ABD’den İran için 300 milyar dolarlık fon planı

Donald Trump yönetimi, Tahran’ın nükleer programı da dahil olmak üzere savaşın nihai çözümünü kabul etmesi halinde İran için 300 milyar dolarlık bir yatırım fonu kurulmasına izin vermeye hazırlanıyor. Financial Times gazetesinin haberinde Washington’da yaptırımların kaldırılması ve İran’ın yeniden inşası amacıyla oluşturulacak fonun tartışılmaya başlandığı bildirildi.

Donald Trump yönetimi, Tahran’ın nükleer programına ilişkin uzlaşıyı da kapsayan nihai bir çözümü kabul etmesi durumunda, İran için 300 milyar dolar değerinde bir yatırım fonu kurulmasına izin vermeye hazır olduğunu bildirdi.

Financial Times gazetesine konuşan üst düzey bir ABD’li yetkili, Washington’da “İran’ın yeniden inşası” ve ülkeye yönelik yaptırımların kaldırılması amacıyla böyle bir fon oluşturulması seçeneğinin tartışılmaya başlandığını belirtti.

Yetkili, bu kaynakların tahsis edilmesinin, İran’ın pazar günü ilan edilen ve cuma günü İsviçre’de resmi olarak imzalanması planlanan mutabakat zaptı şartlarını “yerine getirmesine” bağlı olacağını kaydetti.

Beyaz Saray’daki tartışmalar hakkında bilgi sahibi bir başka kaynak, fonun kurulmasının önümüzdeki 60 gün içinde müzakere edilecek nihai bir uzlaşı anlaşmasına varılmasına bağlı olduğunu ekledi.

Kaynak, hükümetlerin bu fona doğrudan para aktarmayacağını, yapının İran’da yatırım yapmakla ilgilenen şirketler için tasarlandığını belirtti. Fonun nasıl yapılandırılacağı ve yönetileceği ise henüz netlik kazanmadı.

Aynı kaynak konuya ilişkin, “Avrupa, Asya, Güney Kore, Japonya ve diğer yerlerden pek çok şirketin yanı sıra ABD’li firmalar ve işletmeler de ilgi gösteriyor. Yaptırımlar kaldırılırsa, bu fon oldukça önemli bir büyüklüğe ulaşacak ve devasa bir nitelik kazanacak” ifadelerini kullandı.

Tahran finansal jest ve dondurulmuş varlıkları talep ediyor

Pazartesi günü gazetecilere açıklama yapan bir diğer üst düzey yetkili, Donald Trump, Başkan Yardımcısı James David Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın mutabakat zaptını uzaktan imzalamasından bu yana İran’a “tek bir dolar” bile gitmediğini vurguladı.

Ancak diğer yönetim temsilcileri, ABD’nin güven artırıcı bir önlem olarak “başlangıçta” düşük miktarlı finansal yardım “jestleri” sunacağını ifade etti.

Bu tür mali adımlara ilişkin tartışmalar ise pazartesi günü itibarıyla gerilime yol açtı. İran tarafı, dondurulmuş haldeki 12 milyar dolarlık varlığı serbest bırakılmadan nihai müzakerelerin başlamayacağını duyurdu.

ABD’li yetkililer ise Tahran’ın yayımladığı mutabakat metninde yer alan bu yöndeki anlaşma iddialarını “propaganda taktiği” olarak nitelendirdi.

Donald Trump, eski Başkan Barack Obama’yı, 2015 yılında İran ile nükleer program konusunda yaptırımların hafifletilmesini öngören bir anlaşma yaptığı için defalarca eleştirmişti.

Trump’ın 28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından Tahran ile vardığı mutabakatı eleştirenler, İran için tartışılan mali teşviklerin Obama döneminde üzerinde anlaşılan miktarı önemli ölçüde aşacağına dikkat çekiyor.

Yönetimden bir başka yetkili ise Financial Times’a yaptığı açıklamada süreci şu sözlerle değerlendirdi:

“Yaptırımların kaldırılması belirli bir eyleme bağlı değil. Bu durum genel olarak onların [İran’ın] düzgün davranıp davranmayacağına bağlı. Elbette bizi en çok endişelendiren husus nükleer program.”