AB, Rusya ve Norveç’in Barents Denizi işbirliğinden kaygılı

Avrupa Birliği (AB), Barents Denizi’nde Rusya ve Norveç arasında süregelen balıkçılık işbirliğinin casusluk ve sabotaj risklerini artırdığı gerekçesiyle kısıtlanmasını istiyor. Norveç makamları ise mevcut mekanizmanın Rus gemilerini denetim altında tuttuğunu ve işbirliğinden vazgeçilmesinin bölgedeki balık popülasyonunu tehlikeye atacağını savunuyor.

Arktik bölgesinde güvenlik risklerinin tırmandığı bir dönemde, Avrupa ülkeleri Norveç ile Rusya arasında Barents Denizi’ndeki balıkçılık faaliyetlerine yönelik süregelen işbirliğinden duydukları rahatsızlığı dile getiriyor.

Financial Times gazetesinin Avrupa Birliği’nin (AB) balıkçılıktan sorumlu komiseri Kostas Kadis’in açıklamalarına dayandırdığı habere göre, Brüksel yönetimi Oslo’yu Moskova ile olan bu ortaklığın kapsamını daraltmaya çağırıyor.

İki ülke arasında 1976 yılında imzalanan balık kaynaklarının ortak yönetimine ilişkin anlaşma, halihazırda Rusya ile Batı arasındaki ender etkileşim kanallarından biri olarak varlığını sürdürüyor.

AB Komiseri Kadis, Rusya ve Norveç’in balıkçılık alanındaki bu etkileşiminin casusluk, sabotaj ve kritik altyapı çevresindeki şüpheli faaliyetler nedeniyle ciddi endişelere yol açtığını ifade etti. Kadis, morina balığı avcılığına ilişkin Rusya-Norveç anlaşmasının mevcut koşullar altında yeniden gözden geçirilmesi gerektiği görüşünü paylaştı.

Norveçli bir yetkili ise gazeteye yaptığı açıklamada, Oslo’ya yönelik suçlamaların adil olmadığını belirtti. Norveçli yetkilinin “Diğer AB ülkeleri, Rus petrolünü ithal etmeye devam ederken dönüp kendilerine bakmalı” şeklindeki ifadesi dikkat çekti.

Sovyetler Birliği ile Norveç arasında 1976’da imzalanan belge, tarafların balık kaynaklarını birlikte yönettiği 12 milin dışındaki alanlarda balıkçı gemilerinin karşılıklı avlanma haklarını düzenliyor.

Anlaşma; yıllık bazda izin verilen toplam av miktarının belirlenmesini, kotaların ve düzenleyici tedbirlerin saptanmasını, gemilerin lisanslanmasını, avlanılan ülkenin kurallarına uyulmasını ve Norveç ile Barents denizlerindeki balık stoklarının korunmasına yönelik işbirliğini kapsıyor.

On yıl süreli imzalanan anlaşma, taraflarca feshedilmediği sürece altı yıllık dönemlerle otomatik olarak uzatılıyor.

Morina balığı avcılığı açısından dünyanın en önemli bölgelerinden biri kabul edilen Barents Denizi’nde stokların büyük bölümü Rus sularında bulunuyor.

Ancak balıkların Norveç ekonomik bölgesine göç etmesi, her iki ülke için de ortak yönetimi hayati bir zorunluluk haline getiriyor. Norveçli balık satış organizasyonu Norges Råfisklag verileri, 2025 yılında Rus morina balığı ve diğer deniz ürünlerinin Norveç limanları üzerinden sevkiyatının yaklaşık 2 milyar dolarlık bir hacim yarattığını gösteriyor.

Barents Denizi kaynaklı Rus ürünlerinin doğrudan ihracat değeri ise yaklaşık 666 milyon dolar olarak hesaplanıyor.

Oslo yönetimi, Rusya ile mevcut işbirliği formatının iddia edilenin aksine Rus gemilerinin faaliyetlerini kontrol etmeye ve balık stoklarının tükenmesini önlemeye imkan tanıdığını kaydediyor.

Norveç Balıkçılık Bakanı Marianne Sivertsen Ness, mevcut sistemden vazgeçilmesinin balık popülasyonunun azalmasına yol açabileceği uyarısında bulundu.

Financial Times’ın haberinde, Avrupa’nın Norveç enerji kaynaklarına olan bağımlılığı nedeniyle bu meselenin Avrupalı devletler için hassasiyetini koruduğu vurgulandı.

Ukrayna’daki çatışmaların başlamasının ardından Norveç, Rus gemilerinin erişimini belirli limanlarla sınırlandırmış ve Rus balıkçılık şirketlerine yönelik yaptırım önlemlerini sıkılaştırmıştı.