ABD, ondan fazla büyük ekonomiye yönelik soruşturma başlatıyor

Başkan Donald Trump’ın yönetimi, ABD Yüksek Mahkemesi tarafından iptal edilen vergilerin yerine geçmesi için, yeni gümrük vergilerinin önünü açan bir dizi kapsamlı ticaret soruşturmasının ilkini başlattı.

ABD Ticaret Temsilcisi (USTR) Jamieson Greer çarşamba günü yaptığı açıklamada, ofisinin Ticaret Yasasının 301. maddesi uyarınca, aşırı üretim kapasitesi iddialarına odaklanan bir düzineden fazla büyük ekonomiye yönelik soruşturma başlatacağını duyurdu.

Genellikle tamamlanması aylar süren bu soruşturmalar, başkanın haksız ticaret uygulamaları yaptığına inanılan belirli ülkelerden yapılan ithalata tek taraflı olarak gümrük vergisi uygulaması için gerekli.

Soruşturmaya tabi tutulacak ekonomiler arasında ABD’nin en büyük ticaret ortaklarından bazıları yer alıyor: Çin, Avrupa Birliği, Meksika, Hindistan, Japonya, Güney Kore ve Tayvan.

İsviçre, Norveç, Endonezya, Singapur, Tayland, Malezya, Kamboçya, Vietnam ve Bangladeş de soruşturmaya tabi tutulacak.

Greer, gazetecilere verdiği telefon brifinginde, “Önemli ticaret ortaklarımızın, iç ve küresel talebin piyasa teşviklerinden gerçekten bağımsız bir üretim kapasitesi geliştirdikleri görüşündeyiz,” dedi.

Bu adım, geçen ay Trump’ın küresel gümrük vergilerine karşı dönüm noktası niteliğindeki Yüksek Mahkeme kararı sonrasında, Beyaz Saray’ın gümrük vergisi duvarını yeniden inşa etme çabasının resmi başlangıcını işaret ediyor.

Trump ve ekibi ticaret politikalarında sadece süreklilik istediklerini savunurken, yönetimin mahkeme yenilgisine aceleyle verdiği tepki, küresel ticaret ilişkilerini bir kez daha karıştırdı.

Yeni bir ticaret soruşturması başlatmak, Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında planlanan zirveden sadece birkaç hafta önce Pekin ile gerilimleri tırmandırma riskini taşıyor.

Meksika’yı hedef almak, Trump’ın ilk döneminde imzaladığı ABD-Meksika-Kanada Ticaret Anlaşmasını yeniden müzakere etme çabalarına daha da zarar verebilir.

Greer’in ofisi her ekonomi için kapasite fazlası iddialarında bulunarak, Çin’in birçok sektörde ticaret fazlası verdiğini belirtti.

Dosyada, kimyasallar, makineler ve araçlar konusunda AB’yi (özellikle Almanya ve İrlanda’yı) ve yarı iletken çipler ve elektronik ürünler konusunda Tayvan’ı hedef aldı.

USTR, Genel Danışman Jennifer Thornton tarafından sunulan dosyada, “Kanıtlar, Çin’in mal ticaret fazlasının, birçok sektörde artan aşırı üretim kapasitesi ve üretimden kaynaklandığını gösteriyor,” dedi.

Ayrıca, Çinli otomobil üreticisi BYD gibi yurtdışında agresif bir şekilde genişleyen yabancı firmaların örneklerini de verdi. USTR, “aşırı kapasite ve üretimden muzdarip” sektörler arasında alüminyum, otomobil, batarya, elektronik, makine, kağıt, plastik, robotik, uydu, yarı iletken, gemi, güneş modülü ve çeliği saydı.

Ajans, belgede, “Bu sektörlerin çoğunda, ABD önemli ölçüde yerli üretim kapasitesini kaybetmiş veya yabancı rakiplerinin endişe verici bir şekilde gerisinde kalmıştır,” dedi.

Greer, yönetimin yavaşlama niyetinde olmadığını işaret etti. USTR, soruşturma hakkında açık yorum döneminin ardından 5 Mayıs civarında bir kamuya açık duruşma düzenlemeyi planlıyor. Bundan sonra, gümrük vergileri de dahil olmak üzere düzeltici önlemler önerebilir.

Güney Kore Ticaret Bakanlığı Perşembe günü yaptığı açıklamada, mevcut Kore-ABD gümrük vergisi anlaşması kapsamındaki faydaların dengesi bozulmaması ve Koreli ihracatçıların büyük rakiplerine kıyasla dezavantajlı duruma düşmemesi için ABD ile yakın işbirliği içinde olacağını belirtti.

Trump yönetimi, bugün (12 Mart) de en az 60 ülkeyi kapsayan zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatının yasaklanmasıyla ilgili ayrı bir soruşturma başlatmayı planlıyor.

Greer, başka soruşturmaların da geleceğini söyledi. Hangi sektörlerin veya ülkelerin etkilenebileceğini belirtmedi, fakat dijital hizmet vergileri, ilaç fiyatlandırması ve diğer konular nedeniyle ülkeleri hedef alabileceklerini ima etti.

Greer gazetecilere, “Politika aynı kalıyor. Mahkeme kararları ve diğer faktörlere bağlı olarak araçlar değişebilir, fakat politika aynı kalıyor,” dedi.

Yargıçlar Trump’ın gümrük vergilerinin yasayı ihlal ettiğine karar verdikten sonra, başkan hemen 150 gün süreyle geçici bir önlem olarak farklı bir yetki altında %10’luk gümrük vergileri uygulayacağını duyurdu ve aynı zamanda Bölüm 301 ve Bölüm 232 dahil olmak üzere farklı yetkiler altında vergiler uygulama planlarını da açıkladı.

Daha sonra geçici temel oranı %15’e çıkaracağını söyledi, fakat şu ana kadar bu artışı uygulamaya koymadı.

Greer, Bölüm 122 vergilerinin süresi dolmadan soruşturmaları sonuçlandırmaya çalışacağını, böylece yeni vergilerin bunları hızla ikame edebileceğini söyledi.

Trump, bu hükümlerin kullandığı acil durum yasası kadar esnek olmadığını şikayet etse de, Bölüm 301 ve Bölüm 232 yolları genel olarak yasal olarak daha sağlam kabul ediliyor.

Trump, bunları Çin ve Brezilya’dan gelen otomobillere, metallere ve belirli ithalatlara gümrük vergisi uygulamak için zaten kullanmıştı.

Greer, 20 Şubat’ta yaptığı açıklamada, yönetimin yeni soruşturmaların çoğu büyük ticaret ortağını kapsamasını beklediğini söyledi.

O sırada, ABD’nin inceleyebileceği diğer konular arasında ABD teknoloji şirketlerine karşı ayrımcılık, dijital vergiler ve düzenlemeler ile deniz ürünleri ve pirinç endüstrilerindeki çevre uygulamaları olduğunu söyledi.

Çarşamba günü Greer, ek soruşturmalar beklediğini söylerken bu açıklamaya atıfta bulundu:

“Bence bunlardan birkaçı ortaya çıkacak. Ne zaman neyin açıklanacağına dair bazı kararlar alınması gerektiğini düşündüğüm için kesin bir sayı vermek istemiyorum, ancak bunlar ele alınması gereken önemli konular.”

Greer geçen ay, yönetimin Brezilya ve Çin’e yönelik devam eden 301. Madde soruşturmalarını ”sürdüreceğini“, 232. Madde kapsamındaki mevcut vergileri “koruyacağını” ve “devam eden müzakereleri sonuçlandıracağını” söyledi. Bölüm 232 kapsamında belirli sektörlere yönelik yeni bir soruşturma dalgasını önemsiz gösterdi.

Greer, “Önümüzdeki birkaç hafta içinde böyle bir şey olmayacağını düşünüyorum, fakat bu başkanlık döneminde üç yılımız kaldığını düşünüyorum,” dedi.