Diplomasi
FT: ABD’nin baskısı sonrasında Türkiye, Rusya’ya askeri elektronik ihracatını yasakladı

Financial Times gazetesine göre Türkiye, resmi bir açıklama yapmadan ihracatçılarının ABD menşeli askeri elektronik ürünleri Rusya’ya göndermesini yasakladı.
Türkiye, resmi bir açıklama yapmadan ihracatçıların ABD menşeli askeri ürünleri Rusya’ya göndermesini yasakladı.
Bu karar, Washington’un, Batı yaptırımlarına katılmayan ve Rusya-Ukrayna savaşında tarafsız kalmaya çalışan Ankara’yı, Rusya’nın savunma sanayiini desteklediği gerekçesiyle “sonuçlarına katlanmakla” tehdit etmesinin ardından alındı.
Konuyla doğrudan ilgili üç kaynak Financial Times’a yaptığı açıklamada, Ankara’nın geçtiğimiz haftalarda ülkenin elektronik gümrük sisteminde değişiklikler yaptığını belirtti.
Artık ihracatçılar, ABD, Avrupa Birliği (AB), İngiltere ve Japonya’nın Rusya’nın savunma sanayisi için kritik gördüğü 50 “yüksek öncelikli” üründen oluşan listedeki ABD menşeli ürünleri Rusya’ya gönderemeyecek.
Bu ürünler arasında füze ve insansız hava araçlarında kullanılan işlemciler ve hafıza kartları, uzaktan kumanda sistemleri, makine aletleri ve silah üretiminde kullanılan diğer ileri teknoloji elektronik ekipmanlar yer alıyor.
İki kaynak, AB’nin benzer malların Rusya’ya sevkiyatını daha önce engellediğini belirtti.
Kaynaklardan biri, konunun “siyasi açıdan hassas” olması nedeniyle bu kısıtlamaların kamuoyuna açıklanmadığını ifade etti.
ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, silah üretiminde kullanılan ürünlerin Türkiye üzerinden Rusya’ya sevkiyatını durdurmak için önemli çabalar sarf ediyor.
Ağustos ayında ABD Ticaret Bakan Yardımcısı Matthew Axelrod, Ankara ve İstanbul’da Türk yetkililer ve üst düzey iş insanlarıyla bir araya gelerek, gelişmiş Amerikan teknolojisinin Amerika’nın düşmanlarının eline geçmesini önlemeye çalıştı.
Axelrod, Türkiye’nin bu ürünlerin Rusya’ya ulaşmasını engellememesi halinde Türk yetkililerin “nahoş sonuçlarla” karşılaşacağı konusunda uyardı.
Financial Times’ın sorusu üzerine Axelrod, “Türk hükümetinin endişelerimizi duyduğuna ve anladığına inanıyoruz. İş birliğinin güçleneceğine dair inancımız sağlam,” ifadelerini kullandı.
ABD’nin Aralık 2023’te yaptırım kapsamına alınan ürünlerle ilgili işlemlere hizmet eden diğer ülkelerdeki bankalara ikincil yaptırımlar uygulayacağını açıklamasının ardından, Türkiye üzerinden Batı menşeli ürünlerin sevkiyatı zaten ciddi şekilde kısıtlanmıştı.
Sonuç olarak, Türk bankaları bu tür işlemleri reddetmeye başladı.
Moskova’nın Ukrayna’ya dönük askeri müdahalesi öncesinde Türkiye’den Rusya’ya yapılan yüksek öncelikli mal ihracatı ayda yalnızca 3 milyon dolar civarındayken, Aralık 2022 itibarıyla bu rakam, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) göre 37,6 milyon dolara yükseldi.
ABD’nin ikincil yaptırımları açıklamadan kısa bir süre önce bu rakam 26,5 milyon dolara düşmüş ve Temmuz 2024’te yalnızca 4,5 milyon dolara gerilemişti.
Çin (Hong Kong dahil), ana aktarma noktası olmaya devam ediyor.
Trade Data Monitor’e göre, bu bölgeler 2023 yılı temmuz ayında Rusya’ya 377,7 milyon dolar değerinde askeri mal ihraç etti ve bu rakam Aralık 2023’te 680 milyon doları aştı.
Diplomasi
FBI Direktörü Patel Çin ve Rusya ile ortaklık kurduklarını açıkladı

ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) Direktörü Kash Patel, Çin ve Rusya ile sınır ötesi suçlar, siber dolandırıcılık ve çocuklara yönelik suçlarla mücadelede ortaklık ilişkileri kurduklarını duyurdu. Patel, geleneksel olmayan bu ortaklarla yürütülen girişimlerin seçici ve belirli suç türleriyle sınırlı olduğunu, personel değişimleri ve ortak operasyonları içerdiğini belirtti.
ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) Direktörü Kash Patel, sınır ötesi suçlar, siber dolandırıcılık ve çocuklara yönelik suçlarla mücadele kapsamında Çin ve Rusya ile ortaklık ilişkileri kurduklarını bildirdi.
Patel, söz konusu ortaklığın karşılıklı personel ziyaretlerini kapsadığını belirtti. Bu süreç dahlinde Çinli kolluk kuvvetleri ABD’yi ziyaret ederken, FBI ajanları da ortak çalışma yürütmek ve istihbarat paylaşımında bulunmak amacıyla Çin’e gitti. Taraflar ayrıca ortak baskınlar ve tutuklamalar da gerçekleştirdi.
FBI Direktörü, “geleneksel olmayan ortaklar” ile yürütülen bu girişimleri seçici olarak nitelendirdi ve bunların belirli sınır ötesi suç türleriyle sınırlandırıldığını vurguladı. Bu suç kategorilerinin arasında siber dolandırıcılık ve çocuklara karşı işlenen suçlar yer alıyor.
Reuters’ın aktardığına göre, ABD’li yetkililer uzun süredir Rusya ve Çin’i suçla mücadelede olası müttefikler olarak değil, aksine suçun ihracatçıları olarak tanımlıyordu. Patel ise bu tür risklerin kontrol altına alınabileceğini savundu.
Patel konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Bu yeni ve dinamik bir şekilde gelişen bir ilişki ve onların birçok konudaki düşmanca yaklaşımına karşı son derece dikkatliyiz. Durmaya niyetleri yok, ancak Amerika için zaferler elde edebileceksek diyalog kurmalıyız.”
Rusya ile 15 aydır süren temaslar
Patel, ABD kolluk kuvvetlerinin şiddet içeren suçlara müdahale etmeksizin aylardır Rusya ile işbirliği yaptığını açıkladı. Sürecin zaman aldığını belirten Patel, “Bu durum bir gecede gerçekleşmiyor. Bunun üzerinde zaten 15 aydır çalışıyoruz” dedi.
FBI, geçtiğimiz haziran ayında Çin kolluk kuvvetleriyle ortaklaşa hareket ederek çocuk pornografisi yayan uluslararası bir ağı çökertti. Yürütülen operasyon kapsamında 16 şüpheli gözaltına alındı.
Patel, Çin ve Rusya ile yürütülen çalışmalarda uygulanan metodolojinin diğer ülkelere de uyarlanabileceğini ifade etti. Patel, “Herkesin ‘bunu yapmayın’ ve ‘bunu yapamazsınız’ dediği bir dönemde bunu Çin ile başarmış olmamız, neredeyse herkesle neler yapabileceğimizi gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.
Pekin ziyareti tamamlandı, sıra Moskova’da
Reuters’ın yine FBI çalışanlarına dayandırdığı bilgilere göre Patel, temmuz ayı sonlarında gerçekleştirdiği Pekin gezisinden döndü. Direktörün Rusya ziyaretinin ise ön hazırlıklar kapsamında ekim ayı için planlandığı kaydedildi.
Diğer yandan Politico dergisi, bir kaynağa dayandırdığı temmuz tarihli haberinde, Patel’in yıl sonunda Rusya’yı ziyaret etmeyi planladığını duyurmuştu. Ancak FBI Direktörü’nün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşüp görüşmeyeceği belirsizliğini koruyor.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise yaptığı açıklamada Patel’in Rusya ziyareti hakkında bilgi sahibi olmadığını belirtti.
FBI düzeyinde Rusya’ya yapılan son ziyaret 2013 yılında gerçekleşmişti. O dönemki FBI Direktörü Robert Mueller, Boston Maratonu bombalı saldırılarına ilişkin soruşturma çerçevesinde Moskova’ya gelmişti.
Diplomasi
Infantino, FIFA personelini acil toplantıya çağırdı

Gianni Infantino, üzerindeki baskıların artmasıyla birlikte çarşamba günü (5 Ağustos) Fas’ın Rabat kentinde FIFA personeli için acil bir toplantı çağrısında bulundu.
PA’nın edindiği bilgilere göre, toplantı hafta sonu sonrasında çağrıldı ve toplantıya genel sekreter Mattias Grafstrom ile birlikte, organizasyonun genel sekreter yardımcısı Daniel O’Toole, hukuk başkanı Emilio Garcia Silvero, üye federasyonlar başkanı Elkhan Mammadov, insan kaynakları başkanı Kimberly Morris, medya direktörü Bryan Swanson ve iletişim direktörü David Farrelly’nin de yer aldığı FIFA yönetim kurulu da katılacak.
Eski Arsenal teknik direktörü Arsene Wenger, FIFA’nın küresel futbol geliştirme başkanı olarak, salı günü yaptığı açıklamada, Dünya Kupası’nı düzenleyecek bir şirkete özel yatırım çekme planında “yer almadığını” belirtti. Fakat bu planın geri çekilme kararının “kesinlikle gerekli ve tartışmasız” olduğunu vurguladı.
Infantino’dan sonra organizasyondaki en kıdemli ikinci isim olan Grafstrom’un da, geçen hafta yaşanan ve “neyse ki projenin kalıcı olarak rafa kaldırılmasıyla sonuçlanan” “üzücü ve kınanması gereken olaylar dizisi”ne değinerek FIFA personeli ile iletişime geçtiği anlaşılıyor.
FIFA turnuvalarının ticari ve operasyonel yönlerini yönetecek bir şirket olan FIFA Forward Enterprise’ın (FFE) kurulmasına yönelik plan geçen hafta gündeme gelmişti.
En tartışmalı husus, FFE’nin %20’sinin özel yatırımcılara satılması fikriydi.
FIFA, Dünya Kupası’nın ticari haklarını özel yatırımcılara satmayı planlıyor
Plan, Avrupa futbolunun yönetim organı UEFA’nın yanı sıra Kuzey ve Orta Amerika ile Karayipler’deki ülkeleri temsil eden CONCACAF ve Asya Futbol Konfederasyonu (AFC) tarafından kesin bir dille reddedildi.
UEFA ayrıca, plan iptal edilene kadar Dünya Kupası dahil olmak üzere FIFA turnuvalarını boykot etmekle tehdit etti.
UEFA, planın iptal edildiğinin açıklanmasına rağmen Infantino’ya olan “güvenini yitirdiğini” belirtti ve İngiltere ve Galler’inkiler de dahil olmak üzere bir dizi üye federasyon o günden bu yana Infantino’ya verdikleri desteği resmen geri çekti.
İskoçya Futbol Federasyonu’nun da UEFA’nın tutumuna katıldığı anlaşılıyor.
FIFA Konseyi üyeleri arasında, Infantino’yu bu planlar ve Folarin Balogun davasını ele alış biçimi konusunda hesap vermesi için bir toplantı talep etmek üzere 19 kişilik çoğunluğu sağlamak amacıyla çalışmaların sürdüğü bildiriliyor.
PA’nın edindiği bilgilere göre, çoğunluk sağlanamazsa veya Infantino bu talebi reddederse, ona karşı çıkan konsey üyeleri bir “yönetim boykotu” düzenlemeyi ve FIFA’yı fiilen işlevsiz hale getirmeyi planlıyor.
Wenger, son günlerde FFE planları konusundaki sessizliği nedeniyle eleştirilere maruz kalmıştı ancak salı günü yaptığı açıklamada projenin geri çekilmesini memnuniyetle karşıladığını belirterek, “Oyuna bağlılık, şeffaflık ve dürüstlükle hizmet eden bağımsız bir FIFA’ya sarsılmaz bir inancım var,” dedi.
Grafstrom’un, Dünya Kupası sırasındaki çabaları için FIFA personeline teşekkür eden bir e-posta gönderdiği ancak onların şu anda “anlaşılması ve kabul edilmesi zor bir kargaşanın ortasına atıldıklarını” kabul ettiği belirtiliyor.
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek
Grafstrom, personelin “şu anda yaşadığımız siyasi ortamdan korunacağını ve kollanacağını” vaat etti ve şu anlamlı sözleri ekledi:
“Bireyler, istikrarsız anlar ve talihsiz olaylar gelir geçer. Kurum, misyonu ve dünya futboluna karşı sorumluluğu ise devam eder.”
Bu açıklamalar, geçen hafta Infantino’nun kıdemli danışmanı Carlos Cordeiro’nun istifasının ve FIFA operasyon müdürü Kevin Lamour’un Associated Press’e yaptığı, kuruluşun personelinin Infantino tarafından “aldatıldığını” söylediği sert açıklamanın ardından geldi.
Afrika, Güney Amerika ve Okyanusya’nın büyük ölçüde Infantino’ya destek vereceği öngörülürken, Asya federasyonları onun geleceğinin anahtarını elinde tutabilir.
Aralarında Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Sri Lanka ve Lübnan’ın da bulunduğu bazı federasyonlar Infantino’ya destek verdiklerini açıkladı.
Fakat Ürdün, tam tersi bir tutum sergiledi. Ürdün Futbol Federasyonu Başkanı Prens Ali Bin el-Hüseyin, FIFA’yı şantajla suçladı.
X’te paylaştığı bir gönderide, Prens Ali, FIFA’nın Dünya Kupası sırasında kendisine, Infantino’ya oy vermesi halinde federasyona ödenmesi gereken parayı alacağını söylediğini iddia etti.
FIFA, Prens Ali’nin açıklamalarından haberdar ancak şu ana kadar yanıt vermekten kaçındı.
UEFA da Infantino’ya, FFE planı konusunda hukuki işlem başlatmayı “aktif olarak değerlendirdiğini” bildirdi ve Avrupa futbolu organı adına hareket eden avukatlar, Infantino ile diğer FIFA çalışanlarına projeyle ilgili tüm belgeleri tespit etmelerini, yerlerini belirlemelerini ve muhafaza etmelerini emretti.
Diplomasi
ABD, Brezilya büyükelçisinin vizesini iptal etti

Trump yönetimi, Luiz Inácio Lula da Silva hükümetiyle tırmanan diplomatik gerginlik kapsamında Brezilya’nın ABD Büyükelçisinin vizesini iptal etti.
Washington’un bu hamlesi, geçen ay Brezilya’nın iki üst düzey ABD temsilcisinin seyahat belgelerini reddetmesi ve Başkan Donald Trump’ın bu Güney Amerika ülkesine atamak istediği büyükelçi adayına onay vermeyi geciktirmesine misilleme olarak geldi.
Salı günü isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan üst düzey bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, Brezilya hükümetinin Trump’ın büyükelçi adayını kabul etmesi halinde Maria Luiza Ribeiro Viotti’nin ABD vizesinin derhal iade edileceğini belirtti.
Yetkili, Viotti’nin ABD’den sınır dışı edilmediğini de ekledi.
ABD’li, “Bunun her zaman tek taraflı olamayacağını vurgulamak amacıyla, buradaki bir Brezilyalı diplomatla ilgili olarak karşılıklı bir önlem aldık,” diye ekledi.
Bu gelişme, ticaret, Washington’un Latin Amerika’ya yönelik politikası ve Brezilya’nın ABD’li sosyal medya platformlarına uyguladığı düzenlemeler konusunda çatışan, Amerika kıtasının en kalabalık iki ülkesi arasındaki gerilimi artırıyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı’na bağlı Demokrasi, İnsan Hakları ve Çalışma Bürosu’ndan iki yetkilinin, ekim ayında yapılacak seçimlere olası müdahale endişesi nedeniyle geçen ay Brezilya’ya girişine izin verilmedi.
Brezilya hükümeti, bu yetkililerin ülkenin oy kullanma sistemine şüphe uyandırmayı amaçladıklarına inanıyordu.
Washington ise bu iddiaları “asılsız bir yalan” olarak reddetti ve heyetin amacının seçimlerin dürüstlüğü, din ve ifade özgürlüğü konularını görüşmek olduğunu vurguladı.
İki ülke arasındaki ilişkilerde kriz, bir yıldan fazla bir süre önce Trump’ın, müttefiki eski başkan Jair Bolsonaro’ya darbe planlamak suçlamalarının düşürülmesi için yaptığı başarısız bir girişimde Brezilya’ya yüzde 50’lik bir gümrük vergisi uyguladığında patlak vermişti.
Bu vergi daha sonra ABD Yüksek Mahkemesi tarafından iptal edildi ama Washington geçen ay birçok Brezilya ürününe yüzde 25’lik yeni bir vergi uyguladı.
Ekim ayındaki seçimlerde arka arkaya dördüncü dönem için aday olan Lula, ABD’nin ana rakibi olan Jair Bolsonaro’nun oğlu Senatör Flávio Bolsonaro’nun lehine hareket etmeye çalışabileceğini öne sürdü.
Trump’ın Brezilya büyükelçisi olarak seçtiği Florida Eyalet Meclisi Başkanı Daniel Perez, haziran ayında bu göreve aday gösterilmişti.
Fakat ABD’li yetkili, Brezilya’nın ülkedeki seçimler sona erene kadar bu süreci devam ettirmeyeceğini belirtti.
Dünya Basını1 hafta önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi6 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Dünya Basını1 hafta önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Dünya Basını1 hafta önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Avrupa1 hafta önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü
Asya1 hafta önceÇin, ileri düzey çip üretimi açısından kritik önemedeki yerli litografi makinelerinin seri üretimine başladı









