ABD’de Cumhuriyetçilerin anlaşması çöktü, istihbarat yetkileri ertelendi

ABD Temsilciler Meclisi, Cumhuriyetçi Parti içindeki anlaşmazlıklar nedeniyle ulusal casusluk yetkilerinin süresini 20 Nisan’dan 30 Nisan’a kadar uzatan kısa vadeli tasarıyı oy birliğiyle kabul etti. Beş yıllık kapsamlı reform paketinin reddedilmesinin ardından gelen bu karar, istihbarat yetkilerinin yasal süresinin dolmasını önlemek amacıyla alındı.

ABD Temsilciler Meclisi, cuma günü sabaha karşı gerçekleştirdiği oturumda, ülkenin casusluk yetkilerinin süresini 30 Nisan’a kadar uzatan kısa vadeli bir düzenlemeyi oy birliğiyle kabul etti.

Bu kararla birlikte, daha önce 20 Nisan olan son mühlet on gün ileriye taşındı. Karar, Cumhuriyetçi Parti içindeki muhalif isimlerin, reformlar ve ek düzenlemeler içeren beş yıllık uzatma anlaşmasını son dakikada reddetmesinin ardından geldi.

Alınan bu karar, Dış İstihbarat Gözetim Yasası’nın (FISA) 702. Maddesi kapsamındaki yetkilerin 20 Nisan’da sona ermesiyle oluşacak yasal boşluğu engellemeyi amaçlıyor.

Lider kadronun bu on günlük süreyi, çöken anlaşmanın ardından yeni bir yol haritası belirlemek için kullanacağı belirtiliyor.

Cuma sabahı saat 10.00’da toplanacak olan Senato’nun da bu geçici düzenlemeyi onaylaması ve pazartesi günü dolacak olan süre öncesinde imzalanması için Başkan Trump’ın masasına göndermesi gerekiyor.

Cuma günü sabaha karşı 01.15 sularında yapılan oylamada, 12 Cumhuriyetçi ve Demokratların neredeyse tamamı, uzlaşma paketinin kabul edilmesine karşı oy kullandı. 200’e karşı 220 oyla reddedilen anlaşmanın metni, iki günlük toplantı ve ertelemelerin ardından oylamadan yalnızca birkaç saat önce kamuoyuyla paylaşılmıştı.

Söz konusu değişikliğe yönelik Cumhuriyetçi muhalefet, sadece daha köklü reformlar isteyen ve liderlikle paket üzerinde saatlerce müzakere eden sağcı üyelerinden gelmedi. Bazı Temsilciler Meclisi İstihbarat Komisyonu üyeleri de programın herhangi bir değişiklik yapılmadan, doğrudan yeniden yetkilendirilmesi gerektiğini savunarak pakete karşı çıktı.

Liderlik alternatif seçenekleri değerlendirdi

Bu gelişmenin hemen ardından, programın 18 ay boyunca hiçbir değişiklik yapılmadan yeniden yetkilendirilmesini öngören usul oylaması yapıldı.

Cumhuriyetçi liderler, oylamayı bir yedek plan üzerinde çalıştıkları sırada açık tutsa da, teklif başarısız oldu. Temsilciler Meclisi Özgürlük Grubu (Freedom Caucus) üyelerinin uzun süredir itiraz ettiği bu usul oylaması, 197’ye karşı 228 oyla resmen reddedildi.

Oylamada 20 Cumhuriyetçi aleyhte oy kullanırken; Marie Gluesenkamp Perez, Jared Golden, Josh Gottheimer ve Tom Suozzi isimli dört Demokrat milletvekili, normalde parti gücünün bir testi olarak görülen bu kural lehine alışılmadık bir şekilde oy verdi.

Temsilciler Meclisi daha sonra FISA yetkisini 20 Nisan’dan 30 Nisan’a uzatan yeni yasayı gündeme getirdi. Tasarı, sabah saat 02.00’den hemen sonra oy birliğiyle kabul edildi. Meclis, cuma günü için önceden planlanan oylamaları iptal ederek oturumu pazartesi gününe kadar kapattı.

Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, cuma sabahının ilk saatlerinde genel kuruldan ayrılırken yaptığı açıklamada, anlaşmaya çok yaklaştıklarını belirtti.

Johnson, metinde bazı nüanslar ve yanıtlanması gereken sorular olduğunu, bunları çözeceklerini ve sağlanan ek sürenin buna imkan tanıyacağını ifade etti.

FISA’nın kritik bir ulusal güvenlik aracı olduğunu kaydeden Johnson, bunun aynı zamanda oldukça karmaşık bir yasama konusu olduğunu bildirdi. Johnson, “Amerikalıların güvenliğini sağlamak için bu temel araca sahip olduğumuzdan emin olurken, aynı zamanda anayasal haklarımızı korumalıyız. FISA’nın geçmişteki suistimallerinin artık mümkün olmamasını sağlayacak hassas bir denge kurmaya çalışıyoruz” dedi.

Cumhuriyetçi kanat Trump’a rağmen geri adım atmadı

Yaşanan bu olaylar dizisi, Cumhuriyetçi liderlerin zorunlu yasaları geçirme konusunda sürekli sorun yaşamasına neden olan oldukça dar Temsilciler Meclisi çoğunluğu standartlarına göre bile dikkat çekici bir gelişme olarak nitelendirildi.

Ayrıca bu durum, Cumhuriyetçi Parti’nin sağ kanadının önemli bir oylamada Trump’ın isteklerine doğrudan karşı çıktığı en belirgin örneklerden biri oldu.

Trump, Cumhuriyetçilere “birleşme” ve programın herhangi bir reform içermeyen 18 aylık “temiz” bir yeniden yetkilendirmesini geçirme çağrısında bulunmuştu; ancak Özgürlük Grubu ve diğer bazı Cumhuriyetçiler buna destek vermeyi reddetti.

30 Nisan son tarihine kadar çok sayıda meselenin nasıl çözüleceğine dair belirsizlik sürüyor. Hem sağ hem de soldan gizlilik haklarına önem veren milletvekilleri, yabancı hedeflerle iletişim kuran Amerikalılar hakkında toplanan bilgilere erişilmeden önce adli yargı kararı alınması şartının getirilmesi için baskı yapıyor.

Ancak Cumhuriyetçi Parti içinde saatlerce süren müzakerelerin ardından hazırlanan değişiklik paketinin başarısız olması, reformlar yapılsa bile partinin kendi üyelerinin desteğini tam olarak alamayabileceğini gösterdi.

Demokratlar da Cumhuriyetçiler tarafından önerilen değişiklik paketi konusunda giderek daha fazla endişe duymaya başladı. İlk bakışta yargı kararına atıfta bulunan ifadelerin mevcut yasayı tekrar etmekten öteye gitmediğini düşünen Demokratlar, daha yakından bir inceleme sonucunda farklı bir sonuca ulaştı.

Birçok milletvekili, istihbarat görevlilerinin yargı kararını nereden alması gerektiğinin açıkça belirtilmemesi nedeniyle, Cumhuriyetçi planının Adalet Bakanlığı onaylı aramaların denetimsiz bir şekilde önünü açabileceğinden endişe ettiğini dile getirdi.

Paketin, FISA suistimalleri için cezaların artırılması ve daha fazla sayıda milletvekilinin Dış İstihbarat Gözetim Mahkemesi (FISC) nezdindeki işlemleri incelemesine izin verilmesi gibi bazı unsurlarının her iki partiden de kolayca destek alabileceği ifade ediliyor.

Ancak yargı kararı şartına dair yapılacak her türlü tartışmanın temel bir anlaşmazlık noktası olarak kalacağı öngörülüyor.

Demokratlar iki haftalık süreci müzakere için şart koştu

Temsilciler Meclisi İstihbarat Komisyonu’nun kıdemli Demokrat üyesi Jim Himes, Amerikalılar hakkında toplanan bilgilerin incelenmesinden önce bir FISC yargıcının onayını gerektiren bir taslak hazırladı.

Himes’ın önerisi, mahkemenin bu bilgilerin “yabancı istihbarat bilgisi döndürme olasılığının makul olduğuna” ikna edilmesini şart koşuyor.

Oylama serisinin ardından yaptığı açıklamada Himes, Cumhuriyetçilerin ve Trump yönetiminin, Demokratlara danışmadan ve belirsiz bir metinle beş yıllık FISA uzatmasını gece yarısı geçirme girişiminin, Cumhuriyetçilerin genel kuruldaki bir başka başarısızlığıyla sonuçlandığını bildirdi.

Himes açıklamasında, “Demokratlar bu yetkinin iki hafta uzatılmasını kabul ederek, bunun gerçek bir iki partili süreç olması gerektiğini açıkça ortaya koymuşlardır. Önemli reformları ve koruma önlemlerini yürürlüğe koyacak bir anlaşmaya varmak için bizimle iyi niyetle çalışmak zorundalar” ifadelerini kullandı.