AB’den uyarı: Enerji krizi kısa sürmeyecek, evden çalışmaya dönün

AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, Avrupa’nın Ortadoğu’daki savaştan daha uzun sürecek, kalıcı bir enerji kriziyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu. Jørgensen, vatandaşları evden çalışmaya ve ulaşım alışkanlıklarını değiştirmeye çağırırken; havacılık sektörü artan yakıt maliyetleri ve lojistik zorluklar nedeniyle kitlesel sefer iptalleriyle sarsılıyor.

Avrupa Birliği (AB) Enerji Komiseri Dan Jørgensen, enerji krizinin kısa süreli olmayacağını belirtti. Jørgensen, Avrupalılara evden çalışmaları, daha az araç kullanmaları ve daha az uçmaları çağrısında bulundu.

Basra Körfezi’ndeki bir aylık savaş süresince Avrupa’nın, 2022 yılındaki Rusya’nın Ukrayna işgali sonrasına kıyasla daha az zarar gördüğünü ifade eden Jørgensen, buna karşın kıtanın “Ortadoğu’daki çatışmadan daha uzun sürecek, kalıcı bir enerji kriziyle karşı karşıya olduğu” uyarısını yaptı. Komiser, AB ülkelerini yenilenebilir enerji kaynaklarına (YEK) geçişi hızlandırmaya davet etti.

Enerji altyapısındaki hasar normalleşmeyi engelliyor

Avrupa’nın henüz sonu görünmeyen “çok ciddi bir durumla” karşı karşıya olduğunu vurgulayan Jørgensen, salı günü düzenlenen AB enerji bakanları olağanüstü kriz toplantısının ardından yaptığı açıklamada, “Yarın barış gelse bile, öngörülebilir gelecekte normal hayata dönmeyeceğiz” dedi.

Dünya piyasasına petrol ve sıvılaştırılmış gazın yüzde 20’sini sağlayan Basra Körfezi bölgesindeki enerji altyapısının ağır hasar gördüğünü kaydeden Jørgensen, bombardımanlar sonucunda bu yıkımın sürdüğünü ifade etti.

Fosil yakıt ithalat faturası 14 milyar avro arttı

Krizin ne kadar süreceğini kimsenin bilmediğini ancak bunun kısa olmayacağının altını çizmenin önemli olduğunu belirten Jørgensen, çatışmanın başlangıcından bu yana AB’de petrol ve gaz fiyatlarının yüzde 60-70 oranında arttığına dikkat çekti.

Jørgensen, otuz günlük çatışma süresince AB’nin fosil yakıt ithalat giderlerinin halihazırda 14 milyar avro yükseldiğini kaydetti.

Avro Bölgesi’nde enflasyon bir yıl boyunca Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yüzde 2’lik hedefi dahilinde kalarak şubat ayında yüzde 1,9 olarak gerçekleşti.

Ancak Eurostat’ın öncü verilerine göre, mart ayında yıllık bazda yüzde 2,5’e yükseldi. Bu aşırı artışın, enerji kaynaklarındaki yüzde 4,9’luk fiyat artışından kaynaklandığı belirtildi.

Enerji ve gıda fiyatlarını hariç tutan çekirdek enflasyon ise 0,1 puan azalarak yüzde 2,3’e geriledi. S&P Global Market Intelligence ekonomisti Diego Iscaro, yüksek enerji fiyatlarının diğer sektörlere yansıyarak gıda ve mal fiyatlarını ısıtması nedeniyle çekirdek enflasyonun yeniden hızlanmasının “sadece an meselesi” olduğunu ifade etti.

Havayolu şirketleri için “varoluşsal” kriz

Hürmüz Boğazı’nın kapatılması nedeniyle havacılık yakıtı tedarikinin keskin şekilde azalması ve fiyatların yükselmesi sonucunda havacılık sektörü en çok etkilenen alanlardan biri oldu.

Havayolu şirketleri sefer sayılarını azaltırken fiyatları artırıyor. Bu durumun bir nedeni de Ortadoğu bölgesinden kaçınma zorunluluğu nedeniyle birçok rotanın uzaması olarak gösteriliyor. Uzmanlar, çatışmada gerilim düşse bile fiyatların en az birkaç ay daha yüksek seviyelerde kalacağı uyarısında bulunuyor.

Eskiden Yunan havayolu şirketi Olympic Airways’i yöneten ve şu an Londra merkezli Airline Management Group danışmanlık firmasının başında bulunan Rigas Doganis, mevcut krizi havayolları için “varoluşsal” olarak nitelendirdi.

Doganis, şirketlerin azalan talebi canlandırmak için tarifeleri düşürmeleri gerektiğini, ancak artan yakıt maliyetlerinin onları zam yapmaya zorladığını belirterek bu durumu “mükemmel fırtına” olarak tanımladı.

İskandinav havayolu şirketi SAS’ın CEO’su Anko van der Werff, İsveç gazetesi Dagens Industri’ye yaptığı açıklamada, yakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle mart ayında birkaç yüz uçuşu iptal ettiklerini ve nisan ayında yaklaşık bin uçuşu daha iptal edeceklerini duyurdu.

Van der Werff, SAS’ın günde yaklaşık 800 uçuş gerçekleştirmesi nedeniyle bu rakamın düşük olduğunu belirtti.

Ortadoğu’nun ana petrol tedarikçisi olduğu Asya’daki havayolu şirketlerinin krizden daha ağır etkilendiği kaydedildi. Güney Koreli Korean Air nisan ayından itibaren kriz moduna geçerken, Vietnam Airlines jet yakıtı kıtlığı nedeniyle bazı seferlerini iptal etti.

ABD’li United Airlines’ın CEO’su Scott Kirby ise çalışanlara gönderdiği mesajda, yakıt fiyatlarının üç haftada iki kattan fazla artması nedeniyle kısa vadede uçuşların yüzde 5’ini iptal ettiklerini bildirdi.

Enerji bağımsızlığı için “yeşil dönüşüm” çağrısı

Jørgensen, “Özellikle dizel ve havacılık yakıtı olmak üzere petrol tasarrufu için ne kadar çok şey yapabilirsek bizim için o kadar iyi olur” dedi. Uzun vadede AB ülkelerini yeşil enerjiye geçiş çabalarını iki katına çıkarmaya çağıran Jørgensen, “Sonunda durumu tersine çevirmenin ve gerçekten enerji açısından bağımsız hale gelmenin zamanı geldi” ifadesini kullandı.

Ekonomik analiz merkezi Bruegel uzmanları, yayımladıkları yeni raporda, Asya ülkeleriyle bir fiyat savaşından kaçınmak için LNG alımlarının koordine edilmesini ve talebin azaltılmasına yönelik tedbirler alınmasını önerdi.

Bruegel uzmanları, gazla elektrik üretimini yenilenebilir enerji kaynaklarıyla ikame eden ülkelerin fosil yakıtlara bağlı fiyat şoklarına daha az maruz kaldığını belirterek, bu konuda kapsamlı bir program uygulayan İspanya’yı örnek gösterdi.

Bruegel, fosil dışı kaynaklardan elektrik üretiminin artırılmasının, Avrupa’daki elektrik fiyatları ile fosil yakıt fiyatları arasındaki bağı koparacak ve AB’yi gelecekteki fiyat şoklarından koruyacak “tek yapısal yaklaşım” olduğunu vurguladı.