Venezuela parlamentosu af yasasını onayladı

Venezuela Ulusal Meclisi, 19 Şubat Perşembe günü “Demokratik Bir Arada Yaşama Af Yasası”nı kabul etti.

Vekil Başkan Delcy Rodríguez liderliğindeki hükümet, yasayı derhal yürürlüğe koydu ve bunu “barış ve hoşgörü” yolunda atılmış bir adım olarak sundu.

Yasa, 1999 ile 2026 yılları arasında siyasi şiddet bağlamında işlenen suçlar veya kabahatler için genel af yoluyla siyasi uzlaşmayı teşvik etmeyi amaçlayan mekanizmalar oluşturuyor.

Nihai belge, 2002 yılında dönemin Başkan Hugo Chávez’e karşı düzenlenen darbe, 2014 ve 2017 yıllarında muhalefetin önderliğinde gerçekleştirilen şiddetli “guarimba” sokak protestoları ve Temmuz 2024 başkanlık seçimlerinin ardından yaşanan ayaklanmalar gibi yüksek profilli olayları açıkça listeliyor.

Yasanın 3. maddesinde, “Bu yasa, özgürlük, adalet, eşitlik, […] insan haklarının üstünlüğü ve siyasi çeşitlilik ilkeleri tarafından yönlendirilmektedir,” deniliyor.

Af tasarısının 9. maddesi, affın etik ve anayasal kapsamını tanımlıyor ve Venezuela Anayasasının 29. maddesi uyarınca, ciddi insan hakları ihlallerine, insanlığa karşı suçlara veya savaş suçlarına karışmış olanları açıkça hariç tutuyor.

Yasa, cinayet, yolsuzluk suçları ve uyuşturucu kaçakçılığı nedeniyle yargılanan veya hüküm giymiş olanları da hariç tutuyor. Venezuela halkına ve ülkenin egemenliğine karşı “yabancı eylemleri teşvik etmek, […] finanse etmek veya bunlara katılmak” suçlamasıyla yargılanan veya hüküm giyen kişiler de af kapsamı dışında.

Ulusal Meclis’te düzenlenen basın toplantısında, Meclis Başkanı Jorge Rodríguez, yeni yasanın “geçmişteki hataları önlemek için atılmış bir adım” olduğunu belirtti ve şunları söyledi:

“Bu yasanın maddelerinde mağdurları tanıdığını ve geçmişteki hatalardan kaçınmak için atılmış bir adım olduğunu düşünüyorum. Bu, Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti Anayasasının belirlediği çerçeve içinde yaşayabileceğimiz, çalışabileceğimiz ve siyasi olarak gelişebileceğimiz konusunda güçlü bir mesaj veriyor.”

Perşembe günkü oturumda, Demokratik İttifak’tan muhalefet milletvekili Henry Falcón, affın, “devletin unutmak için sunduğu bir fırsat” olduğunu belirtti.

Vekil, “Daha yüksek bir çıkar karşısında, yani ülkenin kendisi karşısında, geçmişteki farklılıklara takılıp kalamayız,” dedi.

Yirmi gün süren istişareler ve tartışmaların ardından Jorge Rodríguez, 277 milletvekilinin oybirliğiyle onayladığı nihai metni sundu.

Başkan ayrıca, Jorge Arreaza (Venezuela Birleşik Sosyalist Partisi, PSUV) ve Nora Bracho (Yeni Bir Çağ, UNT) başkanlığındaki Özel İzleme Komisyonu’nun kurulduğunu duyurdu.

Bu komisyon, yasanın uygulanmasını sağlamak ve tahliye taleplerini ele almakla sorumlu.

Perşembe akşamı Miraflores Sarayında düzenlenen özel törende, Başkan Vekili Delcy Rodríguez, yasama organının onayıyla “Demokratik Bir Arada Yaşama Af Yasası”nı resmen kabul etti ve ulusal uzlaşma çağrısında bulundu:

“Bu af yasası, Venezuela’nın yeniden bir araya gelmesi, demokratik ve barışçıl bir şekilde birlikte yaşamayı öğrenmesi ve nefret ve hoşgörüsüzlükten kurtulması için olağanüstü bir kapı açıyor.”

Dikkate alınan istisnalar ile ilgili olarak Rodríguez, İçişleri Bakanı Diosdado Cabello’nun başkanlık ettiği Yargı Devrimi Komisyonundan af kapsamına girmeyen davaları gözden geçirmesini ve ”yaraları sarmak” için önerilerde bulunmasını talep etti.

Yasama organının özel komisyonunun başkanı Jorge Arreaza, televizyonda yayınlanan bir röportajda, ilk 379 af başvurusunun, çoğunluğu Caracas’ta olmak üzere, işleme konulduğunu belirtti.

Arreaza, “Yargıtay ve Başsavcılık, 379 af başvurusu aldı. Bu kişiler önümüzdeki saatlerde serbest bırakılmalı. Bu süreç önümüzdeki günlerde devam edecek,” dedi.

Parlamento lideri Jorge Rodríguez Cumartesi günü, 1.500 davanın daha incelenmekte olduğunu söyledi.

Bu arada, Kültür Bakanı ve Barış ve Demokratik Bir Arada Yaşama Programı Koordinatörü Ernesto Villegas, Telegram kanalında, toprak, konut ve istihdamla ilgili sosyal mücadeleler nedeniyle yasal işlemlerle karşı karşıya kalan aktivistlerin davalarını görüşmek üzere köylü, kiracı ve işçi örgütleriyle bir toplantı yaptığını bildirdi. Bu gruplar, yasanın doğrudan yararlanıcıları arasında açıkça yer almıyordu.

Taban örgütleri, sosyal taleplerinin suç sayılmasını kınadılar ve Ulusal Meclis’in özel komisyonu ile koordineli olarak ilgili makamlara iletilecek somut bilgiler sağladılar.

Villegas’ın ev sahipliği yaptığı toplantıda, kamu sektöründe yolsuzluk suçlamasıyla hapis cezasına çarptırılan kişilerin yakınları da ceza sistemini eleştirdiler ve sevdiklerinin haklarını savundular.

Barış ve Demokratik Bir Arada Yaşama Programı, şikayetleri ilgili makamlara derhal ileteceğini ve düzeltici önlemler alınmasını teşvik edeceğini taahhüt etti.