AB, Horizon fonunu savunma projelerine açmayı kabul etti

AB, yeniden silahlanma programının (ReArm Europe) bir parçası olarak, Horizon araştırma fonunun silahlanmaya gitmesine onay verdi.

Müzakereciler, 93,5 milyar avroluk araştırma ve inovasyon programını sivil ve askeri kullanım amaçlı projeleri de kapsayacak şekilde genişletmek üzere bir anlaşma imzaladılar.

Bu önlemler AB fonlarını savunma ve güvenliğe yönlendirerek “Avrupa’nın savunma teknolojisi ve endüstriyel altyapısını güçlendirmeyi” amaçlıyor.

Çarşamba akşamı Avrupa Parlamentosu (AP) üyeleri ve Danimarka Konsey Başkanlığı arasında gayri resmi olarak üzerinde anlaşmaya varılan mevzuat, mevcut AB programlarını (Avrupa için Stratejik Teknolojiler Platformu – STEP, Horizon, Avrupa Savunma Fonu – EDF, Dijital Avrupa programı – DEP ve Avrupa’yı Birleştirme Aracı – CEF) değiştirerek savunma ile ilgili yatırımlara yönelik fonları artıracak ve AB fonlarını savunma alanına yönlendirecek.

Müzakereler sırasında, AP üyeleri, kritik altyapı koruması, afet müdahalesi ve seçimlerin dürüstlüğü gibi dayanıklılık konularının da önlemlerin kapsamına dahil edilmesini savundu.

Ayrıca, kritik dijital altyapıya yönelik siber tehditlere karşı dayanıklılığı da artıracak bir planın kabul edilmesi için baskı yaptılar.

AP üyeleri, Ukrayna’nın savunma sanayisine daha fazla destek sağlanmasını öngören mevzuatı da savundu ve ülkenin EDF’ye katılımını sağladı.

Horizon Europe programı, sivil uygulamaları desteklerken, potansiyel askeri uygulamaları (çift kullanım) da destekleyecek. Bu, Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) kapsamında hedeflenen bir muafiyet kapsamında olacak ve bir sonraki MFF ile ilgili müzakerelerin sonucunu etkilemeyecek.

“Savunma teknolojileri”, STEP kapsamında dördüncü stratejik sektör olarak eklenecek. Destek, startup’lar ve küçük orta ölçekli şirketler dahil olmak üzere, bankalar tarafından kredi verilemeyen KOBİ’lere de genişletilebilir.

Mevzuat, ayrıca, Komisyon’un kullanılacak ekipman, mal, tedarik veya hizmetin menşe ülkesine ilişkin koşullar belirleyebileceği, askeri hareketlilik koridorları dahil olmak üzere, CEF kapsamında çift kullanımlı ulaşım altyapısı için AB finansmanı sağlanmasına da olanak tanıyacak.

Milli-muhafazakâr ECR mensubu Letonyalı milletvekili Rihard Kols, “Bu anlaşma ile Parlamento ve Konsey görevlerini yerine getirmiş oldular. Artık üye devletler ve Komisyon harekete geçme sırası sizde: araçlar masada ve fırsatlar kullanılabilir,” dedi.

Gayri resmi anlaşmanın yasalaşması için şimdi hem Parlamento hem de Konsey tarafından onaylanması gerekiyor. Sanayi, Araştırma ve Enerji Komitesi, metin üzerinde 20 Kasım’da oylama yapacak ve ardından yıl sonuna kadar tüm AP’ye sunulacak.

Avrupa Komisyonu’nun 22 Nisan 2025’te sunduğu öneri, ReArm Europe’un bir parçası olarak AB bütçesi içinde savunma ile ilgili yatırımları artırmayı amaçlıyor.

Artan jeopolitik tehditlere yanıt olarak, metin mevcut bütçelerden sağlanan fonlarla Avrupa Savunma Teknoloji ve Sanayi Tabanını (EDTIB) güçlendirmeyi hedefliyor.

Metin, AB’nin savunma alanındaki stratejik özerkliğini ve rekabet gücünü artırmayı amaçlayan 2030 Avrupa Savunma Hazırlığı Ortak Beyaz Kitabı’nı takip ediyor.