Diplomasi
İngiliz istihbarat şefi Moore, Rusları MI6 için casusluk yapmaya çağırdı

Görevden ayrılmaya hazırlanan Birleşik Krallık dış istihbarat servisi MI6’in şefi Richard Moore, İstanbul’da “Sessiz Kurye” platformunu tanıtırken Rusları Vladimir Putin’e karşı casusluk yapmaya davet etti.
Moore, Rusların “ülkelerinin onurunu geri kazanmak” için Britanya adına casusluk yapmaları gerektiğini söyledi.
Gizli İstihbarat Servisi (SIS veya yaygın adıyla MI6) başkanı olarak yaptığı son kamuya açık konuşmasında, Vladimir Putin’in Ukrayna’da “bizi oyaladığını” ve Kremlin’in “Ukrayna’nın teslim olmasından başka bir şey” istemediğini iddia etti.
Moore, “Sonunda, eğer sabırlı olursak, Putin bir seçim yapması gerektiği gerçeğini kabul etmek zorunda kalacak: kendi iktidarını tehdit eden iktisadi ve siyasi bir kriz riski almak ya da mantıklı bir anlaşma yapmak,” dedi.
İstanbul’da konuşan Moore, Rusya’nın birçok insanın sandığından çok daha zayıf olduğunu ve “bu düşüşü hızlandırdığını” ileri sürdü.
Bu açıklama, daha önce Beyaz Saray’a girdikten bir gün sonra savaşı sona erdirebileceğini iddia eden ABD Başkanı Donald Trump’ın, Birleşik Krallık’a yaptığı resmi ziyaret sırasında düzenlediği basın toplantısında Putin tarafından “gerçekten hayal kırıklığına uğradığını” söylemesinin ardından geldi.
Hassas bilgilerin doğrudan MI6’e gönderilebildiği yeni bir karanlık ağ (dark web) portalının lansmanını yaptığı konuşmada Moore şöyle devam etti:
“Putin, kaldırabileceğinden fazlasını üstlendi. O dünyaya yalan söylüyor. Halkına yalan söylüyor. Belki de kendine bile yalan söylüyor. Putin ülkesinin geleceğini ipotek ediyor. Rusya’nın ekonomisi, demografisi ve imparatorluk gücünü yansıtma araçları uzun vadede gerileme içinde ve Putin’in savaşı bu gerilemeyi hızlandırıyor. Rusya’dan daha büyük güçler, Ukrayna’dan daha zayıf güçleri boyun eğdiremedi.”
Casus şefi, kamuoyuna açık son konuşmasında, MI6 başkanı olarak geçirdiği süreyi de değerlendirdi.
Ajansının personelinin sadece yüzde 40’ının kadın olduğunu ve etnik azınlıkların oranının “yüzde 10’un biraz altında” olduğunu üzülerek belirten Moore, “bazı ölçülebilir başarılar” olduğuna da dikkat çekerek, MI6’te beş yıl öncesine göre çok daha fazla kadının liderlik rolünde olduğunu, bunların arasında Birleşik Krallık ve yurtdışındaki istihbarat operasyonları ile casus ajansının teknik ekiplerinde görev yapanların da bulunduğunu söyledi.
MI6’in “çevikliğine” övgüde bulunan Moore, CIA direktörü John Ratcliffe’in kendisine yakın zamanda “sizler gerçekten çok çalışıyorsunuz” dediğini aktardı.
Moore, 1 Ekim’de görevini Blaise Metreweli’ye devredecek. Metreweli, MI6’in 18. başkanı olacak.
MI6 şefi, kariyerini “özel olarak” değerlendirmek için sabırsızlandığını söyledi ve “Artık pelerinimi asıyorum, hayali hançerimi kınına geri koyuyorum ve ünlü yeşil kalemimi devrediyorum,” dedi.
Daha önce görev yaptığı İstanbul’u “sadece duygusal nedenlerle seçmediğini” de vurgulayan MI6 şefi, “Bunu yaptım çünkü Türkiye, yüzyıllardır olduğu gibi, uluslararası sistem için hayati öneme sahip bir ülkedir. MI6 Başkanı olarak uğraştığım neredeyse tüm konularda Türkiye kilit bir rol oynamıştır,” dedi.
NATO müttefiki Türkiye’nin “Ukrayna’nın egemenliği ve bağımsızlığının sadık bir destekçisi” olduğuna işaret eden Moore, “Özellikle etnik akrabaları olan Kırım Tatarlarının içinde bulunduğu zor durumdan etkilenmiş, ancak her şeyden önce uluslararası hukuka ve BM Şartına bağlı kalmıştır,” ifadelerini kullandı.
Yeni MI6 şefinin dedesi, “Kasap” olarak bilinen Nazi casusu çıktı
Doğu komşuları söz konusu olduğunda Türkiye’nin, İngiltere ile aynı şekilde, “kötü niyetli dış etkilerden uzak, istikrarlı bir Kafkasya ve Orta Asya’ya ilgi duyduğunu” belirten Moore, “Güney komşuları olarak ise, sözde İslam Devleti teröristlerine karşı birlikte mücadele etmiş ve Esad sonrası Suriye’nin istikrarını desteklemek için çalışmışızdır,” dedi.
MI6 şefi, Beşar Esad’ı devirmeden “bir veya iki yıl önce” El Kaide uzantısı Heyet Tahrir eş-Şam ile ilişki kurduklarını da itiraf ederek, Birleşik Krallık hükümetinin “birkaç hafta içinde ülkeye geri dönmesi için bir yol açtıklarını” söyledi.
Her iki ülkenin de “7 Ekim’deki vahşi saldırıya karşı aynı tiksintiyi paylaştığını” ve “Gazze’deki masum Filistinlilerin yaşadığı korkunç acılara üzüldüğünü” ileri süren Moore, “İsrail ve Filistinliler için kalıcı güvenlik ve refahın ancak iki devletli bir çözümle sağlanabileceğine inanıyoruz. Tüm bu çabalarda, MİT liderleri Hakan Fidan ve şimdi de İbrahim Kalın ile yakın bir şekilde çalışabildim. Her ikisi de mükemmel profesyoneller ve sadık dostlar,” diye konuştu.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü










