ABD, Rusya’nın Macaristan’daki nükleer projesine yönelik yaptırımları kaldırdı

ABD, Rusya’nın Macaristan’da yürüttüğü Paks nükleer santrali projesini yaptırım listesinden çıkardı. Kararın Macaristan’ın enerji bağımsızlığı için alındığı belirtilirken, Rusya’dan petrol ve doğalgaz tedarikine de bir yıllık geçici muafiyet tanındı.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom’un Macaristan’da yürüttüğü Paks nükleer santralinin yeni enerji blokları projesini yaptırım listesinden çıkardı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, kararı Kanada’da düzenlenen G7 dışişleri bakanları toplantısının ardından duyurdu.

ABD Dışişleri Bakanlığının internet sitesinde yayımlanan açıklamasına göre Rubio, inşası devam eden nükleer santral projesinin tamamlanması gerektiğini belirtti.

Rubio, projeyi tasarlayan ve inşa eden şirketin Rusya menşeli olmasına rağmen sürecin tamamlanmasına izin verilmesinin önemine dikkati çekerek, bunun Macaristan’ın enerji bağımsızlığı için elzem olduğunu ifade etti.

Petrol ve doğalgaza bir yıllık muafiyet

Öte yandan Rubio, Rusya’dan Macaristan’a yapılan petrol ve doğalgaz tedariki için bir yıllık geçici muafiyet tanındığını bildirdi.

ABD’li bakan, bu kaynakların aniden kesilmesinin Macaristan ekonomisine ağır bir darbe vuracağını anlattı.

Rubio, Rusya’nın toplam ihracatı içinde bu kalemlerin küçük bir paya sahip olduğunu ancak Macaristan’ın enerji ithalatında neredeyse bütünüyle bu kaynaklara bağımlı olduğunu ve erişim kaybının ülkeyi ciddi biçimde sarsacağını söyledi.

Paks nükleer santralinde halihazırda VVER-440 tipi reaktörlere sahip dört enerji bloğu bulunuyor. Macaristan Parlamentosu, 2009 yılında iki yeni blok inşasına onay vermişti.

Rosatom ile Macar enerji şirketi MVM, 2014’te bu blokların yapımı için sözleşme imzaladı. Macaristan Nükleer Enerji Kurumu da 2022’de Rosatom’a, Paks-2 olarak adlandırılan beşinci ve altıncı bloklar için on yıllık inşaat izni verdi.

Yaptırımlar projeyi zorlaştırmıştı

ABD, Aralık 2024’te Gazprombank’a, bu yılın ocak ayında ise aralarında Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçov’un da bulunduğu yöneticilere yönelik yaptırımlar uygulamıştı. Bu yaptırımlar projenin ilerleyişini zorlaştırmıştı.

Macaristan Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó ise haziran sonunda Donald Trump yönetiminin santrale yönelik yatırım yaptırımlarını kaldırdığını duyurmuştu.

Macaristan Başbakanı Viktor Orbán da kasım ayı başında Trump ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, ülkesinin Rusya’nın petrolü ve doğalgazına yönelik yaptırımlardan muaf tutulduğunu söylemişti.

Orbán, Drujba ve TürkAkım boru hatlarıyla ilgili istisna aldıklarını belirtmişti.

Daha sonra AFP ve BBC, bu muafiyetin yalnızca bir yıl geçerli olacağını aktardı. ABD Dışişleri Bakanlığı, Budapeşte’nin ABD’li Westinghouse’tan 114 milyon dolar değerinde nükleer yakıt ve 600 milyon dolarlık sıvılaştırılmış doğalgaz almayı taahhüt ettiğini açıkladı.

Santralin kapasitesi iki katına çıkacak

Paks-2 projesi, her biri 1200 MW gücünde VVER-1200 tipi reaktörlere sahip iki yeni blok inşasını içeriyor. Projenin toplam maliyeti 12,5 milyar avro olarak hesaplanıyor.

Bu tutarın 10 milyar avrosunu Rusya kredi olarak sağlayacak, 2,5 milyar avrosu ise Macaristan devlet bütçesinden karşılanacak.

Yeni blokların, 1980’lerde kurulan dört eski Sovyet reaktörünün yerini alması planlanıyor. 2030’ların başında devreye girmeleriyle birlikte santralin kapasitesi 2000 MW’tan 4400 MW’a çıkacak.

Bu artışla birlikte ülkede nükleer enerjinin payı yüzde 70’e ulaşacak ve Macaristan’ın elektrik ithalatını durdurması mümkün olacak.

İnşaatı, Rosatom bünyesindeki Nijniy Novgorod merkezli Atomenergoproyekt, Fransız ve Alman firmaların da yer aldığı uluslararası yüklenicilerle birlikte yürütüyor.