ABD’nin Refah planında Türkiye’ye de arabuluculuk görevi

Trump yönetimi, Refah’taki tünel krizini Hamas’ın silahsızlandırılması için bir ‘model vaka’ olarak değerlendiriyor. Washington’ın önerisine göre tünellerdeki Hamas üyeleri üçüncü bir tarafa silah bırakıp af karşılığında serbest kalacak. İsrail ise bazı Hamas üyelerine af tanınmasına karşı çıkıyor.

Amerikan haber sitesi Axios‘a konuşan konuya aşina iki Amerikalı yetkili, Trump yönetiminin, Refah’taki tünel krizini Hamas’ın silahsızlandırılmasına yönelik bir model geliştirmek için kullanmak istediğini bildirdi.

Hamas üyelerini silah bırakmaya ikna etme çabası, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze planının en hassas parçasını oluşturuyor.

İsrail, Hamas’ın diplomasi yoluyla silahsızlanmayı kabul edeceği konusunda şüpheci bir tutum sergiliyor. Öte yandan, Hamas mensuplarına af tanınması fikri, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyonundaki pek çok isim için kabul edilemez bulunuyor.

Başkan Trump, örgütün silah bırakmaması hâlinde İsrail tarafından “yok edileceğini” defalarca dile getirdi. Bununla birlikte, özel temsilcileri, savaşın yeniden başlamasına yol açmayacak bir çözüm arayışını sürdürüyor.

ABD’nin ‘model vaka’ önerisi

Kontrol bölgelerini ayıran ve “sarı hat” olarak adlandırılan çizginin İsrail tarafında, özellikle Refah kentindeki tünellerde saklanan onlarca Hamas üyesi bulunuyor.

Filistinli gruplarla İsrail güçleri arasındaki çatışmalar, ateşkesin iki defa ciddi şekilde bozulmasına neden oldu.

Amerikalı yetkililer, son günlerde taraflar arasında bir uzlaşı sağlamak için çaba gösteriyor. Türk yetkililere göre, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın da Washington’ın talebi üzerine arabuluculuk sürecine dahil oldu.

Bu temaslar esnasında Trump yönetimi, Refah krizinin çözümü için İsrail’e bir teklif sundu. Plana göre, Refah tünellerindeki Hamas üyeleri teslim olarak silahlarını Mısır, Katar veya Türkiye gibi üçüncü bir tarafa devredecek.

Bunun karşılığında İsrail, yeniden askeri faaliyetlere dönmemeleri şartıyla bu kişilere af tanıyacak.

Hamas üyeleri, İsrail kontrolündeki bölgelerden Hamas’ın kontrolündeki alanlara nakledilirken, kullandıkları tüneller de imha edilecek.

ABD’li yetkililer, bu formülü Hamas’ın barışçıl yollarla silahsızlandırılması için bir “örnek vaka” olarak İsrail’e sunduklarını belirtti.

Bir yetkili, “Bunun Gazze’nin diğer bölgelerine genişletilebilecek bir test olmasını istiyoruz. İsrail’in tutumu her zamanki gibi maksimalist, ancak müzakerelerin ortasındayız” diye konuştu.

Başka bir yetkili ise “İsrail tarafı olgun davranmalı. Refah’taki taktik bir mesele, Gazze anlaşması gibi stratejik bir konuyu baltalamamalı” dedi.

İsrail: Katillere af verilemez

Üst düzey bir İsrailli yetkili ise ABD ile temasların sürdüğünü ancak teklifin bütün unsurlarına şu an için katılmadıklarını söyledi.

Yetkili, “Refah tünellerindeki bazı Hamas militanları katil. Onlara af verilemez. Ya öldürülürler ya da teslim olup gözaltına alınırlar” ifadelerini kullandı.

İsrailli yetkililer ayrıca, bazı Hamas mensuplarına “güvenli geçiş” sağlanmasının şartlarından birinin de 11 yılı aşkın süredir Gazze’de tutulan subay Hadar Goldin’in naaşının iade edilmesi olduğunu bildirdi.

Türkiye ve Hamas temasları sürüyor

MİT Başkanı İbrahim Kalın, dün Hamas müzakere heyeti başkanı Halil el-Hayye liderliğindeki üst düzey bir Hamas heyetiyle İstanbul’da bir araya geldi.

Bir Türk güvenlik yetkilisi, görüşmeye ilişkin, “Taraflar, ateşkes sürecinin sağlıklı işlemesi ve mevcut sorunların giderilmesi için atılacak adımlar konusunda görüş alışverişinde bulundu. Ayrıca ateşkes planının sonraki aşamalarının uygulanmasına ilişkin olası yollar ele alındı” dedi.

Hamas’tan bir yetkili ise el-Aksa TV’ye yaptığı açıklamada, müzakerelerin arabulucular aracılığıyla devam ettiğini belirtti ve İsrail’i “oyalamakla” suçladı.