Diplomasi
ABD, Avustralya ve Britanya denizaltı kablolarını korumak için işbirliği yapacak

ABD, Avustralya ve Birleşik Krallık otonom denizaltı insansız hava araçlarının konuşlandırılması da dahil olmak üzere, denizaltı kablolarını ve boru hatlarını sabotajdan korumak için yeni önlemler üzerinde anlaştı.
Denizaltı kabloları, dünyadaki kıtalararası telekomünikasyon verilerinin %95’inden fazlasını ve giderek artan miktarda elektriği taşıyor.
Avustralya savunma bakanı Richard Marles, bu “modern medeniyetin arterlerinin” “tarihsel olarak eşi görülmemiş” bir sıklıkta saldırıya uğradığını söyledi ve üç ülke, keşif ve denizaltı karşıtı savaş faaliyetlerini geliştirme sözü verdi.
Marles, Singapur’da yaptığı açıklamada “Denizin dibi bir savaş alanıdır” diyerek, sözde gölge filo gemilerine karşı daha sert önlemler alınması çağrısında bulundu.
Üç hükümet, üçlü “AUKUS” savunma anlaşması kapsamında yeni insansız denizaltı araçları geliştirmeyi planlıyor.
AUKUS’un açıklamasına göre, bu program üç ülkenin keşif ve saldırı yeteneklerini geliştirecek, “ayrıca denizaltı ve su üstü savaşlarında üstünlüğü pekiştirecek” ve mayınla mücadele kapasitesini artıracak.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, bu araçların son derece uyarlanabilir olacağını ve “denizaltı operasyonlarını destekleyeceğini ve deniz alanındaki ortak üstünlüğümüzü koruyacağını” söyledi.
Birleşik Krallık Savunma Bakanı John Healey, yeni AUKUS projesinin, “denizaltı insansız hava araçları için son teknoloji sensörler ve silah sistemleri” aracılığıyla, sualtı kablolarını ve boru hatlarını hedef alanlar da dahil olmak üzere tehditlere karşı üç ülkenin müdahale kabiliyetini artıracağını söyledi.
Anlaşma, Singapur’da üç ülkenin savunma bakanlarının katıldığı bir toplantıda duyuruldu. Teslimatların ise gelecek yıl yapılması planlanıyor.
İran savaşı, denizaltı veri kablolarının güvenlik açısından önemini bir kez daha gösterdi. Hürmüz Boğazı yalnızca enerji ticareti için değil, veri transferleri için de kritik: Boğazdaki kablolar küresel veri akışının yaklaşık %20’sini taşıyor ve bu da Tahran’a Washington üzerinde bir başka baskı unsuru sağlıyor.
Hürmüz Boğazının altından geçen yaklaşık altı adet büyük denizaltı kablosu, e-ticaret, bulut hizmetleri, bankacılık ve iletişim alanlarında küresel internet trafiğinin büyük bir kısmını taşıyor.
Yaklaşık 570 kablo (80 kablo daha planlıyor), dünyadaki kıtalararası telekomünikasyon verilerinin %95 ila %99’unu taşıyor. Fiber kablolar saniyede terabitler taşıyabilir; uydular ise çok daha azını işleyebilir.
Elektrik taşıyan yeşil enerji kablolarından oluşan ağlar da dünyanın deniz tabanlarında yayılmaya başlıyor.
İran’ın yarı resmi haber kaynağı Khabar Online cumartesi günü, Hürmüz Boğazından geçen tüm fiber optik kabloların denetim izinlerine ve egemenlik ücretlerine tabi olması gerektiğini yazdı.
Dünya çapında devasa yapay zeka veri merkezlerinin ortaya çıkması, denizaltı kablo ağlarının önemini artırdı. Bu merkezlerin birçoğu Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde kuruluyor.
Bu merkezler, fiziksel güvenlik önlemlerinin yanı sıra, bir dizi denizaltı fiber optik kablo aracılığıyla bölge dışındaki müşterilere muazzam hacimde dijital hizmet sunmanın yollarını gerektiriyor.
İran savaşı, ABD’li teknoloji devi Meta ve ortaklarının Körfez’de 45.000 kilometrelik bir denizaltı kablo sisteminin uzantısı olan 2Africa Pearls projesini geliştirme planlarını aksattı.
Birleşik Krallık hükümeti de dünyanın “dijital otoyollarının” ne kadar savunmasız olduğunu vurguladı.
Telekom Bakanı Liz Lloyd bugün (5 Haziran) yaptığı açıklamada, “Her uluslararası ödeme, milisaniyeler içinde gerçekleştirilen her sınır ötesi ticaret, Birleşik Krallık’taki işletmeler ile denizaşırı pazarlar arasındaki her veri akışı; hepsi denizin gibi üzerinden ilerliyor,” dedi.
Geçen ay Birleşik Krallık, Kuzey Atlantik’te denizaltı kablolarını gizlice inceleyen üç Rus denizaltısını tespit ettiğini açıkladı.
Healey, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e şu uyarıda bulundu:
“Kablolarımız ve boru hatlarımız üzerindeki faaliyetlerinizi görüyoruz. Bunlara zarar verme yönündeki herhangi bir girişimin hoş görülmeyeceğini ve ciddi sonuçlar doğuracağını bilmelisiniz.”
Geçen yıl Birleşik Krallık parlamentosu tarafından yürütülen bir soruşturma, bir kriz durumunda Birleşik Krallık altyapısının hedef alınabileceği uyarısında bulunmuş ve “Birleşik Krallık’ın bu tür saldırıları önleyebileceğinden veya kabul edilebilir bir süre içinde toparlanabileceğinden emin olmadığını” eklemişti.
İngiliz Donanması, Atlantik’teki Rus tehditleriyle mücadele etmek amacıyla sualtı insansız araçlarının yaygın kullanımını içeren bir karma kuvvetin oluşturulmasını şimdiden değerlendiriyor.
Diplomasi
Ermenistan, yeni Anayasa taslağına AB üyeliği hükmünü eklemedi

Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmünün yer almadığını ve Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.
Ermenistan yönetimi, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmüne yer vermedi.
Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, bazı siyasi güçlerin böyle bir düzenleme önerdiğini ancak Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.
Petros Kazaryan’a verdiği röportajda konuyu değerlendiren Simonyan, “Böyle bir hüküm yok ve şu anda böyle bir normu anayasaya koymaya gerek olmadığını düşünüyorum. Anayasa reformlarının amacı bu değil” dedi.
Simonyan, Ermenistan’ın ortaklarıyla ilişkilerini bağımsız biçimde kurmayı hedeflediğini ve “Moskova’yı Brüksel, Washington ya da Paris ile değiştirmeyeceğini” kaydetti.
Grigoryan, AB sürecinin Rusya pazarına erişimi riske atacağını yazdı
Simonyan’ın açıklamaları, selefi Armen Grigoryan’ın “AB Üyeliği İllüzyonu” başlıklı makalesine yanıt niteliği taşıyor.
Grigoryan, bu makalede Anayasa Konseyi’nin, Cumhuriyet Partisi’nin Ermenistan’ın AB üyeliğini temel yasaya ekleme önerisini tartıştığını yazmıştı.
Üyelik perspektifini gerçekçi görmeyen Grigoryan, AB ile uzun süreli yakınlaşma sürecinin Rusya pazarına ve ucuz enerji kaynaklarına erişimi tehlikeye atabileceği uyarısını yaptı.
Grigoryan’ın değerlendirmesine göre, yaşanabilecek aksaklıkların sonunda Erivan’ın Moskova’ya bağımlılığı daha da artabilir.
Erivan ile Brüksel arasındaki süreç ayrı yasayla ilerliyor
Ermenistan’da AB’ye katılım sürecinin başlatılmasını öngören ayrı bir yasa halihazırda yürürlükte.
Parlamentonun 26 Mart 2025’te kabul ettiği ve Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan’ın 4 Nisan’da imzaladığı yasa, Erivan’ın bu süreci başlatma kararını kayda geçiriyor.
Adaylık statüsünün verilmesi ve üyelik müzakerelerinin açılması ise AB’nin alacağı ayrı kararları gerektiriyor.
Ermenistan ile AB arasındaki pratik işbirliği, 2021’den bu yana yürürlükteki Kapsamlı ve Genişletilmiş Ortaklık Anlaşması’na dayanıyor.
Taraflar Aralık 2025’te ekonomik kalkınma ve güvenliği kapsayan yeni stratejik gündem üzerinde uzlaşırken Mayıs 2026’da Erivan’da ilk Ermenistan-AB Zirvesi düzenlendi.
Yeni Anayasa taslağı gelecek hafta yayımlanıyor
Başbakan Nikol Paşinyan, Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı yeni Anayasa taslağının ön metninin gelecek hafta yayımlanacağını duyurdu.
Yetkililer, metni yayımladıktan sonra kamuoyunun tartışmasına açmayı ve gelecek önerileri değerlendirmeyi planlıyor.
Hükümet son hali verilen taslağı parlamentoya sunacak; Paşinyan kasım ayı başında yeni Anayasanın referanduma götürüleceğini de ifade etmişti.
Diplomasi
Bakan Bolat’tan “Made in Europe” çağrısı

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’yi “Made in Europe” kuralları dışında tutmanın Avrupa otomotiv endüstrisine zarar vereceğini savundu.
Avrupa Birliği, rekabet gücünü artırmak ve yerel sanayiyi düşük maliyetli ithalatlardan korumak amacıyla bir dizi sanayi önlemi paketi hazırlıyor.
Bu önlemler, bölgenin elektrikli araçlara geçişiyle birlikte popülerliği artan Çin yapımı otomobilleri de kapsıyor.
AB’nin üçüncü büyük araç ihracat pazarı ve Ford gibi otomobil üreticileri için önemli bir üretim merkezi olan Türkiye, Fransa ve Almanya’nın 27 AB üye devletini kapsayan ve İngiltere’ye özel statü tanıyan bir “Made in Europe” tanımını benimsemesi nedeniyle dışarıda bırakılma riskiyle karşı karşıya.
Bolat, Berlin’de düzenlenen bir sektör etkinliğinde şunları söyledi:
“Türkiye’yi ‘Made in EU’ çerçevesinin dışında bırakan bir senaryo, Türkiye’ye yapılacak yeni yatırımların azalması, Avrupalı tedarikçiler ve otomobil üreticileri için pazarın daralması ve son otuz yılda geliştirilen entegre değer zincirlerinin kademeli olarak zayıflaması anlamına gelir.”
Bolat, AB’yi, Türkiye’nin blokla uzun süredir devam eden gümrük birliği de dahil olmak üzere, bir ticaret ortağı olarak “benzersiz konumunu” tanımaya çağırdı.
Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) yönetim kurulu üyesi Zeki Şafak Ozan, hedefin yıl sonuna kadar AB müzakerelerini sonuçlandırmak olduğunu ama bunun gerçekçi görünmediğini belirterek, bunun yerine önümüzdeki yılın başlarını işaret etti.
Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Başkanı Yakup Birinci de Reuters’a verdiği demeçte, “Elimizden gelen hemen hemen her kapıyı çalıyoruz,” dedi.
Diplomasi
Pentagon stratejisti Colby Brüksel’deki Ukrayna zirvesini terk etti

ABD Savaş Bakanlığı yetkilisi Elbridge Colby, Brüksel’deki Ramstein görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.
ABD Savaş Bakanlığının (Pentagon) politikadan sorumlu müsteşar yardımcısı Elbridge Colby, Brüksel’de 17 Kasım Salı günü düzenlenen Ukrayna Savunma Temas Grubu (Ramstein formatı) görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.
İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre mevcut ABD Ulusal Savunma Stratejisi’nin yazarı olan Colby, görüşmeler sırasında Rusya’nın iç kesimlerine yönelik saldırı taktiğine karşı çıktı.
Kapalı oturumda mevkidaşlarına rapor sunan Ukrayna Savunma Bakanı Hmara’nın hitabı öncesinde salondan çıkan Colby’nin ayrılışını ABD tarafı resmi olarak uçağa yetişme zorunluluğuyla açıkladı.
Toplantıda ABD’yi temsilen ülkenin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker kaldı.
The Telegraph’a konuşan Almanya hükümeti kaynakları, Ukrayna’nın Rusya topraklarının derinliklerine düzenlediği saldırıları eleştiren ABD’li yetkilinin açıklamalarından “endişe” duyduklarını söyledi.
Alman kaynakların aktardığına göre Colby, bu taktiği “askeri değeri düşük” ve çatışmanın sonunu “yaklaştırmayan” bir yöntem diye nitelendirdi.
Gazeteye konuşan muhataplar, bu gelişme üzerine Donald Trump yönetiminin “Rusya’nın tarafına geçmesi” ihtimaline dair kaygılarını dile getirdi.
İngiliz gazetesine bilgi veren bir kaynak da sürece dair şu ifadeleri kullandı:
“Colby, Ramstein toplantısının halka açık bölümünde ABD’nin derinliklere yönelik saldırılara karşı olduğunu ve bunlarda hiçbir askeri fayda görmediğini söyledi. Toplantıya katılanların çoğu bu yorumlar karşısında şaşkınlık yaşadı.”
Elbridge Colby kimdir?
Cumhuriyetçi siyasetçi Colby, Nisan 2025’ten bu yana Pentagon’da politikadan sorumlu müsteşar yardımcılığı görevini yürütüyor ve Trump’ın ilk başkanlık döneminde de benzer bir görev üstlenmişti.
Kariyerinin başında ABD Dışişleri Bakanlığı ile ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisinde çalışan Colby, 1970’li yıllarda Merkezi Haberalma Teşkilatına (CIA) başkanlık eden William Colby’nin torunu.
Pentagon’un bu yılın ocak ayında açıkladığı ve 46 yaşındaki Colby’nin başyazarı olduğu Ulusal Savunma Stratejisi, Rusya’yı “yönetilebilir bir tehdit” olarak tanımlarken ülkenin “büyük askeri ve endüstriyel güç rezervlerini” koruduğunu ve “ulusal kararlılık sergilediğini” öngörüyordu.
ABD’nin bu stratejisinin yazarları Ukrayna ile Avrupa’nın savunulması sorumluluğunu Avrupalı ortaklara yüklüyordu.
Pentagon’un temel çalışma alanları arasında Çin’in dizginlenmesini gösteren Colby’nin, geçmişte de ABD’nin bu ülkeyle rekabetini Ukrayna ve Ortadoğu hatlarına kıyasla öncelikli gördüğü biliniyor.
Mart ayında Kongre’de yeni stratejiye ilişkin düzenlenen oturumlarda konuşan Colby, belgenin “esnek realizm” ilkelerine yanıt verdiğini savunmuştu.
ABD’li yetkili o oturumda şöyle konuşmuştu:
“Bu, sıradan Amerikalıların somut çıkarlarını pratik ve gerçekçi bir şekilde ilerletme ve koruma girişimidir. Bu stratejinin merkezinde, belgede de açıkça ifade edildiği üzere ‘değerlendirme, ayıklama ve önceliklendirme’ yer almaktadır.”
Dünya Basını2 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Görüş2 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Asya2 hafta önceBangladeş’te işçi temsilcileri asgari ücret teklifini sundu
Görüş4 gün önceAPEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Avrupa2 hafta önceBerlin Sol Parti, Vanessa Emde’nin istifasını istedi
Görüş1 hafta önceDoğu Akdeniz’de kablo krizi aşıldı mı?
Dünya Basını2 hafta önceProf. Lukyanov: Avrupa ile Rusya arasındaki diplomatik güven sıfıra indi
Ortadoğu1 hafta önceTom Barrack, KYB temsilcileriyle görüştü








