Diplomasi
ABD, yeni desteklemek için avro satarken AB’yi bilgilendirmedi

Geçen hafta sonu Washington’un yeni desteklemek amacıyla avro satışı, Avrupa Merkez Bankası’nı (ECB) hazırlıksız yakaladı.
ABD ancak bu tarihi döviz müdahalesinden sonrasında Frankfurt’taki muhataplarını bilgilendirdi.
Kaynakların Financial Times’a (FT) aktardığına göre ECB, ABD’nin avro satıp yen satın alma hamlesinden, işlem gerçekleştirildikten sonra cuma günü haberdar edildi.
Bu kaynaklardan biri, ECB Başkanı Christine Lagarde ile ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in cumartesi günü bu müdahale hakkında görüştüğünü belirtti.
Koordinasyon eksikliği, neredeyse 30 yıldır yeni desteklemek amacıyla yapılan ilk ortak Washington-Tokyo girişiminin alışılmadık niteliğini ortaya koyuyor.
Normalde, ABD’nin böyle bir operasyonda dolar kullanması beklenirdi.
Kaynaklara göre, bazı üst düzey ECB yetkilileri, ABD’nin işlemde avro kullanma kararını, batılı para otoriteleri arasındaki uzun süredir devam eden işbirliği geleneklerine yönelik eşi görülmemiş bir ihlal olarak değerlendirdi.
İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana, batılı merkez bankaları ve maliye bakanlıkları karşılıklı güven ve istişareye önem vermiş; döviz piyasalarındaki önceki müdahaleler genellikle koordineli bir şekilde gerçekleştirilmişti.
Yen müdahalesinin asıl mesajı: Doların rezerv para statüsü artık eskisi kadar güçlü değil
Avrupa’daki politika yapıcılar arasındaki görüşmelere aşina bir kişi, FT’ye, ABD Hazine Bakanlığı adına New York Fed tarafından gerçekleştirilen Washington’ın avro satışlarının “çok çarpıcı” ve “üzücü” olduğunu söyledi.
“Bu daha önce hiç yaşanmamıştı,” diye ekleyen bu kişi, finansal istikrarı ve iktisadi büyümeyi destekleyen batılı merkez bankaları arasındaki on yıllardır süren yakın işbirliğinin tehlikeye girmiş olabileceğini belirtti.
Bir Hazine sözcüsü FT’ye, bakanlığın müdahaleyi gerçekleştirmek için kullandığı Döviz İstikrar Fonu (ESF) içindeki rezervlerin tahsisine ilişkin kararları yabancı yetkililerle koordine etmediğini söyledi.
Sözcü, “Döviz İstikrar Fonu’nun tahsisine ilişkin kararlar, Hazine ve Federal Rezerv’in piyasa likiditesi, değerlemeler ve diğer ilgili hususlara ilişkin değerlendirmeleri dikkate alınarak ABD Hazine Bakanlığı tarafından alınır,” dedi.
Sözcü, bu yetkiyle uyumlu olarak, Hazinenin geçen hafta Döviz İstikrar Fonu (ESF) içindeki rezerv varlıklarını yeniden tahsis ettiğini ekledi.
Trump yönetiminin üst düzey bir yetkilisi, “ECB’den farklı olarak, uluslararası muhataplarımızla yaptığımız özel görüşmelerin gizliliğine saygı duyuyoruz,” dedi.
ABD’li yetkililer, dolar satışının ABD para birimini zayıflatmak ve Bessent’in güçlü dolar politikasını baltalamak amacıyla atılmış bir adım olarak algılanabileceğinden avro satmış gibi görünüyor.
İktisatçılar ve analistler ayrıca, uzun vadeli ABD borçlanma maliyetlerinin 19 yılın en yüksek seviyelerine yakın seyrettiği bir dönemde, Washington’un Tokyo’nun Hazine tahvillerini satmasını engellemek için Japonya’ya katılarak müdahale ettiğini öne sürdü.
Japonya ve ABD, yen alımı için ortak müdahaleyi doğruladı; yeni adımların sinyalini verdi
Analistler, Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) geçici verilerine dayanarak, Japonya’nın tek başına iki gün içinde yeni desteklemek için yaklaşık 13,8 trilyon yen (87 milyar dolar) harcamış olabileceğini öne sürüyor.
Mizuho analisti Masayuki Nakajima, “Japonya, sadece iki işlem gününde önceki rekor müdahale kampanyası [Nisan ve Mayıs aylarında 11,73 trilyon yen] sırasında harcadığından daha fazla fon ayırmış görünüyor; bu da yetkililerin yenin hızlı değer kaybı konusundaki endişesini vurguluyor,” dedi.
ABD ve Japonya’nın müdahaleleri yeni, bu ayın başlarında 1986’dan bu yana en düşük seviyesi olan dolar başına yaklaşık 164 yenden 157 yen civarına çıkardı.
O zamandan beri yen, 158 yen seviyesine geriledi. Yatırımcılar, BoJ artan enflasyonu kontrol altına almak için yeterince hızlı hareket etmediğine dair endişelerin devam ettiği konusunda uyarıda bulundu.
BoJ, temmuz ayındaki son toplantısında faiz oranlarını sabit tutarken, Başkan Kazuo Ueda, “Enflasyona yönelik yukarı yönlü risklere dikkat etmenin eskisinden daha fazla gerekli olduğuna inanıyoruz,” dedi.
Tüccarlar, BoJ’un eylül ayındaki bir sonraki toplantısında faiz oranlarını artırma ihtimalini yüzde 50 olarak değerlendiriyor.
Japonya’daki bu gelişmeler, uzun vadeli Hazine tahvili getirilerindeki keskin artışla eşzamanlı olarak gerçekleşti.
Zira tüccarlar, Fed’in faiz oranlarını mevcut seviyelerden yükseltmeme riskinin arttığını fiyatlamaya başladı.
ABD’de enflasyon haziran ayında gerilemiş olsa da, hâlâ Fed’in kendi belirlediği yüzde 2’lik hedefinin çok üzerinde seyrediyor.
Diplomasi
Ermenistan, yeni Anayasa taslağına AB üyeliği hükmünü eklemedi

Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmünün yer almadığını ve Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.
Ermenistan yönetimi, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmüne yer vermedi.
Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, bazı siyasi güçlerin böyle bir düzenleme önerdiğini ancak Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.
Petros Kazaryan’a verdiği röportajda konuyu değerlendiren Simonyan, “Böyle bir hüküm yok ve şu anda böyle bir normu anayasaya koymaya gerek olmadığını düşünüyorum. Anayasa reformlarının amacı bu değil” dedi.
Simonyan, Ermenistan’ın ortaklarıyla ilişkilerini bağımsız biçimde kurmayı hedeflediğini ve “Moskova’yı Brüksel, Washington ya da Paris ile değiştirmeyeceğini” kaydetti.
Grigoryan, AB sürecinin Rusya pazarına erişimi riske atacağını yazdı
Simonyan’ın açıklamaları, selefi Armen Grigoryan’ın “AB Üyeliği İllüzyonu” başlıklı makalesine yanıt niteliği taşıyor.
Grigoryan, bu makalede Anayasa Konseyi’nin, Cumhuriyet Partisi’nin Ermenistan’ın AB üyeliğini temel yasaya ekleme önerisini tartıştığını yazmıştı.
Üyelik perspektifini gerçekçi görmeyen Grigoryan, AB ile uzun süreli yakınlaşma sürecinin Rusya pazarına ve ucuz enerji kaynaklarına erişimi tehlikeye atabileceği uyarısını yaptı.
Grigoryan’ın değerlendirmesine göre, yaşanabilecek aksaklıkların sonunda Erivan’ın Moskova’ya bağımlılığı daha da artabilir.
Erivan ile Brüksel arasındaki süreç ayrı yasayla ilerliyor
Ermenistan’da AB’ye katılım sürecinin başlatılmasını öngören ayrı bir yasa halihazırda yürürlükte.
Parlamentonun 26 Mart 2025’te kabul ettiği ve Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan’ın 4 Nisan’da imzaladığı yasa, Erivan’ın bu süreci başlatma kararını kayda geçiriyor.
Adaylık statüsünün verilmesi ve üyelik müzakerelerinin açılması ise AB’nin alacağı ayrı kararları gerektiriyor.
Ermenistan ile AB arasındaki pratik işbirliği, 2021’den bu yana yürürlükteki Kapsamlı ve Genişletilmiş Ortaklık Anlaşması’na dayanıyor.
Taraflar Aralık 2025’te ekonomik kalkınma ve güvenliği kapsayan yeni stratejik gündem üzerinde uzlaşırken Mayıs 2026’da Erivan’da ilk Ermenistan-AB Zirvesi düzenlendi.
Yeni Anayasa taslağı gelecek hafta yayımlanıyor
Başbakan Nikol Paşinyan, Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı yeni Anayasa taslağının ön metninin gelecek hafta yayımlanacağını duyurdu.
Yetkililer, metni yayımladıktan sonra kamuoyunun tartışmasına açmayı ve gelecek önerileri değerlendirmeyi planlıyor.
Hükümet son hali verilen taslağı parlamentoya sunacak; Paşinyan kasım ayı başında yeni Anayasanın referanduma götürüleceğini de ifade etmişti.
Diplomasi
Bakan Bolat’tan “Made in Europe” çağrısı

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’yi “Made in Europe” kuralları dışında tutmanın Avrupa otomotiv endüstrisine zarar vereceğini savundu.
Avrupa Birliği, rekabet gücünü artırmak ve yerel sanayiyi düşük maliyetli ithalatlardan korumak amacıyla bir dizi sanayi önlemi paketi hazırlıyor.
Bu önlemler, bölgenin elektrikli araçlara geçişiyle birlikte popülerliği artan Çin yapımı otomobilleri de kapsıyor.
AB’nin üçüncü büyük araç ihracat pazarı ve Ford gibi otomobil üreticileri için önemli bir üretim merkezi olan Türkiye, Fransa ve Almanya’nın 27 AB üye devletini kapsayan ve İngiltere’ye özel statü tanıyan bir “Made in Europe” tanımını benimsemesi nedeniyle dışarıda bırakılma riskiyle karşı karşıya.
Bolat, Berlin’de düzenlenen bir sektör etkinliğinde şunları söyledi:
“Türkiye’yi ‘Made in EU’ çerçevesinin dışında bırakan bir senaryo, Türkiye’ye yapılacak yeni yatırımların azalması, Avrupalı tedarikçiler ve otomobil üreticileri için pazarın daralması ve son otuz yılda geliştirilen entegre değer zincirlerinin kademeli olarak zayıflaması anlamına gelir.”
Bolat, AB’yi, Türkiye’nin blokla uzun süredir devam eden gümrük birliği de dahil olmak üzere, bir ticaret ortağı olarak “benzersiz konumunu” tanımaya çağırdı.
Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) yönetim kurulu üyesi Zeki Şafak Ozan, hedefin yıl sonuna kadar AB müzakerelerini sonuçlandırmak olduğunu ama bunun gerçekçi görünmediğini belirterek, bunun yerine önümüzdeki yılın başlarını işaret etti.
Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Başkanı Yakup Birinci de Reuters’a verdiği demeçte, “Elimizden gelen hemen hemen her kapıyı çalıyoruz,” dedi.
Diplomasi
Pentagon stratejisti Colby Brüksel’deki Ukrayna zirvesini terk etti

ABD Savaş Bakanlığı yetkilisi Elbridge Colby, Brüksel’deki Ramstein görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.
ABD Savaş Bakanlığının (Pentagon) politikadan sorumlu müsteşar yardımcısı Elbridge Colby, Brüksel’de 17 Kasım Salı günü düzenlenen Ukrayna Savunma Temas Grubu (Ramstein formatı) görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.
İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre mevcut ABD Ulusal Savunma Stratejisi’nin yazarı olan Colby, görüşmeler sırasında Rusya’nın iç kesimlerine yönelik saldırı taktiğine karşı çıktı.
Kapalı oturumda mevkidaşlarına rapor sunan Ukrayna Savunma Bakanı Hmara’nın hitabı öncesinde salondan çıkan Colby’nin ayrılışını ABD tarafı resmi olarak uçağa yetişme zorunluluğuyla açıkladı.
Toplantıda ABD’yi temsilen ülkenin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker kaldı.
The Telegraph’a konuşan Almanya hükümeti kaynakları, Ukrayna’nın Rusya topraklarının derinliklerine düzenlediği saldırıları eleştiren ABD’li yetkilinin açıklamalarından “endişe” duyduklarını söyledi.
Alman kaynakların aktardığına göre Colby, bu taktiği “askeri değeri düşük” ve çatışmanın sonunu “yaklaştırmayan” bir yöntem diye nitelendirdi.
Gazeteye konuşan muhataplar, bu gelişme üzerine Donald Trump yönetiminin “Rusya’nın tarafına geçmesi” ihtimaline dair kaygılarını dile getirdi.
İngiliz gazetesine bilgi veren bir kaynak da sürece dair şu ifadeleri kullandı:
“Colby, Ramstein toplantısının halka açık bölümünde ABD’nin derinliklere yönelik saldırılara karşı olduğunu ve bunlarda hiçbir askeri fayda görmediğini söyledi. Toplantıya katılanların çoğu bu yorumlar karşısında şaşkınlık yaşadı.”
Elbridge Colby kimdir?
Cumhuriyetçi siyasetçi Colby, Nisan 2025’ten bu yana Pentagon’da politikadan sorumlu müsteşar yardımcılığı görevini yürütüyor ve Trump’ın ilk başkanlık döneminde de benzer bir görev üstlenmişti.
Kariyerinin başında ABD Dışişleri Bakanlığı ile ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisinde çalışan Colby, 1970’li yıllarda Merkezi Haberalma Teşkilatına (CIA) başkanlık eden William Colby’nin torunu.
Pentagon’un bu yılın ocak ayında açıkladığı ve 46 yaşındaki Colby’nin başyazarı olduğu Ulusal Savunma Stratejisi, Rusya’yı “yönetilebilir bir tehdit” olarak tanımlarken ülkenin “büyük askeri ve endüstriyel güç rezervlerini” koruduğunu ve “ulusal kararlılık sergilediğini” öngörüyordu.
ABD’nin bu stratejisinin yazarları Ukrayna ile Avrupa’nın savunulması sorumluluğunu Avrupalı ortaklara yüklüyordu.
Pentagon’un temel çalışma alanları arasında Çin’in dizginlenmesini gösteren Colby’nin, geçmişte de ABD’nin bu ülkeyle rekabetini Ukrayna ve Ortadoğu hatlarına kıyasla öncelikli gördüğü biliniyor.
Mart ayında Kongre’de yeni stratejiye ilişkin düzenlenen oturumlarda konuşan Colby, belgenin “esnek realizm” ilkelerine yanıt verdiğini savunmuştu.
ABD’li yetkili o oturumda şöyle konuşmuştu:
“Bu, sıradan Amerikalıların somut çıkarlarını pratik ve gerçekçi bir şekilde ilerletme ve koruma girişimidir. Bu stratejinin merkezinde, belgede de açıkça ifade edildiği üzere ‘değerlendirme, ayıklama ve önceliklendirme’ yer almaktadır.”
Dünya Basını2 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Görüş2 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Asya2 hafta önceBangladeş’te işçi temsilcileri asgari ücret teklifini sundu
Görüş4 gün önceAPEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Avrupa2 hafta önceBerlin Sol Parti, Vanessa Emde’nin istifasını istedi
Dünya Basını2 hafta önceProf. Lukyanov: Avrupa ile Rusya arasındaki diplomatik güven sıfıra indi
Görüş1 hafta önceDoğu Akdeniz’de kablo krizi aşıldı mı?
Ortadoğu2 hafta önceTom Barrack, KYB temsilcileriyle görüştü












