Diplomasi
ABD, Suriye saldırılarından sonra Netanyahu’dan yana endişeli
İsrail’in Suriye Savunma Bakanlığına yönelik saldırılarının ardından, ABD yönetiminin Başbakan Binyamin Netanyahu’dan duyduğu hayal kırıklığının arttığı iddia edildi.
Axios’a konuşan bir Beyaz Saray yetkilisi, “Bibi deli gibi davrandı. Her şeyi bombalıyor. Bu, Trump’ın yapmaya çalıştığı şeyi baltalayabilir,” dedi.
İkinci bir üst düzey ABD yetkilisi de, bu hafta Gazze’de bir kilisenin bombalanmasını işaret ederek, Trump’ın Netanyahu’yu arayarak açıklama talep ettiğini belirtti ve “Her gün yeni bir şey oluyor. Ne oluyor lan?” diye sordu.
Üçüncü bir ABD yetkilisi, Trump yönetimi içinde Netanyahu’ya karşı artan bir şüphe olduğunu, onun “tetik parmağının çok kaşındığını” ve çok yıkıcı olduğunu düşündüklerini söyledi ve “Netanyahu bazen uslu durmayan bir çocuk gibi,” diye konuştu.
Altı ABD’li yetkili Axios’a, cuma günü Suriye’de yaşanan gerginliği durduran ABD’nin arabuluculuğuyla sağlanan ateşkes anlaşmasına rağmen, bu haftanın “Beyaz Saray’ın Netanyahu ve onun bölge politikalarından çok daha fazla endişe duymasıyla” sona erdiğini söyledi.
Öte yandan Trump şu ana kadar kamuoyuna açık eleştiriden kaçındı ve danışmanlarının hayal kırıklığını paylaşıp paylaşmadığı belli değil. Trump’ın, danışmanlarının İsrail’in Suriye’deki eylemlerine ilişkin son endişelerini paylaşıp paylaşmadığı tam olarak belli değil.
Salı günü İsrail, Suveyda kentine giden Suriye ordusuna ait bir tank konvoyunu bombalamıştı.
İsrail, konvoyun Suriye’nin güneyinde silahsızlandırılmasını talep ettiği bölgeye girdiğini ve Suriye ordusunun Dürzi azınlığa yönelik saldırılara katıldığını iddia etti. Suriye ise bu iddiaları yalanladı.
ABD’li yetkiliye göre, Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack salı günü İsrailli meslektaşlarından diplomatik bir çözüm için geri çekilmesini istedi ve İsrail de bunu kabul etti.
Ne var ki bir süre sonra İsrail saldırılarını yoğunlaştırdı. Çarşamba günü İsrail, Suriye’nin askeri karargahına ve cumhurbaşkanlığı sarayının yakınına füze fırlattı.
Bir ABD’li yetkili, “Suriye’deki bombardıman, başkan ve Beyaz Saray’ı hazırlıksız yakaladı. Başkan, televizyonu açıp barış istediği ve yeniden inşasına yardımcı olmak için önemli bir açıklama yaptığı bir ülkeye bombaların atıldığını görmekten hoşlanmıyor,” dedi.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio da çarşamba günü Netanyahu ve ekibine durmalarını söyledi. Netanyahu ise Suriye ordusunun Suveyda’dan çekilmesi karşılığında bunu kabul etti.
Fakat o zamana kadar Türkiye ve Suudi Arabistan da dahil olmak üzere birçok ülke, İsrail’in eylemleri hakkında Trump yönetimine öfkeli mesajlar iletmiş ve birkaç üst düzey ABD yetkilisi Netanyahu hakkında doğrudan Trump’a şikayette bulunmuştu.
Bu yetkililer arasında Barrack ve Beyaz Saray elçisi Steve Witkoff da vardı. ABD’li bir yetkiliye göre, ikisi de Trump’ın yakın arkadaşları.
Axios’a göre Beyaz Saray’da genel kanı, Netanyahu’nun İsrail’deki Dürzi azınlığın iç baskısı ve diğer siyasi nedenlerle Suriye’yi bombaladığı yönündeydi.
Bir ABD’li yetkili, “Bibi’nin siyasi gündemi onun mantığını esir almış durumda. Bu, uzun vadede onun için büyük bir hata olacak,” dedi
Başka bir ABD’li yetkili, İsraillilerin geçen hafta Beyaz Saray’daki itibarlarına verdikleri zararın onlara henüz ulaşmamış gibi göründüğünü söyledi ve “İsrailliler kafalarını kıçlarından çıkarmalı,” diye espri yaptı.
Suriye’deki gerginlik, Netanyahu’nun Washington’u ziyaretinden sadece birkaç gün sonra ortaya çıktı. Netanyahu, ziyaretinde Trump ile iki kez bir araya geldi ve iki lider, İran ile savaşın ardından her zamankinden daha yakın görünüyordu.
Suriye ve Gazze’deki kilise saldırısının yanı sıra, geçen hafta sonu Filistinli Amerikalı Saif Musallet’in İsrailli yerleşimciler tarafından öldürülmesi de Trump yönetiminin Netanyahu’nun yerleşimcileri şiddetle destekleyen hükümetine karşı tepkisini artırdı.
Birkaç gün önce Netanyahu’nun yargılandığı yolsuzluk davasını ziyaret ederek desteğini gösteren Büyükelçi Mike Huckabee, saldırıyı “terörizm” olarak nitelendiren ve cevap talep eden bir dizi açıklama yaptı. Cumartesi günü, yerleşimcilerin saldırılarına hedef olan Batı Şeria’daki bir Hıristiyan topluluğunu da ziyaret etti.
Uzun süredir İsrail’in coşkulu bir destekçisi olan Huckabee, bu hafta Amerikan evanjeliklerin seyahat vizesi almasını zorlaştırdığı için İsrail hükümetini de eleştirdi.
Öte yandan Axios’a göre İsrailliler, Suriye saldırıları konusunda ABD’nin tepkisine şaşırdı.
Üst düzey bir İsrailli yetkili, Trump’ın göreve başladıktan sonraki ilk haftalarda Netanyahu’yu Suriye’nin bazı bölgelerini işgal etmeye teşvik ettiğini ve daha önce İsrail’in Suriye’ye müdahalesi konusunda endişelerini dile getirmediğini söyledi.
Yetkili, İsrail’in ancak istihbaratının Suriye hükümetinin Dürzilere yönelik saldırılara karıştığını belirledikten sonra müdahale ettiğini vurguladı. Yetkili, iç siyasi hesapların söz konusu olduğu iddialarını da reddetti.
İsrailli, “ABD, yeni Suriye hükümetinin istikrarını korumak istiyor ve Dürzi topluluğuna yönelik saldırılar nedeniyle Suriye’ye neden saldırdığımızı anlamıyor. Biz onlara bunun İsrail’deki Dürzi topluluğuna olan bağlılığımız olduğunu açıklamaya çalıştık,” dedi.
Suriye’deki istikrarsızlık, yönetim için büyük bir endişe kaynağı. Cumartesi günü Rubio, X’te Şam yönetiminin barışı sağlamaya ve katliamları durdurmaya yardımcı olması gerektiğini yazdı.
Fakat üst düzey bir ABD yetkilisi, İsrail’in Suriye hükümetinin kendi vatandaşları ve toprakları üzerinde egemenlik hakkını kullanıp kullanamayacağına karar veremeyeceğini söyledi.
Yetkili, “İsrail’in mevcut politikası Suriye’nin istikrarsızlaşmasına yol açacaktır. Böyle bir senaryoda hem Dürzi toplumu hem de İsrail kaybedecektir,” dedi.
Sonuç olarak Axios’a konuşan ABD’li yetkililer, Netanyahu’nun şansının ve Trump’ın iyi niyetinin tükenebileceği konusunda uyarıda bulundu.
Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Rusya’da asimetrik İHA saldırılarının makroekonomik sonuçları
BP, Birtanya’daki Kuzey Denizi faaliyetlerini satışa çıkardı
Ukrayna saldırıları Rusya’yı benzin ithalatına itti
AB yetkilisi: Tüm Avrupa alevler içinde kalabilir
New York eyaleti Kalshi platformuna 36 milyar dolarlık dava açtı
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü
