Amerika
ABD Dışişleri’nden Ukrayna’ya özel muafiyet girişimi

ABD’li diplomatlar, Dışişleri Bakanı Marko Rubio’nun uygulamaya koyduğu 90 günlük dış yardım dondurma talimatından Ukrayna ile ilgili programların muaf tutulması için acil talepte bulundu. Financial Times’ın görmüş olduğu belgelere göre, üst düzey diplomatlar ulusal güvenlik gerekçesiyle USAID’in Ukrayna’daki çalışmalarının bu kapsamlı direktiften muaf tutulmasını istiyor.
Financial Times‘ın elde ettiği belgelere ve konuya aşina kaynaklara göre, ABD’li diplomatlar, Dışişleri Bakanı Marko Rubio’nun dış yardımlarla ilgili yayımladığı 90 günlük dondurma talimatından Ukrayna programlarının acilen muaf tutulmasını talep etti.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Avrupa ve Avrasya İşleri Bürosu’ndaki üst düzey diplomatlar, Rubio’dan ulusal güvenlik gerekçesiyle, cuma günü yürürlüğe giren kapsamlı direktiften ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın (USAID) Ukrayna’daki çalışmalarının tamamen muaf tutulmasını talep etti.
Financial Times‘ın incelediği, cumartesi günü USAID personeline gönderilen e-postada şu ifadeler yer aldı: “Bu talebin tamamının veya bir kısmının onaylanıp onaylanmayacağını şu anda bilmiyoruz, ancak Washington’dan gelen olumlu sinyaller var.”
USAID’in Ukrayna ofisi yetkilileri ve partner kuruluşların yetkililerinin aktardığına göre, muafiyet talebi değerlendirilirken “işi durdurma” talimatlarının yayımlanması geçici olarak askıya alındı.
Ajans ayrıca personelinden, “programları değerlendirmelerini ve ABD’yi daha güvenli, güçlü ve müreffeh kılma yönündeki Dışişleri Bakanı direktifini daha net destekleyecek yollar bulmalarını” istedi.
Ancak cumartesi akşamı Kiev saatiyle bazı kuruluşlar “işi durdurma” talimatları almaya başladı. Gazeteye ulaşan bir talimatta, “yüklenicinin USAID/Ukrayna sözleşmesi/görev emri kapsamındaki çalışmayı derhal durdurması” istendi.
Talimatta ayrıca, “sözleşme yetkilisinden bu talimatın iptal edildiğine dair yazılı bildirim alınana kadar yüklenicinin çalışmaya devam etmemesi gerektiği” belirtildi.
Financial Times‘ın elde ettiği, cuma günü Dışişleri Bakanlığı ve USAID’e gönderilen iç yazışmada Rubio, tüm yeni dış yardım ödemelerinin askıya alınması talimatını verdi. Sözleşme ve hibe yetkililerine, “Bakan’ın inceleme sonrası belirleyeceği zamana kadar derhal işi durdurma emirleri yayımlamaları” talimatı verildi.
85 güne kadar sürmesi beklenen inceleme, 2022 mali yılında değeri 70 milyar doları aşan yüzlerce ABD dış yardım sözleşmesinin akıbetini belirsiz bırakıyor.
Gelecek ay Rusya’nın askeri müdahalesinin dördüncü yılına girecek olan Ukrayna’daki yetkililer ve STK personeli, Başkan Donald Trump’ın yeni dışişleri bakanından muafiyet alınamaması durumunda, okullar ve hastanelere destek ile ekonomik ve enerji altyapısı geliştirme çalışmaları gibi programların tehlikeye gireceği konusunda uyarıda bulundu.
Kiev’de faaliyet gösteren bir STK’nın program direktörü, gazeteye yaptığı açıklamada fon dondurma kararının kuruluşları ve Ukrayna için “felaket” olabileceğini söyledi.
Rubio’nun talimatında, İsrail ve Mısır’a yönelik askeri finansman ve acil dış gıda yardımı için “onaylı muafiyetler” dahil bazı istisnalar bulunuyor. Ancak yazışmada, Rusya ile savaşmak için Washington’a askeri yardım konusunda bağımlı olan Ukrayna için böyle bir muafiyet belirtilmiyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı ve ABD’nin Kiev Büyükelçiliği, Rubio’nun direktifinin Ukrayna’ya yönelik yeni askeri yardımları nasıl etkileyeceğine ilişkin açıklama taleplerini yanıtsız bıraktı.
Ancak konuya ilişkin bilgi sahibi bir Ukraynalı hükümet yetkilisi, Financial Times‘a ABD’nin askeri yardımının dondurma kararı kapsamında olmadığını doğruladı.
Yetkili, “Ukrayna’ya askeri yardım devam ediyor. En azından şu an için ve kesinlikle bu 90 günlük dondurmanın parçası değil,” dedi.
Cumartesi günü Kiev’de konuk Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu ile düzenlediği ortak basın toplantısında konuşan Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenskiy, Amerikan silahlarının ülkesine akışının durmadığını teyit etti.
Zelenskiy, “Ben askeri yardıma odaklanıyorum; Allah’a şükür durdurulmadı,” ifadelerini kullandı.
ABD Dışişleri Bakanlığı istatistiklerine göre Wasshington, Şubat 2022’den bu yana Kiev’e 65,9 milyar dolar askeri yardım sağladı.
Trump bu hafta Kiev ile Moskova arasında savaşı sona erdirmek için bir “anlaşma” yapmak istediğini söyledi.
Zelenskiy’in “yeterince mücadele ettiğini” belirten Trump, Devlet Başkanı Vladimir Putin’i ateşkes müzakerelerine yanaşmaması durumunda daha fazla yaptırımla tehdit etti.
Amerika
Çin’e 300 milyon dolarlık Nvidia çipi kaçırmakla suçlanan iş insanı gözaltında

ABD’de federal savcılar, Çin’e 300 milyon dolar değerinde yapay zeka çipi içeren sunucu kaçırmakla suçlanan Amerikalı iş insanı Greg Louie’yi gözaltına aldı. Şüphelinin 2023 ve 2024 yıllarında gerekli hükümet lisansını almadan Malezya ile Singapur üzerinden transit sevkiyat yaptığı belirtiliyor.
ABD’de federal savcılar, California’da yaşayan iş insanı Greg Louie’yi Nvidia üretimi yapay zeka çiplerini barındıran 300 milyon dolarlık sunucuları Çin’e yasa dışı yollarla ihraç etmek suçlamasıyla gözaltına aldı.
Bloomberg’ün haberine göre, Earthmade Computer Inc. adlı özel şirketin sahibi olan Louie, iş yerine geldiği sırada yakalandı.
Amerikalı iş insanına İhracat Kontrolü Reform Yasası’nı ihlal etmek amacıyla komplo kurmak, kaçakçılık ve kara para aklamak amacıyla komplo kurmak suçlamaları yöneltildi.
Soruşturma dosyasında, Louie’nin 2023 ile 2024 yılları arasında kimliği henüz tespit edilemeyen kişilerle ortak hareket ederek ileri teknoloji Nvidia çipleriyle donatılmış sunucuları Çinli müşterilere sevk ettiği kaydedildi.
Söz konusu sevkiyatların gerçekleşmesi için ABD hükümetinden özel lisans alınması şartı aranıyordu, ancak şüphelinin resmi makamlara herhangi bir lisans başvurusu yapmadığı tespit edildi.
Donanımların Malezya ve Singapur üzerinden transit geçirildiği, bu ülkelerden de yasa dışı biçimde yeniden ihraç edilerek Çin’e ulaştırıldığı belirlendi.
Washington yönetimi son yıllarda Pekin’in gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini engellemeye çalışırken, Çin kendi üretim kapasitesini artırma ve yaptırımları aşacak alternatif güzergahlar bulma arayışını sürdürüyor.
ABD hükümeti, 2022 yılında Nvidia ürünlerinin Çin ve Rusya’ya ihracatına lisans zorunluluğu getirmişti. Kısıtlamalar, özellikle yapay zeka operasyonlarında kullanılan A100 ve H100 serisi grafik işlem birimlerini (GPU) hedef alıyor.
Öte yandan Washington yönetimi ocak ayında Nvidia’ya, H200 dahil güçlü yapay zeka çiplerini Çin’e satabilmesi için izin verdi. Şirketin bu satışları gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli miktarda ürün tedariki sağladığını belgelemesi gerekiyor.
The Information gazetesi daha önce Pekin yönetiminin, ByteDance ve Alibaba gibi ülkenin önde gelen teknoloji devlerinin belirli Nvidia GPU’larını satın almasına onay vermeyi değerlendirdiğini yazmıştı.
Eylül ayı başında The New York Times gazetesi de ABD’nin yaptırım listesinde yer alan Çin merkezli teknoloji şirketi Inspur’un kısıtlamalara rağmen Nvidia çipleri dahil ileri Amerikan teknolojilerini sattığını öne sürdü.
Gazetenin haberinde, söz konusu ağda Inspur’un ABD’deki iştiraki Aivres şirketinin kilit rol üstlendiği kaydedildi.
Amerika
Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.
ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.
ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.
Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.
Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.
Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.
Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.
Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.
Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.
Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.
Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.
Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.
Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.
Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.
Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.
Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.
Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.
Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.
Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.
Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.
Amerika
ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.
ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.
Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.
Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.
NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.
Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.
Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.
Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.
NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”
Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.
Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.
ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.
ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.
Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Diplomasi4 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceEnsarullah lideri: Suudi Arabistan’ın Mekke iddiası ‘asrın yalanı’
Asya1 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak
Diplomasi1 hafta öncePalantir nasıl Ukraynalıları kobay faresine dönüştürdü?
Diplomasi1 hafta önceEast-West Forum İstanbul’da kapılarını açıyor
Asya1 hafta önceSoftBank, OpenAI yatırımı için 11 milyar dolar borçlanacak












