İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, pazar günü Abu Dabi’yi ziyaret ederek Cumhurbaşkanı Şeyh Muhammed bin Zayed El Nahyan ile bir araya geldi.

Bu bilgiyi Reuters’a üst düzey bir İsrailli yetkili verdi.

Ziyaret, İsrail gazetesi Haaretz’in, Şeyh Muhammed’in 7 Ekim 2023’ten bir buçuk hafta önce Netanyahu’yu Hamas’ın İsrail’e karşı büyük çaplı bir operasyon planladığı konusunda uyardığını bildirmesinin ardından gerçekleşti.

Haaretz‘in haberine göre İsrail başbakanı bu uyarıyı İsrail istihbarat kurumlarına veya ordusuna iletmedi.

Haberi yalanlayan ve gazeteye karşı yasal işlem başlatmakla tehdit eden Netanyahu, zorlu bir yeniden seçim kampanyasıyla karşı karşıya.

Muhalefet liderleri, başbakanı Hamas’ın 7 Ekim saldırısı öncesindeki güvenlik zaaflarından sorumlu olmakla suçluyor.

BAE, Haaretz’in haberine ilişkin yorum yapmaktan kaçındı ama BAE ile İsrail’in 2020’de diplomatik ilişkiler kurduğundan bu yana “açık ve doğrudan iletişim kanalları” sürdürdüğünü belirtti.

Bir BAE kaynağı daha önce Reuters’a, BAE’nin güvenlik konularını ülkelerle “ilgili kurumlar” aracılığıyla görüştüğünü ama “ulusal liderler düzeyinde” görüşmediğini söylemişti.

Bu yılın başlarında, İsrail başbakanlığı ofisinin Mayıs ayında Netanyahu’nun Körfez ülkesini “gizlice ziyaret ettiğini” ve cumhurbaşkanıyla görüştüğünü açıklamasının ardından BAE, Cumhurbaşkanı Şeyh Muhammed’in Netanyahu ile görüştüğünü yalanlamıştı.

Toplantıya yakın bir kaynak, o dönemde Netanyahu ve Şeyh Muhammed’in 26 Mart’ta, Abu Dabi’de Umman sınırında bulunan bir vaha kenti olan El Ayn’de bir araya geldiğini söylemişti.

İran savaşı sırasında saldırıya uğradığından beri BAE, 2020 İbrahim Anlaşmaları sonucunda ilişkiler kurduğu ABD ve İsrail ile bağlarını güçlendirdi.

Irak yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik maliyetlerini gerekçe göstererek ham petrolde yüzde 20’ye varan indirime gitti. Ucuzlatılmış petrolden en az 25 milyon varil alan ABD merkezli Vitol, aynı zamanda İsrail ordusuna yakıt sağlayan sevkiyat zincirinde yer alıyor.

Irak, ham petrol satışlarında yüzde 20’ye varan indirime giderek ihracatını savaş öncesi seviyelere yaklaştırdı. İndirimli petrolden en büyük payı alan şirketler arasında, İsrail’e petrol tedarik eden ve ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle yakın bağları olan enerji devi Vitol öne çıkıyor.

Bağdat yönetimi, şubat ayında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle ağır bir bütçe krizi yaşamıştı.

Gelirlerinin ve sevkiyatının yaklaşık yüzde 90’ını kaybeden Irak; Türkiye hattı ve Suriye’ye kara yoluyla taşımacılık gibi alternatifleri devreye soksa da açığı kapatamadı.

Tahran’ın ağustos ayında Irak tankerlerine geçiş izni vermesiyle akış yeniden hızlandı.

Irak Federal Meclisi Maliye Komisyonu Başkanı Uday Avad, 27 Eylül’de Rudaw’a yaptığı açıklamada indirim uygulamasını doğruladı.

Avad, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riskleri ile kabaran nakliye ve sigorta maliyetlerini telafi etmek için alıcıya göre yüzde 10 ile 20 arasında fiyat kırıldığını duyurdu.

İndirim hamlesiyle birlikte Irak’ın günlük ihracatı yaklaşık 3 milyon varile ulaştı. Bu veri, savaş öncesindeki 3,4 milyon varillik seviyeye oldukça yakın.

Reuters’ın Kpler verilerine dayandırdığı habere göre Bağdat, geçen ay yalnızca güney limanlarından günde ortalama 2,35 milyon varil ham petrol sevk etti.

Pazardaki en büyük alıcılar Birleşik Arap Emirlikleri’nin kamu şirketi ADNOC ve ABD merkezli Vitol oldu.

Vitol, eylülde ucuzlatılmış Irak petrolünden en az 25 milyon varil satın aldı. ADNOC ise ağustosta 32 milyon varil olan alımını eylülde 40 milyon varile yükseltti.

Irak’tan yüksek hacimli alım yapan Vitol, küresel enerji ağındaki operasyonlarıyla dikkat çekiyor. Ulusal üreticilerden ham petrol alıp nakliye, sigorta ve finansman süreçlerini yöneterek dünya rafinerilerine dağıtan şirket, Venezuela petrolünün ihracatında da kritik rol oynuyor.

ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu kaçırarak ülke petrolünü denetimine almasının ardından Vitol yöneticisi John Addison, Ocak 2026’da Beyaz Saray’da Trump ile bir araya gelmişti.

Trump yönetimi Venezuela ham petrolünün satışı için Vitol ve Trafigura’yı yetkilendirdi; Vitol yaklaşık 250 milyon dolarlık ilk sevkiyatı yürüttü. Reuters, iki şirketin günlük 600 bin varillik sevkiyatla Venezuela ihracatının yarısından fazlasını üstlendiğini aktarmıştı.

Vitol aynı zamanda İsrail’in temel enerji sağlayıcıları arasında yer alıyor. Oil Change International (OCI) verilerine göre Vitol ile Heritage Petroleum, Ekim 2023 ile Haziran 2026 arasında İsrail’e yaklaşık 22 milyon varil ham petrol teslim etti.

Bu hacim, ülkenin toplam ithalatının yaklaşık yüzde 11’ini kapsıyor.

Sevkiyatlar Eilat-Aşkelon Boru Hattı Şirketi ile Hayfa’daki Bazan ve Aşdod’daki Paz rafinerilerine yapıldı.

OCI, İsrail tesislerinde işlenen bu petrolün ordunun yakıt ihtiyacını karşıladığını ve Gazze’deki Filistinlilere yönelik saldırılarda doğrudan kullanıldığını vurguluyor.

İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, işgal altındaki Batı Şeria’da savaş başlatılması, Filistin Yönetimi’nin dağıtılması ve Gazze ile Güney Lübnan’ın ilhak edilmesi çağrısında bulundu. Gazze’nin yaklaşık yüzde 70’ini, Lübnan’ın ise yüzde 7’sini işgal altında tutan İsrail, Sukot Bayramı gerekçesiyle Batı Şeria’ya bir haftalık tam kapanma uyguluyor.

İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, işgal altındaki Batı Şeria’da “Gazze’de yapılanların tekrarlanması”, bölgede savaşa girilmesi ve Filistin Yönetimi’nin tamamen dağıtılması çağrısında bulundu.

Aşırı sağcı Dini Siyonizm Partisi lideri olan yerleşimci bakan, ayrıca Gazze Şeridi ile Güney Lübnan’daki geniş toprak parçalarının da resmen İsrail’e ilhak edilmesini talep etti.

Katıldığı podcast yayınında İsrail basınına yansıyan değerlendirmeleri aktarılan Smotrich, Filistin direnişi karşısında Batı Şeria’daki hedeflerin nasıl sürdürüleceğine dair soruya şu sözlerle yanıt verdi:

“Yahudiye ve Samiriye’da savaşa girmemiz, Gazze’de yaptığımızı orada da yapmamız ve terör yönetimi olan Filistin Yönetimi’ni dağıtmamız gerektiğini düşünüyorum. Gazze’de en azından Sarı Hat’a kadar, Lübnan’da ise Litani Nehri’ne kadar olan bölgeyi ilhak etmeyi çok isterim.”

Smotrich’in ilhakını istediği Gazze Şeridi, İsrail’in 2023 yılından bu yana sürdürdüğü geniş çaplı yıkım ve askeri operasyonlar neticesinde yaklaşık yüzde 70 oranında İsrail işgali altında yer alıyor.

Bölge, doğrudan işgal altındaki kısımlarla Hamas kontrolünde kalan kesimleri ayıran Sarı Hat ile fiilen ikiye bölünmüş durumda.

İsrail ordusunun Lübnan topraklarındaki işgali ise ülke sathının yaklaşık yüzde 7’sini kapsıyor. İsrail güçleri her iki bölgede de bombardımanlarda yıkılan yerleşimlerin izlerini tamamen silmeye yönelik geniş çaplı tahribat yürütüyor.

Gelecek ay düzenlenecek genel seçimler öncesinde seçim kampanyasını işgal altındaki topraklardaki yerleşimlerin büyütülmesi vaadi üzerine kuran Smotrich, daha önce de 1967’de işgal edilen Batı Şeria’nın yüzde 80’inden fazlasının ilhakını savunmuştu.

Mevcut koalisyon hükümetinde yedinci kez başbakanlık koltuğuna oturmayı hedefleyen Likud lideri Binyamin Netanyahu ile aşırı görüşleri ve Filistinlilere yönelik şiddet çağrılarıyla tanınan dini milliyetçi Yahudi Gücü Partisi lideri Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir de yer alıyor.

İsrail yönetimi bu yıl Batı Şeria’daki yerleşim inşaatlarına hız verirken, planlar arasında Batı Şeria’yı coğrafi olarak ikiye bölerek işgal altındaki Doğu Kudüs ile bağını koparmayı hedefleyen E1 projesi de yer alıyor.

Projenin uygulanması, toprak bütünlüğüne sahip bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasını fiilen imkansızlaştıracak nitelik taşıyor. 1967 işgalinden bu yana inşa edilen yaklaşık 160 yerleşim ve 360 yerleşim biriminde 700 bini aşkın Yahudi yerleşimci ikamet ediyor.

Bölgede yerleşimcilerin köylere düzenlediği ve Filistinlileri topraklarını terk etmeye zorlayan organize saldırılara İsrail ordusu koruma sağlıyor.

Filistinliler ise son haftalarda Yahudi yerleşimcileri hedef alan araçla ezme ve silahlı eylemler gerçekleştirdi. Smotrich’in dağıtılmasını istediği Filistin Yönetimi ise 1993 Oslo Anlaşmaları çerçevesinde bağımsız devlet kurulana dek geçici yönetim olarak hayata geçirilmişti ve halen Ramallah, Nablus, Cenin ile Beytüllahim dahil bazı kentlerde sivil idareyi yürütüyor.

Siyasi gerilimin tırmandığı bölgede İsrail makamları, Yahudilerin Sukot Bayramı gerekçesiyle Batı Şeria’da cumartesi gününe kadar sürecek bir haftalık “kapsamlı kapanma” kararı aldı.

Çalışma iznine sahip binlerce Filistinlinin İsrail’e ve yerleşimlere geçişini engelleyen uygulama kapsamında geçiş kapıları kapatıldı.

Filistin resmi haber ajansı WAFA, Ramallah’ın kuzeyindeki Turmus Ayya’nın giriş kapısının kapatılarak halkın taciz edildiğini; Abud, Nabi Salih, Atara ve Taybeh girişlerinin kilitlendiğini; Yabrud ile Ayn Siniya girişlerine ise ilave askeri kontrol noktaları kurulduğunu duyurdu.