ABD tarifeleri, Çinli tedarikçilere olan bağımlılığı azaltmadı

ABD’nin Çin’e uyguladığı gümrük vergileri, Çin’e olan bağımlılığını azaltmaktan çok, Çin menşeli ürünlerin ABD’ye ulaşma yollarını değiştirdi.

2024 yılına kadar olan katma değerli ticaret akışlarının incelenmesi, ABD’nin Çinli üreticilere olan bağımlılığının, ikili ticaret verilerinin gösterdiğinden çok daha az azaldığını ortaya koyuyor.

Başkan Donald Trump’ın ilk dönemindeki Çin’e yönelik gümrük vergilerinin de etkisiyle, Çin mal ve hizmetleri, üçüncü ülkelerden yapılan ABD ithalatına dahil olarak giderek artan bir şekilde ABD pazarına giriyor.

Katma değerli ticaret akışlarının ölçülmesi, malların ABD’ye ulaşmadan önce geçtiği son sınırdan ziyade, ithal edilen ürünlerin nihai kaynağını belirler.

Örneğin, ABD’nin Vietnam’dan 1.000 dolarlık bir dizüstü bilgisayar ithal etmesi, ABD ile Vietnam arasındaki ikili ticaret olarak ölçülür. 

Fakat diyelim ki dizüstü bilgisayarın nihai değerinin yüzde 60’ı Çin menşeli parçalardan oluşuyor. Katma değerli ticaret yöntemlerine göre, dizüstü bilgisayarın Vietnam’dan yapılan ABD katma değerli ithalatı 400 dolar, Çin’den yapılan ABD katma değerli ithalatı ise 600 dolar olarak ölçülür.

The Peterson Institute for International Economics (PIIE) tarafından yapılan araştırmaya göre, ABD ithalatındaki toplam katma değerde Çin’in payı, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki ayrışmanın, Çin’in toplam ABD ithalatındaki payına kıyasla önemli ölçüde daha az olduğunu gösteriyor.

Trump’ın ilk ticaret savaşından hemen önceki yıllarda, bu iki gösterge neredeyse birbirine yaklaşmıştı: 2017 itibarıyla Çin, toplam ABD ithalatının yaklaşık yüzde 18’ini oluştururken, Çin kaynaklı katma değer ise ABD ithalatında yer alan toplam katma değerin tahmini olarak yüzde 17,7’sini oluşturuyordu. 

Fakat 2018’den sonra bu iki gösterge keskin bir şekilde birbirinden uzaklaştı. Çin’in toplam ABD ithalatındaki payı istikrarlı bir şekilde azalarak 2024’te yaklaşık yüzde 11’e geriledi.

Buna karşılık, katma değer payı 2018’den sonra daha da yükseldi, 2021’de yüzde 19’un biraz üzerinde zirveye ulaştı ve ardından 2024’te yüzde 15,4’e hafifçe geriledi.

Başka bir deyişle, ikili ithalat göstergesi ticaret savaşı öncesi seviyesine kıyasla yaklaşık 7 puanlık bir düşüş gösterirken, katma değer göstergesi yalnızca 2,3 puanlık bir düşüşe işaret ediyor.

Dolayısıyla katma değer verileri, Çin menşeli ürünlerin gümrük vergilerini aşmanın yollarını bulduğunu gösteriyor.