Wall Street ve Silikon Vadisi kazanırken ‘Main Street’ kaybediyor

ABD ekonomisinde, en büyük bankalar ve teknoloji grupları Donald Trump’ın gümrük vergilerini umursamadan devasa kazançlar elde ederken, tüketicilere yönelik şirketler artan maliyetlerle mücadele ediyor ve bu durum iktisadi uçurumu derinleştiriyor.

Financial Times’ta (FT) yer alan habere göre Apple, Meta ve Microsoft gibi teknoloji grupları ile S&P 500’ü domine eden kredi kuruluşları JPMorgan ve Goldman Sachs’ın ikinci çeyrek sonuçları, ekonominin patlama yaşadığını gösteriyor ve Başkanın bu hafta yaptığı “Amerika dünyanın en sıcak ülkesi” açıklamasına destek veriyor. 

Fakat bu görünüşün altında, Amerikan şirketlerinin büyük bir kısmı, kârlarının yavaşlaması ve Trump’ın agresif ticaret savaşının yarattığı aşırı belirsizlikle boğuşuyor.

FactSet verilerine göre, S&P 500 şirketlerinin neredeyse üçte ikisi ikinci çeyrek sonuçlarını açıkladı ve temel tüketim malları ve malzeme şirketlerinin kârları yıllık bazda sırasıyla %0,1 ve %5 düştü.

Société Générale’ye göre, sonuçlarını açıklayan S&P 500 şirketlerinin toplam %52’si kâr marjlarında düşüş bildirdi.

Bankanın küresel kantitatif araştırma başkanı Andrew Lapthorne, şirketlerin satışları artmasına rağmen marj baskısı yaşadıklarını söyledi ve “Bu farklılık, maliyetlerinin arttığını ama şirketlerin bunu henüz [tüketicilere] yansıtmadığını gösteriyor,” dedi.

S&P 500 endeksindeki en büyük 10 hisse senedi, endeksin toplam kârının üçte birini oluştururken, teknoloji ve finans sektörleri yıllık bazda sırasıyla %41 ve %12,8’lik çeyreklik kâr artışı kaydetti. 

Fakat bu haftanın ikinci yarısında açıklanan bir dizi veri, Fed Başkanı Jay Powell’ın çarşamba günü Trump’ın gümrük vergisi saldırısına karşı ekonominin gösterdiği dirençli tavrına yanıt olarak faiz oranlarını %4,25 ile %4,5 arasında sabit tutmasına rağmen, Wall Street ve Silikon Vadisinin ötesinde ABD ekonomik büyümesinin yavaşladığını gösteriyor.

Başkanın, Powell’ın faiz indiriminde “çok yavaş” davrandığı yönündeki argümanı, cuma günü Çalışma İstatistikleri Bürosunun, dünyanın en büyük ekonomisinin mayıstan temmuza kadar sadece 106.000 yeni iş yaratarak, önceki üç ayda yaratılan 380.000 yeni iş sayısına göre keskin bir düşüş kaydettiğini açıklamasıyla destek buldu.

FT’nin hesaplamalarına göre, çarşamba günü açıklanan GSYİH raporu da, ekonominin 2025’in ilk yarısında yıllık bazda %1,1 oranında büyüdüğünü gösterdi. Bu rakam, önceki yılın ikinci yarısında %2,9 olmuştu.

Strategas Securities’ten Ryan Grabinski’ye göre, otomobil üreticileri, havayolu şirketleri ve buzdolabı ve çamaşır makinesi gibi dayanıklı ev aletleri üreten şirketler zaten baskı altındaydı ve bu yıl için net gelirlerinde en büyük düşüşleri bildirdiler. 

FactSet’ten John Butters, negatif kazanç sürprizi açıklayan şirketlerin yatırımcılar tarafından cezalandırıldığını ve sonuçların açıklanmasından sonraki dört gün içinde ortalama %5,6 değer kaybettiğini söyledi.

Kazanç beklentilerini karşılayamayan şirketlerin hisselerinin beş yıllık ortalama düşüşü %2,4.

Trump cuma günü, Amerika’nın efektif gümrük vergisi oranını son yılların en yüksek seviyesine çıkardı ve Tayvan, Kanada, İsviçre ve Hindistan’a yüksek vergiler uyguladı. Buna rağmen, büyük teknoloji şirketlerinin hisseleri analistlerin kazanç tahminlerini aştı.

Örneğin Microsoft geçen hafta çeyrek karında %25 artış açıklarken, Meta net gelirinde %36 artış bildirdi.

Fon yöneticisi AlphaCore’un baş yatırım stratejisti David Stubbs, en büyük teknoloji şirketleri için “Bu, yapay zeka yatırım harcamalarının artmasına odaklanan iyimserlerin hakim olduğu, bir başka sağlam kazanç sezonu oldu,” dedi.

Diğer yandan, gümrük vergilerinin etkisinin hissedilmeye başladığını kaydeden Stubbs, Trump’ın uyguladığı vergilerden kaynaklanan 800 milyon dolarlık zararın da etkisiyle Ford’un sürpriz çeyrek zararına dikkat çekti.

Stubbs, “Umut, yapay zeka yatırımlarının ekonomiyi ayakta tutacağı yönünde. Fakat daha fazla göç ve daha fazla mali harcamadan kaynaklanan bazı olumlu etkilerin sona erdiğini kabul etmek gerekiyor,” dedi.