Yapay zeka, üniversite diplomalıları vurdu

Yapay zekanın (AI) hızla yaygınlaşması, inşaat halindeki veri merkezi kapasitesi en yüksek olan ABD eyaleti olan Teksas’ta üniversite mezunları arasında “olağanüstü yüksek seviyelerde” işsizliğe yol açtı.

Dallas’taki Federal Rezerv Bankası’ndaki araştırmacılar salı günü yaptıkları açıklamada, 2022’de ChatGPT’nin piyasaya sürülmesinden bu yana eyalette yapay zekaya maruz kalan mesleklerdeki iş ilanlarının azaldığını ve bunun üniversite mezunlarını ve iş değiştiren kişileri orantısız bir şekilde etkilediğini belirtti.

Rapora göre, yalnızca 2025 yılının ilk çeyreğinde, yapay zekaya daha fazla maruz kalan pozisyonlardaki iş ilanları, daha az maruz kalanlara kıyasla yaklaşık yüzde 8 oranında azaldı.

Samuel Dodini ve Tucker Smith, analizlerinde şu tespitleri yaptılar:

“Bu dinamikler, [üretken yapay zeka] teknolojisinin hızla benimsenmesi sürecinde işsizlik oranları olağanüstü yüksek seviyelere çıkan yeni üniversite mezunlarının, üretken yapay zekanın istihdam ve gelirler üzerindeki etkilerinin ilk olarak ortaya çıkacağı kesim olduğunu gösteriyor.”

Araştırma, yapay zekanın Teksas’ın işgücü piyasasını nasıl yeniden şekillendirdiğini vurguluyor.

Teksas’ta Cumhuriyetçi Vali Greg Abbott, Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde bu teknolojinin işleyişi için gerekli veri merkezlerine karşı seçmenler arasında artan tepkiler karşısında, sektörün savunucusu olmaktan açık sözlü bir eleştirmen konumuna geçmek zorunda kaldı.

Pennsylvania Üniversitesi’ne bağlı Annenberg Kamu Politikası Merkezi’ne göre, ABD’de yapay zeka veri merkezlerine karşı muhalefet keskin bir şekilde artmış durumda.

Temmuz ayında yetişkinlerin yüzde 61’i kendi bölgelerinde bu tür tesislerin inşasına karşı çıkarken, bu oran Şubat ve Mart aylarında yapılan ankete kıyasla 12 puan artış gösterdi.

Sektörün güçlü bir savunucusu olan ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekanın ekonominin büyümesine ve istihdam yaratılmasına yardımcı olacağı konusunda ısrarcı davranıyor ve veri merkezlerine yönelik artan kamuoyu muhalefetini ciddiye almıyor.

Başkan Truth Social’de yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“ABD genelindeki toplulukların veri merkezlerini istememelerinin tek nedeni, geri kalmış ve yoksul bir hale gelmek istemeleri olabilir. Başarılı ve zengin olmak, çok daha düşük vergiler ve her yerde iş imkânları istiyorlarsa, verinin hüküm sürmesine izin versinler.”

Teksas’tan gelen bu veriler, yapay zekanın dünya çapında gençler için okul sonrası girilen ilk işleri ortadan kaldırdığına dair endişelerin artmasıyla ortaya çıktı.

Ağustos ayında Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), özellikle yüksek gelirli ekonomilerde küresel genç işsizliğinin arttığını tespit etti.

Örgüt, Kuzey Amerika bölgesindeki genç işsizliğinin 2023’teki yüzde 8,3’ten 2025’te yüzde 9,8’e yükseldiğini belirtti.

Kuzey, Güney ve Batı Avrupa’da ise genç işsizliğinin 2025’te yüzde 15 gibi yüksek bir seviyede kaldığını ekledi.

ILO raporunda, geleneksel olarak genç işçilere giriş imkânı sağlayan işlerin –örneğin büro ve idari görevler, imalatla ilgili işler ve bazı teknik meslekler– azaldığı tespit edildi.

ILO İstihdam, Beceriler ve Sürdürülebilir İşletmeler Departmanı Direktörü Sukti Dasgupta, “[Yapay zekanın] işler üzerindeki doğrudan etkisi henüz belirsiz olsa da, rehavete kapılmamalı ve riskleri küçümsememeliyiz. Yapay zeka da dahil olmak üzere teknolojik ilerleme, gençlerin aleyhine değil, lehine çalışmalı,” dedi.

Dallas Fed araştırmacıları, Teksas’ta yapay zekaya en fazla maruz kalan mesleklerin yazılım geliştirme, web tasarımı ve bilgisayar kullanımının yoğun olduğu meslekler olduğunu belirterek, yöneticiler, büro çalışanları, editörler ve diğer beyaz yakalı mesleklerin de bu riske büyük ölçüde maruz kaldığını ekledi.