ABD, İran limanlarını abluka altına alacağını açıkladı

ABD, görüşmelerin anlaşmayla sonuçlanmamasının ardından İran limanlarını abluka altına alacağını duyurdu.

ABD ordusu, hafta sonu yapılan görüşmelerin İran’la savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varamamasının ardından, pazartesi günü İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giren ve çıkan tüm deniz trafiğine yönelik bir abluka başlatacağını açıkladı; bu gelişme, zaten kırılgan olan iki haftalık ateşkesi tehlikeye atıyor.

Cumartesi gününden başlayıp pazar sabahının ilk saatlerine kadar süren İslamabad görüşmeleri, ABD ile İran arasında on yıldan uzun bir süredir yapılan ilk doğrudan temas ve İran’ın 1979 İslam Devrimi’nden bu yana gerçekleşen en üst düzey görüşmeler oldu. Müzakereler, salı günü başlayan ateşkesten günler sonra yapıldı. Söz konusu ateşkes, altı haftalık çatışmayı sona erdirmeyi amaçlıyordu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), pazartesi günü Doğu Saati ile saat 10.00’da (GMT 14.00) başlayacak ablukanın, “Arap Körfezi ve Umman Körfezi’ndeki tüm İran limanları da dâhil olmak üzere, İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giren veya bu bölgelerden çıkan, tüm uluslara ait gemilere karşı tarafsız biçimde uygulanacağını” bildirdi.

ABD ordusu, İran dışındaki limanlara gidip gelen ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin engellenmeyeceğini açıkladı. Ayrıca, abluka başlamadan önce ticari denizcilere resmi bir bildirim yoluyla ek bilgi verileceğini belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada, ABD güçlerinin uluslararası sularda İran’a geçiş ücreti ödeyen her gemiyi de durduracağını söyledi.

“Yasadışı bir geçiş ücreti ödeyen hiç kimse açık denizlerde güvenli geçiş hakkına sahip olmayacak,” diye yazan Trump, sosyal medyada şu ifadeyi de kullandı: “Bize ya da barışçıl gemilere ateş açan herhangi bir İranlı CEHENNEME KADAR HAVAYA UÇURULACAK!”

Trump ayrıca, ABD Donanması’nın küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 20’si açısından boğaz niteliğinde bir geçit olan Hürmüz Boğazı’na İranlıların döşediği mayınları imha etmeye başlayacağını söyledi.

Sevkiyat verileri, cumartesi günü petrol yüklü üç süper tankerin boğazdan geçtiğini gösterse de, tankerler pazartesi günü ABD ablukası öncesinde suyolundan uzak durdu.

Gösterge ham petrol fiyatları, pazartesi sabahı Asya işlemlerinde yüzde 7’den fazla yükselerek varil başına 100 doların üzerine çıktı; abluka açıklamasının ardından dolar değer kazanırken, ABD hisse senedi vadeli işlemleri geriledi.

İRAN: ‘HİÇBİR DERS ALINMADI’

Trump’ın pazar günkü ilk açıklamalarının ardından, İran Devrim Muhafızları, boğaza yaklaşan askeri gemilerin ateşkes ihlali sayılacağını ve sert ve kararlı biçimde karşılık göreceğini belirterek tehlikeli bir tırmanma riskinin altını çizdi.

Bir ABD’li yetkili, İran’ın Washington’ın tüm uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sona erdirilmesi, tüm büyük zenginleştirme tesislerinin sökülmesi ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun devredilmesi yönündeki çağrısını reddettiğini söyledi.

Aynı yetkili, İran’ın ayrıca Hamas, Hizbullah ve Husilere verdiği desteği sonlandırması ve Hürmüz Boğazı’nı tamamen açması yönündeki ABD taleplerini de kabul etmediğini ekledi.

İran medyası, bazı başlıklarda mutabakat sağlandığını, ancak boğaz ve İran’ın nükleer programının temel anlaşmazlık konuları olduğunu bildirdi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran’ın “İslamabad Mutabakat Muhtırası”na yalnızca birkaç adım kala “maksimalizm, sürekli değişen hedefler ve abluka” ile karşılaştığını söyledi.

“Hiçbir ders alınmadı. İyi niyet iyi niyet doğurur. Düşmanlık ise düşmanlık doğurur” dedi.

Ateşkes yürürlükte kalsa bile, birçok analist Körfez üzerinden enerji akışının normale dönmesinin zaman alacağını öngörüyor; bu da dünya ekonomisi açısından daha yüksek yakıt fiyatları ve daha güçlü enflasyon anlamına gelecek.

Trump, Fox News’ün “Sunday Briefing” programında, petrol ve benzin fiyatlarının kasımdaki ara seçimlere kadar yüksek kalabileceğini söyledi; bu, savaşın olası siyasi sonuçlarına ilişkin nadir bir kabul olarak değerlendirildi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medyada Washington çevresindeki benzin fiyatlarını gösteren bir harita paylaşarak şu yorumu yaptı: “Şu anki pompa fiyatlarının tadını çıkarın. Sözde ‘abluka’ ile birlikte yakında 4–5 dolarlık benzini özlemle anacaksınız.”