ABD Başkanı Donald Trump, İran ve Ukrayna’daki savaşların kritik aşamalara ulaştığı bir dönemde, salı günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’yi ağırlayacak. Trump’ın iki liderle ilişkileri ise belirgin biçimde farklı bir seyir izliyor.

Ukrayna’nın Rus ilerleyişini yavaşlatmasıyla Zelenskiy ile ilişkiler ısınırken, Netanyahu Washington’a, İran çatışmasından dolayı Beyaz Saray’da artan rahatsızlığın ve ABD’nin Orta Doğu’ya daha fazla müdahil olmasına karşı çıkan bazı Trump destekçilerinin eleştirilerinin gölgesinde geliyor.

İki lider, Trump’ın en yakın müttefiklerinden biri olan ve Trump’ı sık sık Ukrayna savaşına daha fazla destek vermeye ikna etmeye çalışan şahin Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham için düzenlenecek anma törenine katılmak üzere Washington’da bulunuyor.

Zelenskiy, Washington’a varışının ardından yaptığı açıklamada, Trump ve ekibiyle gerçekleştireceği görüşmelerde balistik füzelere karşı savunma ile ABD’yle stratejik işbirliğinin “bir numaralı öncelik” olduğunu söyledi.

Hem Ukrayna savaşı hem de genişleyen Orta Doğu çatışması kritik dönemeçlerde bulunuyor. İran savaşındaki ateşkesin çökmesinin ardından Trump, diplomasiye bir şans daha vermek amacıyla ABD hava saldırılarını durdurduğunu söylüyor. Zelenskiy ise Ukrayna’nın son dönemde elde ettiği başarılarla moral bulmuş durumda.

Buna rağmen her iki çatışmanın da sona ereceğine dair henüz bir işaret bulunmuyor.

NETANYAHU, YENİDEN SEÇİLMEK İÇİN TRUMP’IN DESTEĞİNİ ARIYOR

Netanyahu’nun Trump’la ilişkileri zaman zaman yakın, zaman zaman gergin bir seyir izledi. Trump bazı durumlarda,  Hizbullah’ı zayıflatmak amacıyla Lübnan’daki hedeflere saldırmak isteyen İsrail liderini dizginlemek zorunda kaldı.

Haziran ayında gerçekleşen sert bir telefon görüşmesinde Trump’ın Netanyahu’ya “lanet olası deli” dediği basına sızmış, daha sonra bu ifade Trump tarafından kamuoyu önünde de doğrulanmıştı. Bu olay, iki lider arasındaki gerilimi açıkça ortaya koydu.

Konuya yakın kaynaklara göre Netanyahu, 27 Ekim’de yapılacak seçim öncesinde Trump’ın yeniden seçilme kampanyasına destek vermesini sağlamayı amaçlıyor.

İki lider arasındaki geleneksel yakın ilişkiyi sergileyecek bir Trump görüşmesi, kamuoyu yoklamalarında zorlanan Netanyahu’ya iç politikada yardımcı olabilir.

Netanyahu, Washington’a hareket etmeden önce yayımladığı video mesajında, “Bu karmaşık zamanlarda hem büyük bir kararlılıkla hem de büyük bir bilgelikle hareket etmek gerekiyor. Gündemdeki tüm meseleleri, öncelikle de İran’ı görüşeceğiz” dedi.

Netanyahu, “Elbette hedefimiz güvenliğimizi korumak ve aynı zamanda çevremizdeki barış çemberini genişletmektir” ifadelerini kullandı.

Bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump’ın Netanyahu’yla İran’daki çatışmanın yanı sıra İsrail ile Lübnan arasındaki gerilimleri de ele alacağını söyledi. Trump, geçen hafta Lübnan Cumhurbaşkanını ağırlamıştı.

Yetkili ayrıca görüşmelerde, Trump’ın İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas ve Sudan arasındaki diplomatik ilişkileri normalleştirmek amacıyla arabuluculuk ettiği İbrahim Anlaşmaları’nın da gündeme geleceğini belirtti.

TRUMP: BİBİ HARİKAYDI

Trump, Suudi Arabistan’ı da İbrahim Anlaşmaları’na dahil etmek istiyor. Geçen hafta Riyad’la imzalanan sivil nükleer işbirliği anlaşmasını, Suudi Arabistan’ın söz konusu anlaşmalara katılması şartına bağladı. Riyad ise Filistin devletine giden bir yol haritası olmadan İbrahim Anlaşmaları’na katılmayı şimdiye kadar reddetti.

Trump, pazartesi günü Michigan’a giderken Air Force One’da gazetecilere, İsrail liderinin lakabını kullanarak, “Bibi harikaydı” dedi. Trump, “O bir savaş dönemi başbakanıydı. Birlikte çok iyi işler yaptık” ifadelerini kullandı.

Zelenskiy ile Trump, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin ilk aylarında defalarca karşı karşıya gelmişti. Ancak Ukrayna’nın savaşta, Rusya’nın petrol endüstrisine yönelik artan saldırılar da dahil olmak üzere daha fazla başarı elde etmesiyle iki lider arasındaki ilişkiler son aylarda iyileşti.

Planlar hakkında bilgi sahibi bir kaynağın Reuters’a aktardığına göre Zelenskiy’nin Beyaz Saray’da Trump’la, muhtemelen gazetecilerin bulunmayacağı kısa bir özel görüşme yapması bekleniyor.

Ukraynalı bir kaynak, Patriot füze önleyicilerinin en öncelikli konu olduğunu söyledi.

Kaynak, “Her gün saldırılara maruz kalıyoruz. Bu nedenle Patriot sistemleri için füze satın almamıza izin verilmesi konusunda Trump’ın ve ekibinin onayına ihtiyacımız var. Hayat kurtarmak için bu en büyük öncelik” dedi.

Zelenskiy’nin, acilen ihtiyaç duyulan hava savunma kapasitesi ile ABD’yle yürütülen insansız hava aracı anlaşmasının tamamlanması konusunda Trump’a baskı yapması bekleniyor.

İki liderin ayrıca Trump’ın NATO zirvesinde Ukrayna’ya Patriot füze önleyicileri üretme lisansı verme sözünü de ele alması bekleniyor.

Zelenskiy geçen hafta ABD’li temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner’la Rusya’yla barış görüşmelerinin yeniden başlatılması ihtimalini görüştü. Ukraynalı ve Amerikalı yetkililerin önümüzdeki günlerde ABD’de bir araya gelebileceğini söyledi.

Beyaz Saray yetkilisi, “Başkan Trump, Başkan Zelenskiy ile Rusya ve Ukrayna arasındaki devam eden barış sürecini görüşecek. Artık savaşı sona erdirmenin zamanı geldi” dedi.

Zelenskiy’nin Beyaz Saray görüşmesinin ardından ABD Kongre Binası’na giderek 100 senatörün tamamıyla bir araya gelmesi bekleniyor.

Zelenskiy’nin ziyareti, Pentagon’un milletvekillerine gönderdiği bir mektupta Trump yönetiminin, Kongre tarafından Ukrayna’ya yardım amacıyla onaylanan 400 milyon dolarlık bütçenin harcanmasını 2029 mali yılına kadar tamamlamayacağını bildirmesinin ardından gerçekleşiyor. Bu durum, Kiev’in Rus füze saldırılarına karşı koymak için ihtiyaç duyduğu silahlarda kritik düzeyde sıkıntı yaşadığı bir dönemde yaşanıyor.

Demokratlar ve Trump’ın partisindeki bazı Cumhuriyetçiler, her iki partiden milletvekillerinin geçen yıl desteklediği Kiev yardımlarını Pentagon’un bekletmesini eleştirdi.

Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Portsmouth, İngiltere’de bir araya geldi.

Göreve geldikten sonra yüz yüze görüştüğü ilk dünya lideri Zelenskiy olan Burnham, Birleşik Krallık ile Ukrayna arasında “sıkı bir ortaklık” kurulacağına dair taahhütte bulundu.

Desteklerini göstermek amacıyla ikili, şu anda 200 Ukraynalı askerin deniz tatbikatlarını sürdürdüğü Portsmouth’taki bir askeri üssü gezdi.

Burnham, Ukraynalı liderle yaptığı görüşmenin “sıcak” geçtiğini ve yakında ülkeyi ziyaret etmeyi planladığını söyledi.

Burnham, “Bunu birlikte inşa edeceğiz ve Devlet Başkanı Zelenskiy’in karşı karşıya olduğu çeşitli sorunları ele alacağız; bunların çoğunu bugün görüştük,” dedi.

Görüşme, Londra’nın Kiev’in savaş çabalarına yardımcı olmak için fikri mülkiyet haklarını paylaşacağını duyurmasının ardından gerçekleşti.

Yeni başbakan, Birleşik Krallık’ın, insansız hava araçlarının (İHA) tespit edilmesini önlemek için bu araçlara takılan “Stone Cloak” elektronik harp sistemini paylaşacağını ve Ukrayna’nın bu teknolojiyi seri olarak üretmesine yardımcı olacağını duyurdu.

İngiltere’nin muhtemel başbakanı Andy Burnham kimdir?

Burnham, yurtdışında çok fazla zaman geçirip dış işlere odaklandığı için partisi içindeki bazı kesimlerden eleştirilen Keir Starmer’ın yerine geçtikten sonra iç meselelere odaklandı.

Fakat Burnham, İngiltere’nin Ukrayna politikasında süreklilik olacağını göstermeye çalıştı. Geçen hafta başbakan olduktan sonra yaptığı ilk telefon görüşmelerinden birinde Burnham, Zelenskiy’i “en kısa zamanda” İngiltere’yi ziyaret etmeye davet etmişti.

Starmer, başbakan olarak geçirdiği son tam gününü Kiev’de geçirdi ve burada Ukrayna’ya 255 milyon sterlinlik bir finansman sağlandığını duyurdu.

Zelenskiy pazartesi günü Sky’a yaptığı açıklamada, Burnham ile yaptığı telefon görüşmesinin “çok iyi” geçtiğini söyledi.

Ukraynalı lider, Starmer’ın daha önce “yeni hükümetin savaş sırasında Ukrayna’yı destekleme politikasını sürdüreceği” konusunda güvence verdiğini belirtti.

Yeni başbakan, Ukrayna liderini, başbakanlığa taşındığından bu yana ilk uluslararası ziyaretçisinin kendisi olmasının “tesadüf olmadığını” söyledi.

Burnham, “Bunun amacı çok net bir mesaj vermek. Ukrayna’nın %100 yanındayız, ben şahsen sizin %100 yanınızdayım ve bu ülkenin Ukrayna’ya verdiği her taahhüdü tam olarak yerine getireceğim,” dedi.

Ukrayna Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu (NABU) ve Özel Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı (SAP), Dışişleri Bakanlığının eski müsteşarının liderlik ettiği bir suç örgütünün yabancı donörlere ait fonları zimmetine geçirdiğini açıkladı. Savaşın başında yürütülen usulsüzlükle yaklaşık 1,28 milyon dolar tutarında bağışın aklanarak kişisel amaçlarla kullanıldığı bildirildi.

Ukrayna Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu (NABU) ile Özel Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı (SAP), Ukrayna Dışişleri Bakanlığının eski müsteşarı tarafından yönetilen bir organize suç örgütünün, savaşun başlangıç döneminde yabancı donörlerin sağladığı fonları zimmetine geçirdiğini ve akladığını duyurdu.

Açıklama NABU’nun resmi internet sitesinde yayımlandı. Ukrayna’da Dışişleri Bakanlığı Müsteşarlığı makamı, bakanlık idari teşkilatının idaresinden sorumlu en üst idari merci konumunda.

Açıklanan soruşturma verilerine göre zimmete geçirilen ve aklanan meblağ 37 milyon Ukrayna grivnasından fazla bir tutara tekabül ediyor.

Bu miktar, suçun işlendiği dönemdeki kur üzerinden yaklaşık 1,28 milyon dolara, güncel kur üzerinden ise yaklaşık 830 bin dolara karşılık geliyor.

Soruşturmayı yürüten kurumlar, usulsüzlük mekanizmasının organizatörü olarak 2020 ile 2024 yılları arasında görev yapan eski Dışişleri Bakanlığı Müsteşarını işaret etti.

Resmi duyuruda şüphelinin ismi açıklanmadı. RBK-Ukrayna ve Yevropeyska Pravda yayın organları, eski Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba döneminde bu makamda Aleksandr Bankov’un görev yaptığına dikkati çekti.

Anket: Ukraynalılar en büyük tehdit olarak yolsuzluğu görüyor

Paralar paravan yapılar ve nakit merkezleri üzerinden aklandı

Soruşturma dosyasındaki bulgulara göre süreç, bağışların belirli yapılara yönlendirilmesiyle işletildi. NABU açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

“Soruşturma verilerine göre Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı, uluslararası donörleri ve yurtdışındaki diplomatik misyonların bağlı personellerini, finansal yardımları denetimi altındaki bir sivil toplum kuruluşunun banka hesabına aktarmaya ikna etti. Yapılan bilirkişi incelemesi sonuçlarına göre, söz konusu sivil toplum kuruluşu tarafından tahsil edilen bu paralar hukuki statü bakımından Ukrayna Dışişleri Bakanlığının özel fonuna ait tahsisli bütçe kaynağı niteliğindeydi.”

Gelen fonların daha sonra şüphelilerin kontrolündeki şahıs şirketlerinin ve tüzel kişilerin hesaplarına aktarıldığı, ardından nakit dönüştürme merkezleri aracılığıyla nakde çevrildiği kaydedildi.

Aklanan paraların şüphelilerce kişisel ihtiyaçlar doğrultusunda kullanıldığı tespit edildi.

Dosyadaki şüpheliler arasında eski Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı idari idare başkanı, halen görevde olan bir diplomatik personel ve eski Dışişleri Bakanının bir danışmanı da yer alıyor.

Adli süreç Ukrayna Ceza Kanunu’nun 190. maddesinin 4. fıkrası, 191. maddesinin 5. fıkrası ve 209. maddesinin 3. fıkrası kapsamında yürütülüyor.

Geçen yılın kasım ayında da Ukrayna’nın devlet nükleer enerji şirketi Energoatom bünyesindeki bir yolsuzluk mekanizması açığa çıkarılmıştı.

“Kvartal 95” şirketinin ortaklarından Timur Mindıç ile çok sayıda eski üst düzey yetkilinin adının geçtiği o soruşturmada, şüphelilerin kurumla iş yapan yüklenicilerden sözleşme bedelinin yüzde 10 ila 15’i oranında rüşvet talep ettiği ileri sürülmüştü.

Bu skandalın ardından Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak görevden alınmıştı.

Yermak hakkında daha sonra, Kiev Bölgesi’ndeki lüks Dinastiya müstakil konut projesinin inşaat esnasında 10 milyon dolardan fazla parayı akladığı iddiasıyla şüphe bildirimi düzenlenmişti.

Soruşturma makamları, inşaata aktarılan kaynağın Energoatom’daki yolsuzluk mekanizmalarından elde edilmiş olabileceğini kaydetmiş, Yermak kefaletle serbest bırakılmıştı.

Zelenskiy’nin kasası yargılanıyor: Ukrayna’daki yeni dalga yolsuzluk operasyonlarına bakış