ABD, AB’nin savunma planından dışlanmaya tepki gösterdi

ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Landau, Avrupa’daki NATO müttefiklerini, Amerikan silah tedarikçileri yerine kendi savunma sanayilerini öncelikli tutmakla eleştirdi.

POLITICO’nun görüşlerine yer verdiği üç NATO diplomatına göre bu müdahale, Landau’nun patronu Marco Rubio’nun katılmadığı çarşamba günkü NATO dışişleri bakanları toplantısı sırasında gerçekleşti.

Uzun süredir NATO’ya şüpheyle yaklaşan Landau, kapalı kapılar ardında yapılan toplantıda ilk konuşan kişi olarak bakanlara, ülkesinin savunma şirketlerini Avrupa’nın yeniden silahlanmasına katılmaktan “mahrum bırakmamalarını” söyledi.

Diplomatlar, Landau’nun kısa süre sonra diğer toplantılara katılmak üzere odadan ayrıldığını, fakat bakanların kısa süre kalmasının olağandışı bir durum olmadığını belirtti.

ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, “Bakan Yardımcısı Landau iki önemli mesaj verdi. Bunlardan biri, Avrupa’nın savunma harcamaları taahhütlerini kapasiteye dönüştürmesi gerektiği. İkincisi ise, Amerikan şirketlerini piyasadan zorla çıkaran korumacı ve dışlayıcı politikaların kolektif savunmamızı zayıflattığı,” dedi.

AB, Almanya gibi ülkelerin Rusya’nın on yılın sonuna kadar Avrupa’ya saldırabileceği yönündeki uyarılarının artmasıyla, tarihsel olarak zayıflamış savunma sanayisini güçlendirme yoluna gitti.

Brüksel, yerel sanayiyi teşvik etmek amacıyla çeşitli yasal tekliflerde stratejiler açıkladı. Bu çabalar arasında 150 milyar avroluk yeni silah kredisi SAFE programı da yer alıyor, fakat ABD gibi üçüncü ülkeler silah sistemlerinin değerinin en fazla yüzde 35’ini karşılayabilir.

Landau’nun sert eleştirisi, mevcut ABD yönetiminin tarihi ortaklarına yönelttiği uzun bir dizi darbenin en sonuncusu. Bu darbeler arasında AB’yi gümrük vergilerini önlemek için aşağılayıcı bir ticaret anlaşmasını kabul etmeye zorlamak da yer alıyor.

Başkan Donald Trump, ABD’ye adil davranmadığı için tekrar tekrar bloğu eleştirdi; AB ise Washington’un ticaret taleplerinin şantaja eşdeğer olduğunu söyledi.

POLITICO’ya göre Landau’nun yorumları, Almanya ve Polonya gibi bazı Avrupa ülkeleri, NATO destekli bir program için milyonlarca dolarlık yeni nakit ayırdığını açıklarken, bazı başkentlerde “acı bir tat” bırakacak gibi görünüyor.

Bu program, ABD savunma şirketlerine Ukrayna’ya kritik silahlar tedarik etmeleri için ödeme yapıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte çarşamba günü yaptığı açıklamada, Avrupa ve Kanada’nın toplamda 4 milyar dolarlık bir plan için taahhütte bulunduğunu söyledi.

Trump, NATO’nun 2035 yılına kadar savunma harcamalarını GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarma çabalarını büyük ölçüde övmüş olsa da, geçmişte NATO’nun güvenlik garantilerini sorgulamıştı.

Landau yaz aylarında sosyal medyada, daha sonra silinen bir yorum yayınlayarak, “NATO hâlâ sorun arayışında bir çözüm,” demişti.

Rubio’nun yokluğu, Washington’un en üst düzey diplomatının 20 yıldan fazla bir süredir ilk kez NATO bakanlar toplantısına katılmaması anlamına geliyor.

Bir NATO diplomatı, “Avrupa’nın korumacı olmaması gerektiği yönündeki ABD’nin tutumu kimseyi şaşırtmadı. Ama ABD’den ne bekliyordunuz… incelik mi, yoksa nüans mı?” diye sordu.