Xi ve Trump buluştu: Kapsamlı ticaret anlaşması gelmedi

Xi ve Trump, Güney Kore’nin Busan kentinde bir araya geldi. İki lider ticari konularla bazı anlaşmalara varsa da henüz kapsamlı bir ticaret anlaşması gelmedi.

ABD Başkanı Donald Trump perşembe günü, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile büyük beklentilerle gerçekleşen görüşmenin ardından, Çin’in Amerikan soya fasulyesi satın alması ve nadir toprak minerallerinin akışını sürdürmesi karşılığında Çin mallarına uygulanan gümrük vergilerini düşürmeyi kabul ettiğini açıkladı.

Ancak Güney Kore’de düzenlenen APEC zirvesi sırasında yapılan görüşmeler, geniş kapsamlı bir ticaret anlaşmasına varılamadan sona erdi ve Trump, rakip güçler arasındaki görüşmelerin “uzun süre devam edeceğini” kabul etti.

Trump, Xi ile görüşmesinin ardından Busan’dan ayrılırken Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, “Fentanil’in ülkeye girişinden dolayı Çin’e %20 gümrük vergisi uyguladım” dedi ve ABD’yi kasıp kavuran uyuşturucu salgınına atıfta bulundu. “Bugünkü açıklamalarına dayanarak, bu vergiyi %10 indirdim” diye ekledi.

Trump, nadir toprak minerallerinin tedarikine ilişkin Amerikan endişelerinin giderildiğini de belirtti. Ticaret anlaşmasının “çok yakında” imzalanabileceğini, ancak her yıl yeniden müzakere edileceğini söyledi. Tüm yıl boyunca durmuş olan Çin’in ABD soya fasulyesi alımlarının ‘hemen’ ve “muazzam miktarlarda” yeniden başlayacağını söyledi.

‘Çin’in gelişimi ve Amerika’yı yeniden büyük yap vizyonu uyumlu’

Çin tarafı ise toplantıya ilişkin görüşünü henüz açıklamadı.

Zirvenin başında Xi, Trump’a süper güçlerin “ortak ve dost olması gerektiğini” söyledi.

Xi, “Tarih bize bunu öğretti ve gerçeklik bunu gerektiriyor” dedi. İki ülke arasındaki ilişkilerin “genel olarak istikrarlı kaldığını” ekleyen Xi, “zaman zaman sürtüşmelerin olması normal” olduğunu vurguladı.

Xi, “Çin’in gelişimi ve yenilenmesi, Başkan Trump’ın ‘Amerika’yı Yeniden Büyük Yap’ hedefiyle bağdaşmaz değildir” dedi. “ABD-Çin ilişkileri için sağlam bir temel oluşturmak ve iki ülkenin gelişimi için sağlıklı bir ortam yaratmak için sizinle çalışmaya devam etmeye hazırım” diye ekledi.

Xi daha sonra Trump’ın Gazze ve Tayland-Kamboçya anlaşmazlığı gibi “çeşitli bölgesel sorunları çözme konusunda hevesli” olduğunu belirtti ve Çin, ABD ve dünya için “daha önemli, pratik ve faydalı şeyler başarmak” için ikili işbirliği çağrısında bulundu.

Trump nisan ayında Çin’e gitmeyi planlıyor

Trump açılış konuşmasında Xi’yi “büyük bir ülkenin büyük lideri” olarak övdü ve “uzun süre harika bir ilişki” kuracaklarını söyledi.

Çin devlet televizyonu CCTV’ye göre, altı yıl sonra ilk kez yüz yüze görüşen Trump ve Xi, yaklaşık bir saat 40 dakika konuştu. Konferans salonundaki video görüntülerinde Trump’ın yanında Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick gibi yetkililer yer alırken, Xi’nin yanında ise Siyasi Büro’nun güçlü Daimi Komitesi üyesi Cai Qi, Dışişleri Bakanı Wang Yi ve Başbakan Yardımcısı He Lifeng vardı.

Trump, görüşmenin ardından nisan ayında Çin’i ziyaret etmeyi planladığını ve daha sonraki bir tarihte Xi’yi ABD’de ağırlayacağını söyledi.

Trump, Busan’dan ayrıldıktan kısa bir süre sonra Air Force One uçağında gazetecilere “Harika bir görüşme oldu” dedi ve görüşmeyi “10 üzerinden 12” olarak değerlendirdi.

Ticaret müzakereleri

Trump’ın gümrük vergisi politikaları bu yıl Çin’in direnişiyle karşılaştı ve nadir toprak elementleri, soya fasulyesi, yapay zeka çipleri ve TikTok’u kapsayan bir ticaret savaşını körükledi.

Birden fazla müzakere turu boyunca sürdürülen gümrük vergisi artışına ilişkin ateşkese rağmen, ilişkiler son bir aydır özellikle dalgalı bir seyir izledi.

Çin, nadir toprak elementleri ve diğer ürünler üzerinde kapsamlı ihracat kontrolleri uygulayacağını duyurdu. Bu kontrollerin bir kısmı 8 Kasım’da yürürlüğe girecek. Trump, Çin mallarına %100’lük bir gümrük vergisi daha eklemekle tehdit ederek yanıt verdi. Her iki taraf da birbirlerinin gemilerine yeni liman ücretleri uyguladı.

Amerikan ve Çinli ticaret temsilcileri hafta sonu Kuala Lumpur’da bir araya geldikten sonra, son günlerde gerginlikler azalmış görünüyor. Orada, ticaret sorunlarını ele almak için “çerçeve” anlaşması, ya da Çin’in ifadesiyle “ön konsensüs” sağladılar.

Trump çarşamba günü Çin’e uygulanan fentanil tarifesini düşürme niyetini açıklamıştı. ABD medyasına göre, Çin’e Nvidia’nın gelişmiş Blackwell AI çipine erişim izni verilmesi konusunun da masada olduğunu belirtmişti, ancak perşembe günü yaptığı açıklamada, bu yüksek kaliteli çipin görüşmelerde gündeme gelmediğini söyledi.

Nvidia’nın piyasa değeri çarşamba günü 5 trilyon dolar ile rekor seviyeye ulaştı.

Çin tarafı toplantı hakkında sessiz kaldı ve dışişleri bakanlığı çarşamba günü sadece Xi ve Trump’ın “ortak ilgi alanları” hakkında görüşeceklerini söyledi.

Birçok kişi, 10 Kasım’da sona erecek olan gümrük vergisi ateşkesinin başkanlar tarafından yeniden uzatılmasını bekliyordu. Trump, daha önce birçok kez yaptığı gibi, çarşamba günü Xi ile “iyi bir anlaşma” yapabileceğinden emin olduğunu yinelemişti.

Trump-Xi zirvesinin olumlu sonuçlar getireceği beklentisiyle küresel borsalar yükseldi ve Çin’in referans endeksi Şanghay Bileşik Endeksi çarşamba günü 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Ancak bazı analistler, sonuç ne olursa olsun, süper güçlerin ekonomik rekabetinin yoğunlaşmasıyla ticaret geriliminin yeniden tırmanacağını düşünüyor.

ABD başkanı görüşme sonrası Asya turunun son durağı olan Güney Kore’den ayrıldı, Xi, APEC liderler toplantısına katılmak üzere cumartesi gününe kadar Güney Kore’de kalacak ve cuma günü yeni Japonya Başbakanı Takaichi ile ikili görüşme yapması bekleniyor.