ABD’li petrol şirketinden Trump’a “fok ithalatı” çağrısı

Grönland’da petrol sondajı yapmak isteyen bir Teksas enerji şirketi, Arktik adasıyla ilişkileri iyileştirmek amacıyla ABD başkanından, ABD’ye fok ürünlerinin ithalatına getirilen yasağı kaldırmasını talep ediyor.

Greenland Energy’nin başkanı Larry Swets Jr., Donald Trump ve yönetiminin kilit isimleri için 36 sayfalık bir “fok derisi diplomasi” önerisi hazırladı.

Plan, uzak topluluklar için gelir yaratmak ve ABD’nin Danimarka’ya ait özerk bölge üzerinde kontrol kurmak istediğine dair Trump’ın tekrarlanan açıklamaları nedeniyle yerel halkta oluşan öfkeyi yatıştırmayı amaçlıyor.

Greenland Energy, Grönland’ın altında yattığını iddia ettiği “bir trilyon dolarlık” petrol rezervini işletmek için İngiliz madencilik şirketi 80 Mile ile birlikte ilk sondaj çalışmalarına 60 milyon dolar harcamayı planlıyor.

Trump için hazırlanan Swets imzalı “beyaz kitap”ta, “ABD’nin, vergi mükelleflerinin parasını harcamadan, Grönland’ın siyasi statüsüne dokunmadan, avlanan fok sayısını artırmadan ve Grönland’dan hiçbir şey talep etmeden Grönland ile ilişkilerini güçlendirmek için nadir bir fırsatı var,” deniyor.

Greenland Energy’nin Trump yönetimi ile bazı bağlantıları bulunuyor. Şirketin yönetim kurulunda, Trump’ın “Altın Kubbe” füze savunma girişiminin bazı unsurları için sözleşmesi bulunan bir Florida şirketini yöneten Carol Craig yer alıyor.

Trump yönetimi ile yakın işbirliği içinde çalışan ve MAGA politikalarının açık sözlü bir destekçisi olan, “Dr. Phil” olarak bilinen ABD gündüz kuşağı televizyon yıldızı Phil McGraw, Greenland Energy tarafından, şirketin Kuzey Kutbu adasından “13 milyar varil işlenmemiş petrol” çıkarmaya yönelik çabalarını konu alan altı bölümlük bir belgesel çekmesi için işe alındı.

Swets ise, Trump’ın Beyaz Saray balo salonu projesine 10 milyon dolarlık bağış yaptığını açıklayan Paolo Tiramani’nin kurucu ortağı olduğu ABD’li modüler konut üreticisi Boxabl’ın yönetim kurulunda yer alıyor.

ABD, 1972 yılından bu yana fok kürkü ve ilgili ürünlerin ithalatını ve satışını, yalnızca Alaska yerlileri için istisna olmak üzere, sıkı bir şekilde yasakladı.

AB de 2009 yılından bu yana, hayvan refahı endişeleri ve nesli tükenmekte olan türleri korumak amacıyla fok kürkünün ticari satışını ve ithalatını yasakladı.

Fakat son on yıldır Grönland gibi yerlerdeki geleneksel yerli avcılık faaliyetleri için istisnalara izin veriyor.

Swets, FT’ye verdiği demeçte şunları söyledi:

“Madem foklar gıda amacıyla avlanıyor, Grönlandlıların derilerini Amerikalılara satmaları neden engellensin ki? Kardeşlerime, yeğenlerime ve arkadaşlarıma geyik derisi kullanmayı bırakmaları gerektiğini ya da Amerikalılara sığır derisi kullanamayacaklarını söylemem.”

Greenland Energy’nin yerli hakları ve refahına yönelik pragmatik yaklaşımı, Grönland yetkililerinin şirkete sondaj yapma hakkı olmadığını belirtmesi üzerine şirketin petrol arama faaliyetlerini askıya almak zorunda kalmasının ardından ortaya çıktı.

Bundan yılmayan Swets, şu anda Grönland’ın 55.000 sakini için milyonlarca dolarlık gelir yaratmanın bir yolu olarak ABD’deki fok derisi yasağının kaldırılması için Trump nezdinde lobi faaliyetleri yürütüyor.

Danimarka parlamentosundaki adanın iki milletvekilinden biri olan Naaja Nathanielsen, Grönlandlıların bu yasaktan mağdur olduğu için yasağın kaldırılmasının “büyük takdir göreceğini” söyledi.

Fakat vekil, “çoğu insan bu jesti takdir edecek olsa da, bu tutum değişikliğinin 15 yıl geç geldiğini ve açıkça bizim kalplerimizi ve zihinlerimizi kazanmak için yürütülen bir Amerikan kampanyasının parçası olduğunu” belirterek, bunun “karışık tepkilere” yol açacağını da ekledi.

Uluslararası Hayvan Refahı Fonu’nun kampanya direktörü Sheryl Fink, Swets’in önerisinin “fokları jeopolitik pazarlıklarda bir piyon olarak kullanma niyetini açıkça ortaya koyduğunu” söyledi.

Fink, “tehdit altındaki fok türlerinin derilerinin asla uluslararası diplomasinin bir para birimi haline gelmemesi gerektiğini” de ekledi.

Beyaz kitapta, Grönlandlı avcıların çoğunlukla gıda amacıyla yılda yaklaşık 85.000 fok avladığı belirtiliyor.

Gelgelelim uluslararası yasaklar, fok derisi pazarlarını çökertmiş ve satılabilecekleri bir yol bulunmadığı için her yıl 65.000’e kadar derinin israf edilmesine veya atılmasına neden oluyor.

Beyaz kitapta, “Hiç kimse bunu Grönland’ın mali bağımlılığına bir çözüm olarak başkana sunmamalıdır. [Fakat] hane halkı düzeyinde bu hiç de küçük bir mesele değildir,” deniliyor.

Belge, lüks ürünler için Amerika’ya fok derisi ithalatına izin vermek üzere 1972 tarihli ABD Deniz Memelileri Koruma Yasası’nı değiştirecek bir “yasa taslağı” da içeriyor.

Trump’ın Grönland’a olan ilgisine ve bölgenin kaynak potansiyeli hakkındaki spekülasyonlara rağmen, on yıldan fazla bir süre önce, o zamanlar Cairn Energy olarak bilinen İngiliz petrol şirketi Capricorn Energy, petrol aramak için yaklaşık 1 milyar dolar harcadıktan sonra eli boş dönmüştü.

Grönland, altyapısı yetersiz, çoğunlukla buzla kaplı ve çorak bir bölge olduğu için, maden çıkarma konusunda sayısız engeller bulunuyor.