Venezuela, atıl şeker fabrikaları için Türk şirketleriyle anlaştı

Venezuela hükümeti, devlete ait üç şeker fabrikasını yeniden faaliyete geçirmek için Türk şirketleriyle anlaştığını duyurdu. Tarım Bakanı Julio León Heredia, anlaşmanın ülkenin üretim kapasitesini artıracağını ve istihdam yaratacağını belirtti. Ancak bu model, geçmişte şeffaflık eksikliği ve usulsüzlük iddialarıyla gündeme gelmişti.

Caracas yönetimi, devlete ait şeker kamışı işleme tesislerini yeniden faaliyete geçirmek amacıyla Türk şirketleriyle ortaklık kurduğunu açıkladı.

Tarım Bakanı Julio León Heredia, perşembe günü yaptığı açıklamada, bu adımla ülkenin üretim kapasitesini artırmayı hedeflediklerini belirtti.

León, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Caracas’ın “ulusal ve Türk yatırımcılarla stratejik bir ittifakı pekiştirdiğini” ifade etti.

Venezuelanalysis portalının aktardığına göre anlaşma kapsamında Zulia eyaletindeki Central Venezuela, Yaracuy eyaletindeki Santa Clara ve Barinas eyaletindeki Ezequiel Zamora Agroendüstriyel Şeker Kompleksi özel sektör yönetimine devredilecek.

Bakan León, Central Venezuela fabrikasının eylülde yeniden faaliyete geçmesinin planlandığını aktardı.

Nisan ayında Tarım Bakanı León ile Sanayi Bakanı Alex Saab, devlete ait üç şeker fabrikasına yabancı sermaye üzerinden 158 milyon dolar yatırım yapılmasını öngören bir anlaşma duyurmuş, ancak o dönemde hangi tesislerin seçildiği açıklanmamıştı.

Yetkililer, özel sektör ortakları veya anlaşmaların ayrıntıları hakkında henüz bilgi paylaşmadı.

Stratejik ittifaklar genellikle hisse devrini içermiyor ve belirli sürelerle verilen imtiyazlar şeklinde yürütülüyor.

Fabrikaların geçmişi: Devletleştirmeden atıl duruma

Zulia’daki şeker fabrikası, işçilerin eski sahiplerini üretimi durdurmakla suçlamasının ardından 2010 yılında Hugo Chávez hükümeti tarafından devletleştirilmişti.

1913’te kurulan ve yıllık 820 bin ton şeker kamışı işleme kapasitesine sahip tesisin üretimi, devlet müdahalesinden sonra artsa da ABD yaptırımlarının etkisiyle son yıllarda yeniden düşüşe geçmişti.

1972’de devlet tarafından kurulan Santa Clara fabrikası ise 1990’larda özelleştirildikten sonra 2010’da tekrar hükümet kontrolüne geçmiş, zamanla kapasitesini kaybederek 2020’de tamamen durmuştu.

Barinas’taki Ezequiel Zamora kompleksi, Chávez döneminde başlatılan büyük bir projeydi. Yıllık 240 bin ton şeker kamışı işleme kapasitesiyle tasarlanan tesis hiçbir zaman tam kapasite çalışamadı.

Kompleks bünyesinde şeker kamışı kalıntılarından yakıt üretmesi planlanan 50 Megavat (MW) kapasiteli termik santral de sınırlı üretimin ötesine geçemedi.

Stratejik ittifak modeli eleştirilerin odağında

ABD öncülüğündeki yaptırımlar nedeniyle ekonomik darboğaz yaşayan Caracas yönetimi, özel şirketlere cazip koşullar sunarak yatırımları artırmaya çalışıyor.

Bu kapsamda devlete ait bazı varlıklar, “stratejik ittifak” kapsamında ortak bulmaları için eyalet yönetimlerine devredildi.

Ancak model, geçmişte şeffaflık eksikliği, usulsüzlükler ve küçük üreticilerin sömürülmesi gerekçeleriyle eleştirildi.

2021’de Portuguesa eyaletindeki şeker kamışı üreticileri, hükümetten yanıt alamayınca Santa Elena fabrikasını işgal etmişti.

Çiftçiler, fabrikanın yönetimini üstlenen yerel bir iş insanının tesisi iflasa sürüklediğini savunmuştu.

Sucre eyaletinin Cumanacoa bölgesinde ise eyalet yönetiminin seçtiği ortağın, üreticileri yaklaşık 500 bin dolar dolandırdıktan sonra fabrikayı terk ettiği bildirilmişti.

Bunun üzerine Cumanacoa’daki Cinco Fortalezas Komünü, şeker kamışı işleyen geleneksel bir tesis kurarak kendi üretimine başlamıştı.

Tarım Bakanı León, son açıklamasında yatırımların “istihdam yaratacağını ve yerel ekonomileri canlandıracağını” söyledi.

Bakan ayrıca, fabrikaların ihtiyacını karşılamak üzere Venezüellalı üreticilerle birlikte 30 bin hektarlık alana şeker kamışı ekileceğini açıkladı.