Amerika
Trump’tan ithal çiplere %100 tarife

ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin yarı iletken ithalatına yaklaşık %100 tarife uygulayacağını fakat büyük bir muafiyet getireceğini açıkladı.
Bu muafiyet, ABD’de üretim yapan veya üretim yapmayı taahhüt eden şirketleri kapsamayacak.
Bu hamle, Trump’ın imalatı ABD’ye geri getirme çabalarının bir parçasıdır ve çarşamba günü yaptığı açıklamalar, Apple’ın Amerika’ya 100 milyar dolar ek yatırım yapacağına dair duyuru ile eş zamanlı olarak yapıldı.
Apple gibi ABD’de üretim yapma taahhüdünde bulunan şirketler için “herhangi bir ücret talep edilmeyecek.”
Fakat şirketlerin ABD’de fabrika kurma taahhütlerinden caymamaları gerektiği konusunda uyarıda bulundu.
Trump, “Herhangi bir nedenle, inşa edeceğinizi söyleyip inşa etmezseniz, geri dönüp bunu hesaplayacağız, biriktireceğiz ve daha sonra sizden tahsil edeceğiz, ödemek zorundasınız, bu bir garanti,” diye ekledi.
Ne var ki Reuters’a göre bu açıklamalar resmi bir gümrük vergisi duyurusu değildi ve dünya çapındaki şirketlerin ve ülkelerin nasıl etkileneceği konusunda pek çok şey belirsizliğini koruyor.
Trump’ın çipler için önerilen %100 oranından bahsetmesi, ABD’nin onlarca ticaret ortağından birçok ürüne uygulayacağı %10 ila %50 oranındaki gümrük vergilerinin perşembe günü yürürlüğe girmesinden hemen önce geldi.
Yarı iletkenler ve diğer önemli teknoloji ürünlerine uygulanan oranlar, ABD’nin ulusal güvenlik soruşturmasının konusu olmuştu ve soruşturmanın sonuçlarının ağustos ortasına kadar açıklanması bekleniyor.
Trump’ın açıklamaları, ilgili ülkeler ve iş dünyası lobi gruplarından hemen tepki aldı.
Güney Kore’nin en üst düzey ticaret temsilcisi perşembe günü yaptığı açıklamada, büyük çip üreticileri Samsung Electronics ve SK Hynix’in %100 gümrük vergisine tabi olmayacağını ve Güney Kore’nin Washington ile Seul arasında imzalanan ticaret anlaşması kapsamında yarı iletkenler için en uygun vergileri uygulayacağını söyledi.
Samsung ve SK Hynix yorum yapmaktan kaçındı.
Diğer taraftan, Filipinler yarı iletken endüstrisi başkanı Dan Lachica, Trump’ın planının ülkesi için “yıkıcı” olacağını söyledi.
Küresel çip test ve paketleme sektöründe önemli bir oyuncu olan Malezya’da ise ticaret bakanı Tengku Zafrul Aziz, parlamentoya yaptığı açıklamada, “bu gümrük vergilerinin uygulanmasıyla ürünlerinin rekabet gücü azalırsa, ülkesinin ABD’deki önemli bir pazarı kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağını” söyledi.
Tayvan Ulusal Kalkınma Konseyi Bakanı Liu Chin-ching, Tayvanlı şirketlerin potansiyel çip tarifelerine karşı koymak için ABD’de fabrikalar kurduklarını veya yerel fabrikaları olan ABD’li firmaları satın aldıklarını ve ABD’li çip üreticileriyle işbirliği yaptıklarını söyledi.
Yarı iletken devi TSMC’nin ABD’de fabrikaları olduğu için nispeten zarar görmeyeceği tahmin ediliyor, bu nedenle Nvidia gibi önemli müşterilerin ABD’de üretilen çipler için artan gümrük vergisi maliyetleriyle karşılaşması olası görünmüyor.
En son teknolojiye sahip yapay zeka grafik işlemcileri üreten Nvidia da ABD’ye yüz milyarlarca dolarlık yatırım yapmayı planlıyor.
ABD Kongresi, 2022 yılında 52,7 milyar dolarlık bir yarı iletken üretim ve araştırma sübvansiyon programı oluşturdu. Başkan Joe Biden yönetimindeki Ticaret Bakanlığı, geçen yıl programın bir parçası olarak beş önde gelen yarı iletken şirketinin tümünü çip fabrikalarını ABD’ye kurmaya ikna etmişti.
Bakanlık, ABD’nin geçen yıl küresel yarı iletken çip üretiminin yaklaşık %12’sini gerçekleştirdiğini, bu oranın 1990’da %40 olduğunu belirtti.
Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nün kıdemli araştırmacısı Martin Chorzempa, “ABD’de çip üretimine o kadar ciddi yatırımlar yapılıyor ki, sektörün büyük bir kısmı muafiyet kapsamına girecek,” dedi.
Chorzempa, Çinli SMIC veya Huawei tarafından üretilen çiplerin muafiyet kapsamına girmesinin olası olmadığını, fakat bu şirketlerin ABD pazarına giren çiplerinin çoğunlukla Çin’de monte edilen cihazlara dahil edildiğini belirtti.
AB, otomobiller, çipler ve ilaçlar dahil olmak üzere AB ihracatının büyük çoğunluğu için tek bir %15 tarife oranında anlaştığını açıkladı. Japonya, ABD’nin çipler konusunda diğer ülkelerden daha kötü bir tarife oranı uygulamayacağı konusunda anlaştığını açıkladı.
ABD’de büyük yatırım planları olan Asyalı çip üreticilerinin hisseleri perşembe günü yükseldi. TSMC ve Samsung sırasıyla %4,4 ve %2 değer kazandı. Teksas’ta fabrikası bulunan silikon yonga üreticisi GlobalWafers %10 değer kazandı.
GlobalWafers, proaktif olarak maliyet azaltma stratejileri uyguladığını ve rekabet gücünü koruma fırsatı olduğunu düşündüğünü belirtti.
Amerika
Çin’e 300 milyon dolarlık Nvidia çipi kaçırmakla suçlanan iş insanı gözaltında

ABD’de federal savcılar, Çin’e 300 milyon dolar değerinde yapay zeka çipi içeren sunucu kaçırmakla suçlanan Amerikalı iş insanı Greg Louie’yi gözaltına aldı. Şüphelinin 2023 ve 2024 yıllarında gerekli hükümet lisansını almadan Malezya ile Singapur üzerinden transit sevkiyat yaptığı belirtiliyor.
ABD’de federal savcılar, California’da yaşayan iş insanı Greg Louie’yi Nvidia üretimi yapay zeka çiplerini barındıran 300 milyon dolarlık sunucuları Çin’e yasa dışı yollarla ihraç etmek suçlamasıyla gözaltına aldı.
Bloomberg’ün haberine göre, Earthmade Computer Inc. adlı özel şirketin sahibi olan Louie, iş yerine geldiği sırada yakalandı.
Amerikalı iş insanına İhracat Kontrolü Reform Yasası’nı ihlal etmek amacıyla komplo kurmak, kaçakçılık ve kara para aklamak amacıyla komplo kurmak suçlamaları yöneltildi.
Soruşturma dosyasında, Louie’nin 2023 ile 2024 yılları arasında kimliği henüz tespit edilemeyen kişilerle ortak hareket ederek ileri teknoloji Nvidia çipleriyle donatılmış sunucuları Çinli müşterilere sevk ettiği kaydedildi.
Söz konusu sevkiyatların gerçekleşmesi için ABD hükümetinden özel lisans alınması şartı aranıyordu, ancak şüphelinin resmi makamlara herhangi bir lisans başvurusu yapmadığı tespit edildi.
Donanımların Malezya ve Singapur üzerinden transit geçirildiği, bu ülkelerden de yasa dışı biçimde yeniden ihraç edilerek Çin’e ulaştırıldığı belirlendi.
Washington yönetimi son yıllarda Pekin’in gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini engellemeye çalışırken, Çin kendi üretim kapasitesini artırma ve yaptırımları aşacak alternatif güzergahlar bulma arayışını sürdürüyor.
ABD hükümeti, 2022 yılında Nvidia ürünlerinin Çin ve Rusya’ya ihracatına lisans zorunluluğu getirmişti. Kısıtlamalar, özellikle yapay zeka operasyonlarında kullanılan A100 ve H100 serisi grafik işlem birimlerini (GPU) hedef alıyor.
Öte yandan Washington yönetimi ocak ayında Nvidia’ya, H200 dahil güçlü yapay zeka çiplerini Çin’e satabilmesi için izin verdi. Şirketin bu satışları gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli miktarda ürün tedariki sağladığını belgelemesi gerekiyor.
The Information gazetesi daha önce Pekin yönetiminin, ByteDance ve Alibaba gibi ülkenin önde gelen teknoloji devlerinin belirli Nvidia GPU’larını satın almasına onay vermeyi değerlendirdiğini yazmıştı.
Eylül ayı başında The New York Times gazetesi de ABD’nin yaptırım listesinde yer alan Çin merkezli teknoloji şirketi Inspur’un kısıtlamalara rağmen Nvidia çipleri dahil ileri Amerikan teknolojilerini sattığını öne sürdü.
Gazetenin haberinde, söz konusu ağda Inspur’un ABD’deki iştiraki Aivres şirketinin kilit rol üstlendiği kaydedildi.
Amerika
Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.
ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.
ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.
Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.
Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.
Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.
Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.
Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.
Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.
Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.
Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.
Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.
Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.
Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.
Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.
Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.
Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.
Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.
Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.
Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.
Amerika
ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.
ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.
Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.
Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.
NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.
Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.
Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.
Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.
NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”
Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.
Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.
ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.
ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.
Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.
Asya2 hafta önceÇin yapay zekâ, çipler ve akıllı fabrikalara büyük yatırım yapıyor
Asya2 hafta önceHindistan ve Vietnam, ‘Çin artı bir’ rekabetini ticari kazanıma dönüştürmeyi hedefliyor
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Asya2 hafta önceFed’in faiz artışının ardından Çin parasal gevşemeye devam edecek mi?
Diplomasi4 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceEnsarullah lideri: Suudi Arabistan’ın Mekke iddiası ‘asrın yalanı’
Asya1 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak









