Diplomasi
SIPRI raporu: Avrupa’nın silah faturası üç katına çıktı, Washington hakimiyetini pekiştirdi

Stokholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) “2025 Uluslararası Silah Transferleri Eğilimleri” raporu, 2021-2025 döneminde küresel silah ticaretinin belirleyici koordinatlarını gözler önüne serdi: Avrupa, silah ithalatını üç kattan fazla artırarak bölgesel sıralamada dünyaya fark attı; ABD ise tek başına küresel ihracatın yüzde 42’sini karşılayarak sektördeki egemenliğini bir kez daha tescilledi. Rusya’nın ihracat hacmindeki yüzde 64’lük erime ise bu dönemin en çarpıcı tablo değişikliği.
Stokholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) “2025 Uluslararası Silah Transferleri Eğilimleri” raporu, 2021-2025 döneminde Avrupa’nın silah ithalatını üç kattan fazla artırarak bölgeler sıralamasında zirveye oturduğunu ortaya koydu.
Beş yıllık dönemde silah ihracatındaki ilk 10 ülke sıralaması şöyle:
1. ABD: Küresel silah ihracatında yüzde 42 payla tartışmasız lider konumunu sürdürdü; 35’i Avrupa’da olmak üzere toplam 99 ülkeye silah tedarik etti. Kıtalar arası dağılımda 18 ülke ile her iki Amerika, 17’şer ülkeyle Afrika ile Asya ve Okyanusya, 12 ülkeyle de Ortadoğu yer aldı. ABD silahlarının en büyük alıcıları Suudi Arabistan (ihracatın yüzde 12’si), Ukrayna (yüzde 9,4) ve Japonya (yüzde 8,9) oldu. Beş yılda ABD’nin genel silah ihracatı yüzde 27 artarken Avrupa’ya yönelik sevkiyat yüzde 217 büyüdü.
SIPRI’nin silah transferleri programından kıdemli araştırmacı Peter Vezeman, “ABD, her geçen gün daha çok çok kutuplu bir hal alan dünyada bile silah tedarikçisi olarak hakimiyetini daha da pekiştirdi” diye konuştu. Vezeman, ABD’nin silah alıcılarına ileri düzey askeri kabiliyetler kazandırdığını, Washington’ın ise silah ihracatını dış politika aracı ve ulusal savunma sanayiini güçlendirmenin bir vasıtası olarak konumlandırdığını vurguladı.
Fransa ivme kazandı, Avrupa içi ihracat patladı
2. Fransa: Küresel tedarikteki payı yüzde 9,8’e ulaşan Fransa, 63 ülkeye silah ihraç etti. Ülkenin en büyük müşterileri Hindistan (Fransız ihracatının yüzde 24’ü), Mısır (yüzde 11) ve Yunanistan (yüzde 10) oldu. Avrupa içindeki Fransız silah ihracatı ise yüzde 452 oranında büyüdü.
3. Rusya: İlk 10 içinde silah ihracatı gerileyen tek ülke oldu; beş yılda yüzde 64’lük düşüşle küresel tedarikteki payı yüzde 6,8’de kaldı. Silah aktardığı 30 ülke arasında toplam ihracatın yaklaşık yüzde 74’ünü üç ülke oluşturdu: Hindistan (yüzde 48), Çin (yüzde 13) ve Belarus (yüzde 13).
Rosteh devlet şirketinin başkanı Sergey Çemezov, SIPRI’nin savunma sektörü şirketlerine ilişkin hesaplama yöntemini eleştirdi. “Bu verileri biz de diğer ülkeler gibi, mesela Çin de yayımlamıyor; bunlar gizli. Bunları nereden alıyorlar? Sadece havadan uyduruyorlar” diye konuştu.
Almanya Çin’i geçti, Güney Kore yükseliyor
4. Almanya: Küresel tedarikteki payı yüzde 5,7’ye ulaşan Almanya, bu dönemde Çin’i geride bıraktı. Alman silah ihracatının yaklaşık dörtte biri Ukrayna’ya giderken sıralamada Mısır (yüzde 14) ve İsrail (yüzde 10) izledi.
5. Çin: Küresel tedarikteki payı yüzde 5,6 olan Çin, askeri üretiminin büyük bölümünü Pakistan’a (Çin ihracatının yüzde 61’i) aktardı; Sırbistan (yüzde 6,8) ve Tayland (yüzde 4,7) diğer başlıca alıcılar oldu.
6. İtalya: 2021-2025 döneminde silah ihracatı yüzde 157 artarak küresel tedarikten yüzde 5,1 pay aldı. İtalya’nın ihracatının yüzde 59’u Ortadoğu’ya, yüzde 16’sı Asya ve Okyanusya’ya, yüzde 13’ü ise Avrupa’ya gidiyor. En büyük alıcılar Katar (yüzde 26), Kuveyt (yüzde 17) ve Endonezya (yüzde 12).
İsrail Gazze savaşına karşın ihracat rekoru kırdı
7. İsrail: Uzun yıllar bu sırayı elinde tutan İngiltere’yi geride bırakarak küresel tedarikten yüzde 4,4 pay aldı. Hindistan (İsrail ihracatının yüzde 29’u), Almanya (yüzde 21) ve ABD (yüzde 7,8) başlıca alıcılar arasında yer alıyor.
SIPRI’nin silah transferleri programından araştırmacı Zain Hussain, “Gazze’deki savaşa ve İran, Lübnan, Katar, Suriye ile Yemen’e yönelik saldırılara karşın İsrail, küresel silah ihracatındaki payını artırmayı başardı” diye konuştu. Hussain, İsrail savunma sanayiinin öncelikli olarak hava savunma sistemlerine odaklandığını ve bu sistemlere küresel talebin yoğun olduğuna dikkat çekti.
8. İngiltere: Küresel tedarikteki payı yüzde 3,4. En büyük alıcılar Katar (İngiliz ihracatının yüzde 31’i), ABD (yüzde 14) ve Ukrayna (yüzde 13).
9. Güney Kore: Küresel silah ihracatından yüzde 3 pay aldı; üretiminin büyük bölümü Polonya’ya (Güney Kore sevkiyatının yüzde 58’i) giderken onu Filipinler (yüzde 18) ve BAE (yüzde 9,5) izliyor.
10. İspanya: Küresel tedarikteki payı yüzde 2,3. Suudi Arabistan (ihracatın yüzde 28’i), Türkiye (yüzde 16) ve Belçika (yüzde 12) İspanya’nın başlıca müşterileri.
Ukrayna, Avrupa lider konumda
Ukrayna bu sıralamada küresel ihracattan yüzde 0,3’lük payla 21. sıraya yerleşti. Silahlarının büyük bölümünü Çin (Ukrayna ihracatının yüzde 64’ü), Hindistan (yüzde 23) ve Katar (yüzde 5,8) satın aldı.
İthalat cephesinde ise tablo son derece netti: Avrupa, 2021-2025 döneminde küresel silah alımlarının yüzde 33’ünü gerçekleştirerek ithalatını yüzde 210 artırdı ve bölgeler sıralamasında liderliği ele geçirdi. Ukrayna’nın ardından en fazla silah ithal eden ülkeler Polonya ve İngiltere oldu. İthal edilen silahların neredeyse yarısı (yüzde 48) ABD menşeli; bunu Almanya (yüzde 7,1) ve Fransa (yüzde 6,2) izliyor.
SIPRI’nin silah transferleri programından araştırmacı Katarina Cokiç, şu tespiti aktardı: “Avrupalı şirketler silah üretimini artırırken Avrupa Birliği’nin savunma sanayiine sunduğu yeni yatırım destek programı da Avrupa içi bazı siparişleri beraberinde getirdi; ancak Avrupalı devletler 2021-2025 döneminde, özellikle savaş uçakları ve uzun menzilli hava savunma sistemleri konusunda Amerikan silahlarını ithal etmeyi sürdürdü.” Diğer bölgeler olan Asya ve Okyanusya, Ortadoğu ile Afrika’da ise silah alımları son beş yılda geriledi.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’









