Rusya
Arktik LNG-2 projesinin sırları: Yaptırımlar gerçekten işe yarıyor mu?
Bloomberg tarafından 4 Ağustos’ta yayımlanan uydu görüntüleri Rusya’nın Arktik LNG-2 projesinin durumu hakkında spekülasyonlara yol açtı.
Üretimin henüz başlamadığına dair resmi açıklamalara rağmen, görüntülerde standart LNG tankerleriyle kıyaslanabilecek büyüklükteki 280 metrelik gemilerin Yamal Yarımadası’ndaki Sabetta limanında bulunan ‘Morning’ terminaline yanaştığı görüldü.
Bu görüntüler, projenin geliştiricisi Novaktek’in Batı’nın yaptırımları nedeniyle gecikmeler yaşandığını kabul ettiği ve projenin üçüncü aşamasını 2028’e ertelediği döneme denk geldi.
Yıllık 19,8 milyon ton sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ve 1,6 milyon ton gaz kondensatı kapasitesine sahip olması planlanan Arktik LNG-2 projesi, dünyanın üçüncü büyük LNG üretim tesisi olmaya hazırlanıyor.
Bir başka Rus projesi olan yakınlardaki Yamal LNG, şu anda yılda 17,4 milyon tonluk üretimiyle dördüncü sırada yer alıyor. Arktik LNG-2 tamamen faaliyete geçtiğinde, Rusya’nın 2022 yılında 32 milyon ton olan LNG üretimini neredeyse iki katına çıkarabilir.
ABD, geleneksel olarak Amerikalı ihracatçıların hakim olduğu küresel LNG piyasasında Rusya’nın artan etkisine ilişkin korkularını uzun süredir dile getiriyor.
Geçen yılın sonlarında, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı ve eski Kiev Büyükelçisi Geoffrey Pyatt, Arktik LNG-2’nin Kuzey Akım boru hatlarıyla aynı kaderi paylaşabileceğini öne sürerek sabotaj tehdidinde bulunmuştu.
Buna karşılık G7 ülkeleri projenin ilerleyişini sekteye uğratmayı amaçlayan katı yaptırımlar uyguladı. Bu yaptırımlar Japon hissedarlar Mitsui ve JOGMEC ile yüzde 10 hisseye sahip Fransız hissedar TotalEnergies’in projenin gelişimi için gerekli ekipman tedarikini durdurmasına neden oldu.
WSJ: ABD, Rusya’nın Arktik LNG-2 projesini raydan çıkarmaya çalışıyor
Yaptırımlara rağmen inşaat devam ediyor
Bu engellere rağmen Rusya’nın önemli bir ilerleme kaydettiği görülüyor. Fazla reklam yapılmadan, devasa yüzer platformlar olan birinci ve ikinci üretim hatları Murmansk’ta inşa edildi ve Kuzey Denizi Rotası üzerinden 90 milyon ton sıvı formuna eşdeğer 1,434 milyar metreküp doğal gaz rezervine sahip Utrenneye sahasına taşındı.
Üçüncü hattın inşası gecikse de bu üretim hatlarının muhtemelen geçen ilkbahardan bu yana faaliyette olduğu bildiriliyor.
Svobodnaya Pressa‘ya demeç veren Enerji Geliştirme Fonu Direktörü Sergey Pikin’e göre, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in LNG üretimini üç katına çıkararak yılda 80 ila 100 milyon tona ulaşma yönündeki iddialı hedefi, mevcut koşullar altında gerçekçi görünmüyor.
Pikin, Rusya’nın daha fazla üretim kapasitesine sahip olmasına rağmen, küresel talep dalgalanmalarının bu kadar büyük miktarlarda LNG satışını zorlaştırdığını belirtti.
2022’deki yüksek fiyatlar küresel LNG satışlarının azalmasına yol açtı ve benzer eğilimler devam ederek 90 milyon tonluk potansiyelin çoğunu sahipsiz bırakabilir.
Buna ek olarak, Rusya büyük ölçekli tanker sıkıntısı ve gemi kiralama sorunlarıyla karşı karşıya, bu da LNG ihracatını genişletmenin lojistiğini daha da karmaşık hale getiriyor. Kritik bileşenler üzerindeki yaptırımlardan kaynaklanan teknolojik zorluklar da büyük ölçekli LNG tesislerinin ve tankerlerinin inşasını engelliyor. Fakat Rusya, yerli teknolojiye dayanarak daha küçük LNG tesisleri ve orta ölçekli tankerleri başarıyla geliştirmişti.
‘Gölge filo’nun ortaya çıkışı
Bağımsız bir ekonomi analisti olan Konstantin Smirnov, gazeteye verdiği mülakatta yaptırımları delen bir ‘gölge filo’nun ortaya çıktığını vurguladı.
Smirnov, “Yaptırımları atlatan Rusya ile bağlantılı tankerler ve yük gemileri var. Henüz üretmeye bile başlamadığımız LNG’yi taşıyorlar,” ifadelerini kullandı.
Uzman, Hindistan’da birkaç ay önce kurulan ve üç büyük tankere sahip olan bir şirketle ilgili son haberlere atıfta bulundu. Bu gemiler uydular tarafından Arktik LNG-2 sahası yakınlarında ve Ob Körfezi’nde tespit edilmişti.
Yaptırımlara rağmen, Arktik LNG-2 projesi bir şekilde ikinci üretim hattını gerekli büyük ölçekli sıvılaştırma teknolojisiyle donatmayı başardı ve yıllık beş milyon tonu aştı. Smirnov, yüzyıllık gizli operasyon geçmişine sahip TotalEnergies’in resmi katılımını durdurmuş gibi görünse de hala dolaylı olarak işin içinde olabileceğini öne sürdü.
Smirnov, “TotalEnergies’in yıllık cirosu 200 milyar doları buluyor. Böylesine büyük bir finansal akışta, gölge operasyonlara dair kanıt bulmak samanlıkta iğne aramaya benzer,” ifadelerini kullandı.
Rusya bu yaptırımların üstesinden gelmek için Arktik LNG-2’nin üçüncü aşamasından başka yerlerde bir dizi orta ölçekli tesis inşa etmeye yönelebilir.
Potansiyel sahalardan biri Yamal’dan bir gaz boru hattının inşa edilmekte olduğu Murmansk. Buzsuz Murmansk limanına yakın bir tesis, özel Arktik gemilerine güvenmek yerine geleneksel gemilerden yararlanabilir.
Financial Times’ın kaynaklarına göre ABD, Ukrayna’nın Rusya’nın iç kesimlerindeki petrol rafinerileri ve askeri hedeflere yönelik saldırılarında istihbarat desteği sağlıyor. Gazetenin görüştüğü kaynaklar, Batılı müttefiklerin Washington’a bu desteği sürdürmesi çağrısında bulunduğunu aktardı. Haberde, ABD Başkanı Trump’ın da Ukrayna’nın son saldırılarından ‘etkilendiği’ belirtildi.
Financial Times’ın (FT) görüştüğü kaynaklara göre ABD, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Rusya’nın iç kesimlerindeki petrol rafinerileri ve askeri tesislere yönelik saldırılarında istihbarat desteği sağlıyor.
Kaynaklar, Kiev’in Batılı müttefiklerinin Washington’a bu amaçla istihbarat paylaşımını sürdürme çağrısında bulunduğunu söyledi.
Gazeteye konuşan kaynaklara göre ABD Başkanı Donald Trump, Fransa’da düzenlenen G7 Zirvesi sırasında Ukrayna’nın saldırılarından “son derece etkilendi” ve bu gelişmelerden cesaret aldı.
Kaynaklardan biri, Trump’ın zirve kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile bu konu hakkında uzun bir görüşme yaptığını aktardı.
Kyiv Independent’ın kaynaklarına göre Trump, Zelenski’ye Rusya konusunda daha “cesur” davranmasını tavsiye etti.
Aynı kaynaklara göre Trump, Vladimir Putin’in baskı görmeden önemli bir adım atmasının beklenmediğini ifade etti. Bir ABD’li yetkili, “Başkan Trump, ‘güç yoluyla barış’ ilkesine inanıyor” dedi.
Politico’nun kaynakları da Trump’ın G7 Zirvesi’nde Ukrayna’yı desteklemeye ve Rusya üzerindeki baskıyı artırmaya hazır olduğunu söylediğini aktardı.
Bloomberg’in daha önce görüştüğü kaynaklar ise ABD Başkanı ve çevresinin artık Moskova’nın savaş alanında zafer kazanamayacağını, Kiev’in konumunun ise güçlendiğini değerlendirdiğini bildirmişti.
Zirvedeki görüşmelerin ardından Zelenski, Trump ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Ukrayna’da Patriot hava savunma sistemleri için önleme füzeleri üretilmesine yönelik lisanslar konusuna “ilk kez olumlu yaklaştığını” söyledi.
Ukrayna lideri, “Şu anda Patriot sistemleri için füze üretimine başlamak adına gerekli tüm teknik imkanlara sahip olduğumuz konusunda herkes hemfikir. Artık yalnızca Başkan Trump’ın kişisel onayı gerekiyor” dedi.
FT’nin haberine göre Putin, zirve öncesinde Trump’ı etkilemeye çalışarak ABD Başkanı’nı telefonla aradı ve doğum gününü kutladı.
Ancak gazete, bunun Trump üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığını yazdı. Trump’ın bu süreçte “Rusya bir anlaşmaya varmalı” dediği aktarıldı.
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri 2026 yılında Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarını artırdı. Bloomberg’in hesaplamalarına göre Ukrayna mayıs ayında Rus hedeflerine yönelik rekor düzeyde 30 saldırı gerçekleştirdi.
Energy Intelligence’ın değerlendirmesine göre Ukrayna insansız hava araçlarının petrol rafinerilerine yönelik saldırıları sonucunda Rusya’nın petrol işleme hacmi haziran ayının başında günlük 4 milyon varilin altına geriledi.
Bu seviye son 21 yılın en düşük düzeyi olarak kaydedildi. Aynı dönemde Rus rafineri kapasitesinin yaklaşık üçte biri, yani günlük 2,14 milyon varillik bölümünün devre dışı kaldığı belirtildi.
Bu gelişmelerin ardından 23 Haziran itibarıyla Rusya’nın 61 bölgesinde yakıt satışlarına yönelik kısıtlamalar uygulamaya konuldu.
Energy Intelligence analistleri, “Ukrayna’nın Rus enerji sektörüne yönelik kampanyası büyük çaplı zarar verdi ve ülke tarihindeki en ağır yakıt krizine doğru ilerliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Rosneft Başkanı İgor Seçin, Rusya iç akaryakıt piyasasının istikrara kavuşturulmasına yönelik önerilerini Devlet Başkanı Vladimir Putin’e iletti. Kommersant’ın gördüğü belgeye göre öneriler arasında nihai tüketicilere borsada öncelik verilmesi ve “Euro-3” standardındaki tüm yakıtın borsada satılması yer alıyor.
Rosneft Başkanı İgor Seçin, Rusya iç akaryakıt piyasasının istikrara kavuşturulmasına yönelik önerilerini Devlet Başkanı Vladimir Putin’e sundu.
Kommersant’ın incelediği belgeye göre Seçin’in önerileri arasında nihai tüketicilere emtia borsasında öncelikli erişim sağlanması, “Euro-3” standardındaki tüm yakıtın borsaya yönlendirilmesi ve büyük petrol şirketleri için ayrı borsa satış yükümlülükleri getirilmesi bulunuyor.
Gazetenin aktardığına göre Seçin, mayıs ayı sonunda Putin’e gönderdiği mektupta, Rus rafinerilerinin “eşi benzeri görülmemiş sayıda hasar” aldığı koşullarda ülkenin yakıtla kesintisiz şekilde tedarik edildiğini belirtti.
Haberde, Putin’in de Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’a konuyu “incelemesi ve rapor etmesi” talimatını verdiği ifade edildi.
Seçin’in başvurusunda, “Euro-5” standartlı benzin ve motorin üreticileri için sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 16 düzeyinde borsa satış yükümlülüğü bulunduğu kaydedildi.
Ancak borsadaki alıcıların yüzde 80’ine kadarının yakıtı yeniden satarak, satışlar üzerindeki denetim eksikliği nedeniyle gelirlerini azami düzeye çıkardığı belirtildi.
Rosneft Başkanı, rafineri kapasiteleri tamamen yeniden devreye alınana kadar mevcut borsa satış yükümlülüklerinin askıya alınmasını ve bu süreçte alternatif tedbirlerin uygulanmasını önerdi.
Öneriler arasında petrol şirketlerinin ürettikleri ham petrolün en az yüzde 30’unu Rusya içinde işlemeye göndermesinin zorunlu hale getirilmesi de yer aldı.
Seçin ayrıca dikey entegre petrol şirketleri için borsa satış yükümlülüklerinin, akaryakıt istasyonlarının ihtiyaçları, devlet siparişleri ve hayati öneme sahip işletmelere yapılan sevkiyatlar dikkate alınarak yeniden hesaplanmasını teklif etti.
Seçin, geçici olarak düşürülmüş kalite standartlarıyla satışına izin verilen yakıtı üreten şirketlerin de bu ürünlerin tamamını borsada satmakla yükümlü tutulması gerektiğini savundu.
Devlet Duması Bütçe ve Vergi Komisyonu bir gün önce, dempfer mekanizmasının yeniden düzenlenmesi ve iç piyasaya yakıt sevkiyatının teşvik edilmesi amacıyla hükümetin Vergi Kanunu’nda öngördüğü değişiklikleri destekledi.
Haziran ayının başında Rus medyası, Başbakan Yardımcısı Novak’ın piyasayı istikrara kavuşturacak tedbirler üzerinde çalışılması talimatı verdiğini aktarmıştı.
Bu tedbirler arasında Belarus ile yakıt sevkiyatlarının artırılmasına yönelik görüşmeler, ithal yakıt için dempfer ödemelerinin artırılması olasılığı ve Vergi Kanunu değişikliklerinin 1 Haziran 2026’dan itibaren geriye dönük uygulanması bulunuyordu.
Novak ayrıca Enerji Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı’ndan benzinde sıfır ithalat vergisi uygulamasının 30 Haziran 2027’ye kadar uzatılmasını ve bazı yakıt türlerine ilişkin vergi rejiminin değiştirilmesini değerlendirmelerini istedi.
Bu kapsamda, AI-92 benzini ile katkı maddelerinin karıştırılmasıyla elde edilen AI-95 benzini için sıfır tüketim vergisi uygulanması da değerlendirilen seçenekler arasında yer aldı.
Mayıs ayının sonundan bu yana Rusya’nın bazı bölgelerinde yakıt tedarikinde aksamalar kaydedildi. Kırım, Sivastopol ve Kuban yönetimleri akaryakıt istasyonlarında yakıt sıkıntısı yaşandığını bildirdi.
Kırım lideri Sergey Aksyonov ise yarımadadaki tüm akaryakıt istasyonlarının yalnızca kamu hizmetleri için yakıt vermeye yönlendirildiğini açıkladı.
Rusya Enerji Bakanlığı, iç piyasadaki durumun istikrarlı ve kontrol altında olduğunu vurgularken, Federal Rekabet Kurumu’nun (FAS) da bu durumun sürdürülmesi için alınan tedbirler hakkında bilgi verdiği belirtildi.
Rusya hükümeti, ülkedeki yakıt açığını gidermek amacıyla Hindistan’dan geniş çaplı benzin ithalatının önünü açacak düzenlemeler üzerinde çalışıyor. RBK’nın aktardığı tasarı, yurt dışından benzin satın alan petrol şirketlerine bütçeden sübvansiyon verilmesini öngörüyor. Düzenleme, Rusya’da artan benzin açığı ve rafineri üretimindeki düşüş ortamında gündeme geldi.
Rusya yönetimi, ülkedeki yakıt açığını kapatmak amacıyla Hindistan’dan geniş çaplı benzin ithalatına başlamaya hazırlanıyor.
RBK medya kuruluşunun haberine göre, bu amaçla hazırlanan Vergi Kanunu değişikliği tasarısı, yakıt piyasasını istikrara kavuşturmayı hedefliyor.
Tasarı, yurt dışından benzin satın alan petrol şirketlerine bütçeden sübvansiyon verilmesini öngörüyor. Sübvansiyonların, perakende akaryakıt fiyatlarını kontrol altında tutmak amacıyla sekiz yıl önce yürürlüğe giren dempfer mekanizması kapsamında uygulanması planlanıyor.
AEB dışında üretilen ithal benzine verilecek desteğin miktarı, Hindistan piyasasındaki gösterge benzin fiyatı ile Hindistan limanlarından yapılacak sevkiyatın maliyeti esas alınarak hesaplanacak.
RBK’nın aktardığına göre tasarı, bir gün önce Devlet Duması Bütçe ve Vergi Komisyonu tarafından desteklendi. Gazeteye konuşan bir kaynak, düzenlemenin çarşamba günü ikinci ve üçüncü okumada kabul edilebileceğini söyledi.
Hindistan, Ukrayna’daki savaşın başlamasının ardından deniz yoluyla taşınan Rus petrolünün en büyük alıcısı haline geldi. Ülke geçen yıl günlük 1,5 ila 2 milyon varil Rus petrolü satın alırken, Haziran 2026’da ithalatını günlük rekor 2,66 milyon varile çıkardı.
Hindistan, Rusya’dan satın aldığı petrolün bir bölümünü dizel, gazyağı ve benzin gibi petrol ürünlerine dönüştürerek ihraç ediyor.
Wood Mackenzie’nin değerlendirmesine göre, Hindistan’ın benzin ihracatı geçen yıl günlük 400 bin varille rekor seviyeye ulaştı. Bu ürünlerin başlıca alıcıları Asya ülkeleri oldu.
Reuters’ın aktardığına göre Hindistan’da üretilen benzinin yaklaşık yüzde 20’si etanol içeriyor. Bu oran, Rusya’da izin verilen yüzde 10’luk sınırın iki katına karşılık geliyor.
Rusya geçen yıl, rafinerilere yönelik bir dizi saldırının ardından izin verilen etanol oranını yükseltmişti.
2026 yılında insansız hava aracı saldırıları Rus petrol rafinerilerine yönelik olarak şimdiye kadarki en geniş ölçekte gerçekleşti. M
ayıs ayında 16 rafineri vurulurken, haziranda en az altı rafineri daha saldırılardan etkilendi. Bunun sonucunda Rusya’da petrol işleme hacmi son yirmi yılın en düşük seviyesine geriledi ve benzin üretimi yüzde 25 azaldı.
Reuters’ın verilerine göre Rusya’daki benzin açığı şu anda iç tüketimin yaklaşık yüzde 20’sine ulaşıyor.
Faaliyette kalmayı sürdüren rafineriler günde 85 bin ton benzin üretirken, yaz aylarında ekonominin günlük ihtiyacı 110 bin ton seviyesinde bulunuyor.
Rusya halihazırda Belarus’tan da benzin satın alıyor. Ancak Reuters’ın kaynaklarına göre Belarus’tan gelen miktar, yakıt dengesindeki açığı kapatmaya yetmiyor.
Aylık 100 ila 150 bin ton seviyesindeki sevkiyatlar günlük yaklaşık 3 ila 5 bin tona karşılık gelirken, ülkedeki benzin açığı günlük 25 bin tona ulaşıyor.
İsrail ve Lübnan, ‘pilot bölgeler’ planını görüşüyor
FT: ABD, Rusya içindeki saldırılar için Ukrayna’ya istihbarat sağlıyor
Pete Hegseth, Avrupa komutanını görevinden uzaklaştırdı
Rosneft’ten yakıt piyasasını istikrara kavuşturma planı
Rusya’da benzin açığı için ithalat desteği gündemde
Amerika1 hafta öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Dünya Basını2 hafta önceİran’ın Yeni Büyük Stratejisi
Asya1 hafta önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Görüş1 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4
