Yaptırımlar Brezilya’nın Rusya’dan dizel ithalatını vurdu

Batılı ülkelerin Rus enerji kaynaklarından çekilmesinin ardından Rusya’nın en büyük dizel müşterilerinden biri haline gelen Brezilya, ithalatını ciddi oranda azaltıyor. Bu düşüşün arkasında Donald Trump döneminde getirilen yaptırımlar, hukuki belirsizlikler ve Rus dizelinin fiyat avantajını kaybetmesi gibi etkenler yatıyor.

Batılı ülkelerin Rus enerji kaynaklarından çekilmesiyle Çin ve Hindistan, Rusya’dan ham petrol ithal eden başlıca ülkeler haline gelmişti.

Rafine ürünlerde, özellikle dizelde ise en büyük müşterilerden biri Brezilya olmuştu. Ancak Brezilya’nın da artık alımlarını azalttığı görülüyor.

Dünyanın en büyük on petrol üreticisinden biri olmasına rağmen Brezilya, sınırlı rafineri kapasitesi nedeniyle tükettiği dizelin yaklaşık üçte birini ithal ediyor.

Financial Times‘ın resmi ticaret verilerine dayandırdığı haberine göre, bu yılın ilk yarısında söz konusu ithalatın yüzde 60’ını Rusya karşılarken, ekim ayında bu oran yüzde 17’ye kadar geriledi.

Şirketler yaptırımlardan ve belirsizlikten çekiniyor

Yakıt dağıtım şirketi Saara Combustíveis, gazeteye yaptığı açıklamada, Rusya’dan yapılan ithalatın azalmasının “hukuki ve düzenleyici belirsizliklerin yarattığı sonuçlarla” açıklanabileceğini belirtti.

Ipiranga akaryakıt istasyonları zincirine bağlı yakıt ithalatçısı Oil Trading şirketi de yaptırımları ihlal eden işlemlere katılmadığını bildirdi.

Şirket, Rusya’dan tedarikin azalmasının Brezilya pazarında bir kıtlık riski yaratmadığını da ekledi.

Brezilya Yakıt İthalatçıları Birliği (Abicom) İcra Başkanı Sérgio Araújo ise düşüşün nedenini, “Rusya’daki çok yüksek iç talep nedeniyle dizel arzının daralması ve bazı Rus rafinerilerinin drone saldırıları ile bakım çalışmaları nedeniyle devre dışı kalmasıyla” ilişkilendirdi.

Trump’ın yaptırımları ihracatı zorlaştırıyor

Petrol ürünlerinin Brezilya’ya ihracatı Baltık limanlarından yapılıyor.

Veri analiz şirketi Wood Mackenzie’nin verilerine göre, bu limanlardan sevk edilen yakıtın yaklaşık yüzde 40’ı, ekim ayında Donald Trump’ın yaptırım uyguladığı Rosneft ve Lukoil rafinerilerinden geliyor. Bu durumun dizel ihracatını daha da zorlaştırabileceği belirtiliyor.

Brezilya, Rusya’dan yakıt ithalatını 2022’de 95 milyon dolardan 2024’te 5,4 milyar dolara çıkarmıştı.

Avrupa Birliği’nin 2022 sonunda Rusya’nın petrolüne ambargo koymasının ardından Brezilya, Eylül 2024 sonuna kadar Rusya’nın ihraç ettiği toplam petrol ürünlerinin yüzde 12’sini satın aldı.

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi’nin verilerine göre Brezilya, bu oranla Türkiye’nin (yüzde 26) ardından ikinci sırada yer alırken, Çin de yüzde 12’lik paya sahipti.

Fiyat avantajı ortadan kalktı

Wood Mackenzie’ye göre, Rusya’nın yakıtının ABD rafinerilerinin ürünlerine kıyasla sunduğu fiyat indirimi, Ağustos 2023’te yüzde 16 ile zirve yapmıştı.

Fakat son dönemde, nakliye maliyetleri de dahil edildiğinde fiyat farkı “neredeyse bütünüyle ortadan kalktı.” Bu da Brezilya’nın Rusya’dan tedarikini azaltmasında ek bir etken oldu.

Kurumun analisti Rodrigo Jacob, Rus dizelinin yerini ağırlıklı olarak ABD ve Hindistan’dan, kısmen de Suudi Arabistan ve Umman’dan yapılan ithalatın aldığını söyledi.

Jacob, “Yeni yaptırımlar, özellikle uzun mesafeli taşımalar için gölge filoların operasyonel maliyetlerini ve sigorta giderlerini artırdı” diye konuştu.