalara ve Özel Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı (SAPO) tarafından takip edilen davalara yönelik başsavcıya yeni yetkiler tanıyor.

Bu yetkiler arasında NABU soruşturmalarına talimat verme, hatta bu soruşturmaları kurum dışına taşıma ve SAPO’nun yetkilerini başka savcılara devretme gibi maddeler yer alıyor.

Ayrıca başsavcı, savunmanın talebi üzerine NABU soruşturmalarını kapatma hakkına da sahip olacak.

Geçen ay Ukrayna başsavcılığına atanan Ruslan Kravçenko, uzmanlar tarafından Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’e yakın bir isim olarak tanımlanıyor.

‘NABU ve SAPO’nun bağımsızlığı yok ediliyor’

Gözlemciler, yasanın kabul edilmesi halinde, iki kurumun devlet başkanına yakın yetkililer veya şahıslar hakkındaki soruşturmalarını engelleyeceği uyarısında bulunuyor.

NABU, oylama öncesi yaptığı açıklamada, değişikliklerin “NABU ve SAPO’nun bağımsızlığının yok edilmesi ve faaliyetlerinin pratikte başsavcıya tabi kılınması” anlamına geleceğini belirtti.

Açıklamada, “Ukrayna’nın 2015’ten bu yana inşa edilen yolsuzlukla mücadele altyapısı yok edilecek,” denildi.

Oylamanın ardından düzenlenen basın toplantısında konuşan NABU Direktörü Semyon Krivonos, yasayı kınayarak Ukrayna’nın Avrupa-Atlantik entegrasyonunu tehdit ettiğini söyledi ve Zelenskiy’nin yasayı veto edeceği yönündeki umudunu dile getirdi.

SAPO Başkanı Aleksandr Klimenko ise, “Bu, iki bağımsız kurumun çalışmalarının fiilen sonu demektir,” ifadelerini kullandı.

İktidar partisinden tek itiraz

Yolsuzlukla mücadele parlamento komisyonu başkanı Anastasiya Radina’nın, oylama öncesinde yasaya karşı kamuoyu önünde konuşan iktidardaki Halkın Hizmetkârı parlamento grubundan tek milletvekili olduğu bildirildi.

Radina, “Meslektaşlarımdan kendilerini ve halkı kandırmamalarını rica ediyorum. Sizler başsavcının bir miktar güçlendirilmesi için değil, NABU ve SAPO’nun dağıtılması için oy veriyorsunuz. Komisyonun bugün kurallara aykırı olarak bu tasarıya eklediği değişikliklerden sonra, yolsuzlukla mücadele savcılığı bütçe fonları için bir kurgu haline geliyor,” dedi.

Değişiklik tasarısı, komisyondan geçirilmesi, mecliste kabul edilmesi ve Meclis Başkanı Ruslan Stefançuk tarafından imzalanmasının tek bir günde tamamlanmasıyla alışılmadık bir hızla ilerletildi.

Dün Başsavcılık, Ukrayna Güvenlik Teşkilatı (SBU) ve Devlet Soruşturma Bürosu da dahil olmak üzere birçok kolluk kuvveti, NABU ve SAPO’da geniş çaplı aramalar gerçekleştirdi.

On beş NABU çalışanı çeşitli gerekçelerle soruşturma altında. SBU, baskınları Rusya’nın sızma şüpheleri ve trafik ihlallerinden vatana ihanete kadar uzanan idari suistimal iddialarıyla gerekçelendirdi.

AB’den endişe ve uyarı

Ukrayna’nın yolsuzlukla mücadele sektörüne yönelik baskılar, Kiev’in uluslararası ortakları arasında da endişe yarattı.

AB Komisyonu Sözcüsü Guillaume Mercier, “Avrupa Birliği, Ukrayna’nın yolsuzlukla mücadele kurumları NABU ve SAPO’ya yönelik son eylemlerinden endişe duymaktadır. Bu kurumlar, Ukrayna’nın reform gündemi için hayati öneme sahiptir ve yolsuzlukla mücadele etmek ve kamu güvenini korumak için bağımsız olarak çalışmalıdır,” dedi.

Mercier ayrıca, “AB, Ukrayna’ya şeffaflık, yargı reformu ve demokratik yönetişimdeki ilerlemeye bağlı olarak önemli mali yardım sağlamaktadır. Ukrayna’nın AB’ye katılımı, yolsuzlukla mücadele ve kurumsal dayanıklılığı sağlama konusunda güçlü bir kabiliyet gerektirecektir,” diye ekledi.