Diplomasi
FT, gölge filoyu denizler için ‘büyüyen tehdit’ olarak değerlendirdi

Financial Times’a konuşan sektör temsilcileri, yaptırımları aşmak için kullanılan gölge filodaki tankerlerin büyük bölümünün yaşlı ve korozyondan etkilenen gemilerden oluştuğunu belirtti. GMS Partnership Üst Yöneticisi Anil Sharma, filodaki gemilerin en az üçte birinin, muhtemelen yarısından fazlasının hurdaya ayrılması gerektiğini söylerken, olası bir petrol sızıntısının 1979’daki Ixtoc I felaketine benzer sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Yaptırımların, ambargoların ve fiyat tavanı uygulamalarının etrafından dolaşmak için kullanılan gölge filodaki tankerlerin büyük kısmı yaşlanmış ve korozyondan etkilenmiş durumda. Financial Times’ın haberine göre bu durum, denizlerde büyük ölçekli petrol sızıntıları yaşanması riskini artırıyor ve olası bir çevre felaketine ilişkin kaygıları güçlendiriyor.
Uluslararası danışmanlık şirketi GMS Partnership’in Üst Yöneticisi Anil Sharma, gazeteye yaptığı değerlendirmede gölge filodaki gemilerin önemli bölümünün hizmet dışına çıkarılması gerektiğini belirtti.
Sharma, “En az üçte biri (hurdaya ayrılmalı), belki daha da fazlası. Açık konuşmak gerekirse bunun yarıdan fazla olduğunu düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
Sharma, yaşanabilecek bir çevre felaketinin boyutlarını anlatırken 1979 yılında meydana gelen büyük petrol sızıntısını örnek gösterdi. Ona göre ortaya çıkabilecek bir kaza, denize 2 milyon varilden fazla petrolün karıştığı o olayla karşılaştırılabilecek ölçekte olabilir.
Söz konusu felaket, 3 Haziran 1979’da Meksika Körfezi’ndeki Ixtoc I petrol platformunda meydana geldi. Kazanın ardından kuyu kontrolden çıktı ve petrol yaklaşık dokuz buçuk ay boyunca okyanusa akmaya devam etti.
Olay sırasında denize 460 bin ila 480 bin ton arasında petrol karıştı. Sızıntı ancak 1980 yılında tamamen durdurulabildi.
Denizcilik veri ve analiz şirketi Clarksons’ın verilerine göre gölge filo yaklaşık 1.800 gemiden oluşuyor. Bu gemilerin yaklaşık 1500’ünü ham petrol ve petrol ürünü taşıyan tankerler oluşturuyor.
Haberde, bu tankerlerin önemli bölümünün 20 yaşın üzerinde olduğu ve korozyon ile eskiyen sistemler nedeniyle teknik durumlarının risk altında bulunduğu belirtildi.
Financial Times’a göre gemi sahipleri, Basra Körfezi’ndeki kriz ortamında kârlı hale gelen ticaretten yararlanabilmek için bu tankerlerin kullanım ömrünü uzatıyor. Haberde ayrıca yaptırımların, gemilerin yasal yollarla geri dönüşüme gönderilmesini de zorlaştırdığı aktarıldı.
CMB Tech Üst Yöneticisi Alexander Saverys de gölge filodaki gemilerin durumuna ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Bu, zaman ayarlı bir tehlike ve denizcilik sektöründeki herkes bunun farkında. Bu gemiler sigortasız, bakımları yetersiz, mürettebat kalitesi düşük; meydana gelmeyi bekleyen bir kazayla karşı karşıyayız.”
Hürmüz Boğazı’ndaki durum geri dönüşümü de etkiliyor
Financial Times, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının eski gemilerin geri dönüşüme gönderilme sürecini de yavaşlattığını yazdı. Habere göre bunun nedenlerinden biri, Körfez ülkelerinin petrol depolamak amacıyla erişebildikleri tüm tankerlerden yararlanmaya çalışması.
Sharma, boğazın yeniden açılması halinde eski gemilerin geri dönüşümüne yönelik talebin hızla artacağını öngördü.
Değerlendirmesine göre yüklerini boşaltmalarının ardından bu gemilerin önemli bölümü hurdaya ayrılmak üzere tersanelere yönlendirilebilir.
Sharma ayrıca geri dönüşüme gönderilmek üzere planlanan bazı gemilerin hâlihazırda Körfez içinde mahsur kaldığını ve bölgeden ayrılamadığını da aktardı.
Gölge filo, uluslararası yük taşımacılığında yaptırımları, ambargoları ve fiyat sınırlamalarını aşmak amacıyla kullanılan, ağırlıklı olarak petrol tankerlerinden oluşan gemi grupları için kullanılan bir tanım olarak biliniyor.
Financial Times daha önce yayımladığı bir başka haberde, özellikle Ortadoğu bölgesinde faaliyet gösteren gölge filo tankerlerinin mürettebatlarının çoğu zaman son derece sınırlı seyrüsefer imkânlarıyla çalıştığını aktarmıştı.
Habere göre gemiler transponderlerini kapatıyor, konum bilgilerini değiştiriyor ve tehlikeli bölgelerden GPS desteği olmadan geçiyor. Bir denizci bu durumu, “Vikingler gibi; radarla ve dualarla ilerliyoruz” sözleriyle anlatmıştı.
Gazetenin aktardığına göre tankerler rotalarını gizlemek amacıyla AIS takip sistemlerini kapatıyor veya konum verilerini değiştiriyor.
Bazı durumlarda gemiler sistemlerde tamamen “hayalet gemi” haline geliyor ve koordinatları 0-0-0-0 noktasında görünmeye başlıyor.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü











