Uzay şirketleri yörüngedeki çöp ve çarpışma riskine çözüm arıyor

SpaceX, alçak Dünya yörüngesindeki uydu ve enkaz yoğunluğunun artmasıyla birlikte kaza ve parçalanma risklerinin yükseldiğini bildirdi. Uzmanlar, kontrolden çıkabilecek olası zincirleme çarpışmaların yörüngeyi kullanılamaz hale getirebileceği uyarısında bulunuyor.

ABD merkezli uzay taşımacılığı şirketi SpaceX, alçak Dünya yörüngesinde bulunan uydu ve diğer cisimlerin sayısındaki hızlı artışın kaza riskini tırmandırdığı uyarısında bulundu.

The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin şirket belgelerine dayandırdığı haberine göre SpaceX, “Alçak Dünya yörüngesindeki uydu ve diğer nesnelerin sayısı artmaya devam ettikçe, kazara çarpışma, parçalanma veya yörüngede yaşanabilecek diğer olayların olasılığı da yükseliyor” değerlendirmesini yaptı.

Haberde, artan uydu trafiği ve uzay çöplerinin, uzay araçları ile uydulara zarar verebilecek ya da onları tamamen yok edebilecek çarpışma endişelerini artırdığı kaydedildi.

Olası en kötü senaryolardan birinin ise enkazların yol açacağı bir zincirleme çarpışma reaksiyonu olduğu ve bu durumun alçak Dünya yörüngesinin belirli bölümlerini tamamen kullanılamaz hale getirebileceği belirtildi.

Mevcut durumda alçak Dünya yörüngesinde, saatte 28 bin kilometre hızla hareket eden ve Dünya çevresindeki bir turu 90 ila 120 dakikada tamamlayan 34 binden fazla uydu ve enkaz parçası bulunuyor. Bu nesnelerin 10 binden fazlasının ise doğrudan SpaceX ile bağlantılı olduğu aktarıldı.

Çarpışma risklerini düzenli olarak değerlendiren şirket, bir çarpışma ihtimalinin 10 milyonda 3 seviyesini aşması durumunda uyduların manevra yaparak yoldan çekileceği güvencesini veriyor.

Bilim insanları, beyzbol topu büyüklüğündeki veya daha büyük enkaz parçalarını radarlar aracılığıyla takip edebiliyor ve SpaceX uyduları bu cisimlerin etrafından manevra yaparak geçebiliyor.

Ancak daha küçük parçalar ciddi bir tehlike unsuru olmaya devam ediyor.

Amerikan Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA) bünyesinde görev yapan gezegen bilimci Mark Matney, her iki cismin de çok yüksek hızlarda hareket etmesi nedeniyle bir boya parçası büyüklüğündeki döküntünün dahi bir uyduya hasar verebilecek güçte olduğuna dikkat çekti.

Yörüngeye 41 bin yeni uydu daha fırlatılacak

Artan risklere rağmen, danışmanlık şirketi Analysys Mason bünyesindeki analist Dallas Kasaboski, 2034 yılına kadar alçak Dünya yörüngesine en az 41 bin yeni uydunun daha fırlatılacağını öngörüyor. Bu uyduların yaklaşık üçte ikisinin SpaceX, Amazon ve Çin merkezli şirketlere ait olacağı tahmin ediliyor.

Bununla birlikte uydu şirketi Muon Space’in CEO’su Jonny Dyer, en büyük tehdidin koordinasyon eksikliği ya da hasmane eylemlerden kaynaklandığını savundu.

Dyer konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Benim için risk nicelikte değil. Asıl risk, kötü niyetli işler peşinde koşan veya ihmalkar davranan aktörlerin bulunup bulunmadığıdır” ifadelerini kullandı.

Daha önce, 22 Ağustos tarihinde SpaceX kurucusu Elon Musk, Dünya yörüngesindeki Starlink uydularının sayısının 11 bine ulaştığını duyurmuştu.

Bu açıklamadan bir hafta önce ise Çin Küresel Televizyon Ağı (CGTN), Çin’in ülkenin güneyindeki Hainan eyaletinde bulunan ticari uzay üssünden yeni bir internet uydusu grubunu fırlattığını bildirmişti.