Diplomasi
ABD, Çin’den Husileri caydırmak için yardım istedi

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ve ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, cuma ve cumartesi günleri Tayland’ın başkenti Bangkok’ta 12 saatten fazla süren ve San Francisco zirvesinde iki devlet başkanı tarafından varılan mutabakatın uygulanmasına yönelik “samimi, esaslı ve verimli” stratejik iletişim olarak nitelendirilen toplantılarını tamamladı.
Jake Sullivan’ın, Wang Yi ile yaptığı görüşmede, “İran destekli Husilerin Kızıldeniz’de gemilere yönelik saldırılarını dizginlemek için Pekin’i Tahran’a karşı koz kullanmaya çağırdığı” kaydedildi.
Financial Times’a konuşan üst düzey bir ABD’li yetkili Sullivan’ın Bangkok’ta Wang ile iki gün süren görüşmeler sırasında bu konuyu gündeme getirdiğini söyledi.
Yetkili, Çin’in İran’a karşı “önemli bir kozu” olduğunu ve Pekin’in konuyu Tahran’a ilettiğini söylediğini belirtti. Ancak ABD’nin Pekin’in konuyu gündeme getirip getirmediğini ve çabalarının etkili olup olmayacağını görmeye çalıştığını söyledi.
Yetkili, “Sahadaki gerçeklere bakıyoruz ve bu saldırılar devam ediyor gibi görünüyor” dedi.
Beyaz Saray, Sullivan ve Wang’ın Bangkok’ta bir araya gelerek iki güç arasındaki ilişkileri istikrara kavuşturmaya yönelik son çabayı göstermelerinin ardından, ABD ve Çin’in önümüzdeki hafta Pekin’de narkotikle mücadele görüşmeleri yapacağını açıkladı.
Açıklamada, Başkan Joe Biden’ın Çinli mevkidaşı Xi Jinping ile kasım ayında San Francisco’da gerçekleştirdiği zirve sırasında kurulan çalışma grubunun ilk toplantısını yapmaya hazırlanan Sullivan ve Wang’ın uyuşturucu ticaretiyle mücadele çabalarında kaydedilen ilerlemeyi memnuniyetle karşıladıkları belirtildi.
Beyaz Saray, toplantının Biden ve Xi tarafından kararlaştırılan “açık iletişim hatlarını sürdürme ve rekabeti sorumlu bir şekilde yönetme çabasının bir parçası” olduğunu söyledi. Üst düzey yetkili, ABD’nin Biden ve Xi’nin önümüzdeki aylarda bir noktada bir telefon görüşmesi yapmasını beklediğini kaydetti.
Her iki tarafın da, dönemin ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin Tayvan’ı ziyaret etmesinin ardından Çin’in 2022’de durdurduğu ABD ve Çin orduları arasındaki görüşmelerin yeniden başlaması da dahil olmak üzere, ilişkileri istikrara kavuşturmaya yönelik son çabaları memnuniyetle karşıladığı belirtildi.
Bölgesel ve küresel gündemler
Beyaz Saray ayrıca “Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı, Orta Doğu, Kuzey Kore ve Güney Çin Denizi” gibi konularda “samimi, esaslı ve yapıcı görüşmeler” gerçekleştirdiklerini açıkladı. İkili ayrıca ilkbaharda başlayacak olan yapay zeka üzerine ikili bir diyaloğu da görüştü.
Financial Times geçtiğimiz günlerde üst düzey ABD’li yetkililerin Çin’e, son iki aydır Kızıldeniz’de ticari gemilere saldıran İran destekli Husileri dizginlemesi için Tahran’a baskı yapması yönünde ısrar ettiğini bildirmişti.
Hem ABD hem de Birleşik Krallık deniz kuvvetleri cumartesi günü Husilerle çatışmaya girdi. ABD kuvvetleri Kızıldeniz’i hedef aldığını ve fırlatılmaya hazır olduğunu söyledikleri bir gemi savar füzesini vururken, İngiltere Savunma Bakanlığı HMS Diamond’ın gemiyi hedef alan bir insansız hava aracını vurmak için Sea Viper füze sistemini kullandığını söyledi.
Tayvan gündemi
Taraflar ayrıca bu ay Lai Ching-te’nin başkan seçilmesinin ardından Tayvan konusunu da görüştüler. Lai’yi tehlikeli bir ayrılıkçı olarak gören Pekin adayla birleşme kararlılığını vurguladı. Toplantı sırasında Wang, Tayvan sorununun Çin’in iç meselesi olduğunu ve Tayvan bölgesindeki seçimlerin Tayvan’ın Çin’in bir parçası olduğu temel gerçeğini değiştiremeyeceğini belirtti.
Wang, “Tayvan’ın bağımsızlığı Boğazlar arası barış ve istikrar için en büyük riski ve Çin-ABD ilişkileri için en büyük zorluğu teşkil etmektedir. ABD tarafı tek Çin ilkesine ve üç Çin-ABD Ortak Bildirisine uymalı, Tayvan bağımsızlığını desteklememe taahhüdünü eyleme dönüştürmeli ve Çin’in barışçıl bir şekilde yeniden birleşmesini desteklemelidir” ifadelerini kullandı.
Cumartesi günü Beyaz Saray tarafından yayınlanan bir bildiride ise Sullivan, Tayvan Boğazında barış ve istikrarın korunmasının öneminin altını çizdi.
Tansiyonu düşürme amaçlı görüşmeler
ABD’li yetkililer son aylarda üst düzey temaslardan kesin sonuçlar beklemediklerini vurguladılar. Yenilenen çabalar daha ziyade tansiyonu düşürmek ve iki güç arasında artan rekabetin çatışmaya dönüşmemesini sağlamak için tasarlandı.
Sullivan ve Wang geçen yıl Viyana ve Malta’da sessiz sedasız bir araya gelerek Biden ve Xi’nin kasım ayında bir araya gelmesinin önünü açmışlardı.
2024 yılı Çin ve ABD arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 45. yıldönümü.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












