AB genişleme komiseri Kos Türkiye’ye geliyor

İlişkileri yumuşatmak amacıyla, AB Genişleme Komiseri Marta Kos bugün (6 Şubat) Türkiye’yi ziyaret edecek.

Ziyareti öncesinde Kos, POLITICO’ya yaptığı açıklamada, “Ukrayna’da barış, Avrupa’daki, özellikle Karadeniz bölgesindeki gerçekleri değiştirecek. Türkiye bizim için çok önemli bir ortak olacak,” dedi.

Ukrayna’da barış müzakereleri hız kazanırken, Türkiye’nin savaş sonrası düzende oynayabileceği potansiyel rol onu AB için kritik bir ortak haline getiriyor.

Kos, “Avrupa’da barış ve istikrar için hazırlık yapmak, Türkiye ile güçlü bir ortaklık hazırlamak anlamına geliyor,” diye ekledi.

POLITICO’ya göre Ankara’nın Boğazları kontrol etmesi, bölgesel güvenlik üzerinde büyük bir etkiye sahip olmasını sağlıyor ve Temmuz 2022’de Ukrayna tahılını taşıyan gemilere güvenli geçiş hakkı tanıyan Karadeniz anlaşmasının imzalanmasında önemli bir rol oynadı.

Türkiye, Rusya ile bir anlaşma sağlanması halinde Ukrayna’ya barış gücü göndermeye hazır olduğunu ve Karadeniz güvenliği konusunda öncü bir rol üstleneceğini de belirtti.

AB ile Türkiye arasındaki ilişkiler yıllar içinde kötüleşti. Ankara resmi olarak AB’ye üye olmak için aday olmasına rağmen, müzakereler 2018’den beri dondurulmuş durumda.

Kos şunları söyledi:

“Son AB genişleme raporlarında, özellikle hukukun üstünlüğü ve demokrasi konusunda AB standartlarından uzaklaşıldığını gördük. Türkiye’nin çok uzun bir demokratik geleneği ve güçlü bir sivil toplumu olduğunu biliyorum ve AB ile Türkiye arasında güven inşa etmek için bunun güçlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum.”

Ankara’da, yakınlaşma yolunda ilk adımları atmak için Kos, Avrupa Yatırım Bankası (EIB) ve Türkiye’nin yenilenebilir enerji projeleri için 200 milyon avroluk kredi anlaşmasını imzalayacağı törene katılacak.

EIB, Kıbrıs açıklarında petrol ve gaz sondajları konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle 2019 yılında Türkiye’ye yeni kredi vermeyi askıya almıştı.

Ayrıca cuma günü Avrupa Komisyonu Türkiye, Orta Avrupa ve Güney Kafkasya ile “bölgeler arası bağlantı gündemini ilerletme” konulu bir çalışmayı açıklayacak.

POLITICO’nun gördüğü bu çalışma, Çin, Orta Asya, Güney Kafkasya ve Karadeniz’i birbirine bağlayan Trans-Hazar Koridoru boyunca ulaşım, ticaret, enerji ve dijital bağlantıları güçlendirmek için nasıl yatırımlara ihtiyaç olduğunu ortaya koyuyor.

Bunlar, Ankara ile ilişkileri düzeltmek için atılan sembolik ilk adımlar, fakat Türkiye’nin AB’den gerçekten istediği şey, güncellenmiş bir gümrük birliği anlaşması. Eski anlaşma 1995 yılında imzalanmıştı.

Brüksel’in Hindistan ve Güney Amerika ülkeleri grubu Mercosur ile imzaladığı yeni ticaret anlaşmaları, Türkiye’yi rekabet açısından dezavantajlı bir duruma soktu.

Bu anlaşmalar yürürlüğe girdiğinde, Ankara bu ülkelerden gelen mallara gümrüksüz erişim izni vermek zorunda kalacak, fakat bu avantaj karşılıklı olmayacak.

Anlaşmanın güncellenmesi için Avrupa Konseyi’nin onayı gerekiyor. Ne var ki Yunanistan ve Kıbrıs, Ankara’nın “iyi niyet” gösterisi olmadan ilişkilerin ısınmasına şiddetle karşı çıkıyor.

Bir AB yetkilisine göre, Kıbrıs, gemilerinin Türk limanlarına girmesine izin verilmesini istiyor. Ankara, Kıbrıs Cumhuriyeti’ni tanımıyor.

Kos, “Gelecekteki herhangi bir ortaklığın gücü, üye devletlerimizle iyi siyasi ilişkiler, özellikle de iyi komşuluk ilişkileri ve Kıbrıs ile ilişkilerle desteklenmelidir,” dedi.

Kıbrıs’ın Avrupa işlerinden sorumlu bakan yardımcısı Marilena Raouna, POLITICO’ya verdiği demeçte, ülkenin AB Konseyi başkanlığının AB-Türkiye ilişkileri için “bir fırsat olabileceğini” söyledi.

Raouna, Kıbrıs’ın “yapıcı davrandığını ve Türkiye’nin de yapıcı bir tutum sergilemesini beklediklerini” belirtti.

Türkiye geçen yıl, Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis’in, Türk işadamlarının Avrupa vizelerine daha kolay erişim karşılığında Türkiye’nin Kıbrıs bayraklı gemilere limanlarını açması önerisini reddetti.

Fakat ABD Başkanı Donald Trump’ın jeopolitik ve ticari ilişkileri yeniden şekillendirmesi, Avrupa ve Türkiye’yi birbirine yeniden yaklaştırabilir.

Türkiye’nin AB Büyükelçisi Yaprak Balkan, POLITICO’ya verdiği demeçte, “Dünya değişiyor ve tarih hızlanıyor. Türkiye-AB ilişkileri de buna uyum sağlamalı,” dedi ve şöyle devam etti:

“Bu ilişkilerin güçlenebilmesinin yolu, karşılıklı çıkarlar üzerine inşa etmekten geçiyor. Bu felsefeyi çok somut bir şekilde hayata geçirebileceğimizi umuyoruz. Türkiye’nin stratejik hedefi Avrupa Birliği’ne katılmak olmaya devam ediyor ve bu, ilişkilerimizde yol gösterici ışık olmalı.”

AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılması, AB’nin şu anki gündeminde yer almıyor.

Yine de Kos, “bu ülkeyle ilişkilerimize yeni bir bakış açısıyla bakmamız gerektiğini” söyledi ve “Ankara ziyaretimin amacı, güveni yeniden inşa etmek ve ekonomik ilişkilerimizi her iki taraf için daha iyi hale getirebilmek için neler yapabileceğimizi araştırmak,” dedi.