Yunanistan 13 saatlik çalışma gününü uygulamaya koymaya hazırlanıyor

Yunanistan’da fabrika işçileri, kasiyerler ve otel personeli yakında daha uzun vardiyalarda çalışmaya başlayabilir, çünkü ülke özel sektör için resmi olarak 13 saatlik çalışma gününü uygulayan ilk AB üyesi ülke olmaya hazırlanıyor.

Parlamento, ülke çapında grevleri planlanırken, bugün (15 Ekim) tartışmalı yasa tasarısını oylamaya hazırlanıyor. Sendikalar ve muhalefet partilerinin artan direnişine rağmen, yasa tasarısının iktidardaki Yeni Demokrasi (ND) partisinin oylarıyla geçmesi bekleniyor.

2019’da iktidara geldiğinden bu yana, merkez sağ hükümet ülkenin işgücü piyasasını Avrupa’nın en “esnek” piyasalarından biri haline getirdi.

Temmuz 2024’ten itibaren, sanayi, perakende, tarım ve bazı hizmet sektörlerinde çalışanlar, yeni bir altı günlük çalışma programına tabi tutulabilecek ve altıncı çalışma günü için normal ücretlerinin üzerine yüzde 40 ek ödeme alacaklar.

Bazı Avrupa ülkelerinde çalışma haftasının kısaltılması eğilimine ters düşen bu adım, Yunanistan’ın “yaşlanan ve azalan nüfusu ve vasıflı işçi eksikliği” gerekçesiyle gündeme getirildi.

Yunanistan salı günü, sendikaların yeni yasanın geri çekilmesini talep etmesiyle bu ayki ikinci genel grevle sarsıldı. Kitlesel protestoların ortasında çoğu toplu taşıma ve kamu hizmeti durma noktasına geldi.

Kamu sektörü sendikası ADEDY, yaptığı açıklamada, “esnek çalışma saatleri”nin pratikte “sekiz saatlik çalışma gününün kaldırılması, aile ve sosyal yaşam kavramlarının yok edilmesi ve aşırı sömürünün yasallaştırılması” anlamına geldiğini belirtti.

Yeni yasa, çalışanların yılda en fazla 37,5 gün, günde 13 saate kadar çalışabileceğini, dört aylık ortalama ve en fazla 150 saat fazla mesai ile haftada en fazla 48 saat çalışabileceğini öngörüyor. 

Fakat 40 saatlik çalışma haftası kural olarak devam edecek ve genel olarak fazla mesai, yüzde 40’lık bir prim ile ücretlendirilecek.

Çalışma Bakanlığı, 13 saatlik çalışma gününün gönüllü olması ve hiçbir çalışanın fazla mesai yapmaya zorlanmaması gerektiğini belirtti. 

Fakat sendikalar, özellikle işyeri denetimlerinin neredeyse hiç yapılmadığı bir ülkede, bu müzakerede işverenlerin üstünlük sağladığını savunuyor.

Taslak yasaya göre, yasa ayrıca “acil şirket ihtiyaçlarını” karşılamak için yıllık iznin yıl boyunca iki parçaya bölünmesi, esnek haftalık çalışma programları, iki günlük sözleşmeler ve bir uygulama aracılığıyla hızlı işe alım seçeneklerini de getirecek.

Yunanistan ekonomisi, 2009 borç kriziyle başlayan ve 2018’e kadar süren üç kurtarma programının ardından, on yıl süren finansal krizden sonra toparlanmaya başladı.

Kriz sırasında %28 gibi bir düzeye ulaşan işsizlik oranı, en son verilerin mevcut olduğu ağustos ayında %8,1 olarak gerçekleşti. AB ortalaması ise %5,9.

Öte yandan ücretler AB içinde en düşükler arasında yer almaya devam ediyor; bu da birçok Yunanın artan yaşam maliyetlerini, özellikle de yüksek konut maliyetlerini karşılamak için iki işte birden çalışmak zorunda kaldığı anlamına geliyor.

Avrupa Sosyal Haklar Komitesi’nin 2024 raporuna göre, ülke satın alma gücü açısından AB’de sondan ikinci sırada yer alıyor ve hanelerin neredeyse yarısı temel ihtiyaçlarını karşılayamıyor.

Bu ayın başlarında yayınlanan Eurostat verilerine göre, her beş Yunandan biri haftada 45 saatten fazla çalışıyor ve bu oran AB’de en yüksek oran.

OECD verilerine göre, Yunanistan 2023 yılında yıllık çalışma saatleri açısından Kolombiya, Meksika, Kosta Rika ve Şili’nin ardından dünya beşincisi.

ND’den Çalışma Bakanı Niki Kerameus, yeni yasanın “özel sektöre ivme kazandıracağını” ve “çalışanları güçlendireceğini” savunarak güçlü bir şekilde destekliyor.

Kerameus, “13 saatlik çalışma günü” ifadesinin, herkesin tüm yıl boyunca her gün 13 saat çalışacağı anlamına gelmediğini, bunun “yılda 37 güne kadar, yani ayda üç gün” olabileceğini ve “çalışanın rızasının gerekeceğini” savundu.

Kerameus, bir çalışanın yeni kuralları kabul etmediği için işten çıkarılamayacağını defalarca vurguladı ve işsizlik oranının “17 yılın en düşük seviyesinde […] olduğunu, bunun çalışanın konumunu ne kadar güçlendirdiğini anlayabilirsiniz,” diye ekledi.

Fakat ana muhalefet partisi Pasok’un milletvekili Dimitrios Mantzos da dahil olmak üzere yeni yasanın muhalifleri, salı günü parlamentoda hükümeti iş ilişkilerini deregüle etmek, iş güvencesini azaltmak ve iş-yaşam dengesini bozmakla suçladı.

Yeni Sol Partisi milletvekili Efi Achtsioglou, “Böyle bir tasarıyı burada tartışıyor olmamız bile kabul edilemez, utanç verici ve geri kalmış bir durum. 2025 yılında hala 13 saatlik çalışma gününü yasallaştırıp yasallaştırmamayı tartışıyor olmamız düşünülemez,” dedi.

İşgücü piyasası uzmanları, bu adımın işverenler tarafından fazla mesai konusunda işlenen işçi hakları ihlallerini yasallaştıracağını ve tükenmişliğe ve kazaların artmasına yol açacağını söyledi. Yasa tasarısı, işçi temsilcileri tarafından defalarca kınandı.

Yunanistan’ın en büyük özel sektör sendikası Yunanistan Genel İşçi Konfederasyonu, eylül ayı sonunda Kerameus’a gönderdiği mektupta, “Bu düzenlemeler iş güvencesizliğini artırıyor ve esnek ve korumasız çalışma modelini pekiştiriyor,” demişti.