AB’nin Senegal’de fonladığı ulaşım projesi ihalesi Çin’e gidebilir

Büyük bir Avrupalı şirket, Senegal’de AB tarafından finanse edilen 320 milyon avroluk bir ulaşım sözleşmesini Çinli bir rakibe kaptırma riskiyle karşı karşıya.

Euractiv’de yer alan habere göre, Çinli CRRC, rakiplerinin tekliflerinin yarısından daha düşük bir fiyatla teklif sunarak, başkent Dakar’daki toplu taşıma projesi için düzenlenen ihale yarışında İsveçli Scania ve bir başka Çinli üretici olan King Long’u geride bıraktı.

Sözleşme, Avrupa Yatırım Bankası (EIB), Avrupa Komisyonu, Fransız AFD ve Alman KfW dahil olmak üzere bir dizi Avrupa kurumundan oluşan bir konsorsiyum tarafından finanse ediliyor ve 380 adet sıkıştırılmış doğalgazlı otobüsün tedarikini kapsıyor.

Afrika’daki kalkınmayı desteklemek amacıyla ayrılan AB kamu fonlarının, sonunda devlet tarafından sübvanse edilen Çin şirketlerine fayda sağlayabileceği yönündeki eleştiriler nedeniyle Brüksel’de öfke artıyor.

Danimarkalı muhafazakâr milletvekili Kristoffer Storm, Euractiv’e verdiği demeçte, “Bu tamamen çılgınlık” dedi ve Avrupa Komisyonu’ndan cevap isteyeceğini ekledi.

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a yakın liberal milletvekili Sandro Gozi de, AB’nin fonlarının nasıl kullanıldığı konusunda seyirci kalmaması gerektiğini söyledi.

Gozi, “Avrupa stratejik özerkliği konusunda ciddiyse, kendi parası söz konusu olduğunda tarafsız kalamaz. AB destekli finansman, açık bir Avrupa tercihi ile birlikte gelmelidir,” diye ekledi.

Belgeye göre, Çinli CRRC, hem teknik hem de mali değerlendirmelerde birinci olarak sözleşme için açık ara önde.

Senegalli yetkililerin önümüzdeki haftalarda kazananı seçmesi beklenirken, karar son zamanlarda, muhtemelen Avrupa’dan gelen tepki nedeniyle, bu yılın sonlarına ertelendi.

Scania, tek Avrupalı teklif sahibi. İsveçli şirket, 50.000’den fazla kişiyi istihdam ediyor ve 100’den fazla ülkede faaliyet gösteriyor.

Avrupa Uluslararası Müteahhitler Birliği (EIC) direktörü Frank Kehlenbach, “Team Europe finansörlerinin biraz daha vatansever davranmasını dilerdik,” dedi.

AB’nin, gelişmekte olan ülkelerdeki iktisadi büyümeyi teşvik etmek amacıyla başlattığı Global Gateway girişimini, Çin’in Kuşak ve Yol stratejisine değer temelli bir alternatif olarak konumlandırma hedefini göz önünde bulundurulduğunda, bu durum özellikle hassas bir konu.

Bu tartışma, Senegal’deki önceki bir vakayı hatırlatıyor. 2019 yılında, AB tarafından finanse edilen bir Hızlı Otobüs Taşımacılığı projesi, önemli bir sözleşmeyi başka bir Çin devlet şirketi olan China Road and Bridge Corporation’a vermişti.

Bu şirket daha sonra karşı karşıya kaldığı önemli maliyet aşımlarıyla gündeme gelmişti.

AB o zamandan beri anormal derecede düşük teklifler ve yabancı sübvansiyonlarla ilgili kuralları sıkılaştırmış olsa da, mevcut vaka bu önlemlerin pratikte ne kadar etkili olduğu konusunda soru işaretleri yaratıyor.

Geçen yılın haziran ayında, Senegal hükümetinin Çin ziyareti sırasında, iki ülke Afrika ülkesinde bir otobüs montaj fabrikası inşa etmek üzere anlaşmıştı.

Bu arada, İsveç Dışişleri Bakanlığından bir heyet, “Senegalli ve diğer muhataplarla ikili görüşmeler” için bu hafta Dakar’ı ziyaret ediyor.

Bakanlık, ihale ve Scania’nın teklifinin görüşmelerin bir parçası olup olmayacağına ilişkin soruları yanıtlamadı.

Komisyon sözcüsü bu özel vaka hakkında yorum yapmadı, fakat AB dışındaki G20 ülkelerinin AB tarafından yönetilen ihalelere “prensipte uygun olmadığını” söyledi.

Sözcü, “Fakat birçok AB projesi, kendi ihale çerçevelerini uygulayan EIB ve diğer kalkınma finansmanı kurumları gibi ortaklar aracılığıyla dolaylı olarak uygulanmaktadır,” diye ekledi.

Bununla birlikte, Komisyon bu vahim durumun farkında ve AB’nin bir sonraki uzun vadeli bütçesi olan MFF’de durumu iyileştirmeyi umuyor.

Üst düzey bir Komisyon yetkilisi, “Avrupa tercihini sağlayacak doğru araçları ve koşulları bir sonraki MFF için yaratmamız gerekiyor – ki bunu yapıyoruz,” dedi.

Avrupa Yatırım Bankası, Euractiv’e yaptığı açıklamada, devam eden ihale hakkında yorum yapamayacağını fakat “sürecin uygunluğunu teyit edeceğini” belirtti.

Bu, AB’li teklif sahiplerinin eşit şartlarda rekabet etmesini sağlamak için devam eden ihale stratejisinin bir parçası fakat EIB, “müşterilerinden teklif sahiplerini milliyetlerine göre ayrımcılığa maruz bırakmalarını isteyemeyeceklerini” de kaydeti.

Banka, yatırımlarının AB’nin Global Gateway stratejisini takip ettiğini, fakat “AB değerleri ve standartları, yalnızca Avrupalılar tarafından yürütülen projeleri desteklediğimiz anlamına gelmez,” diye ekledi.