Avrupa
Alman arama motoru Ecosia, Mistral’ı terk etti

Berlin merkezli ve devlet kurumları tarafından kullanılan Ecosia arama motoru, Fransız yapay zeka ortağı Mistral’ı terk ederek Çin’den gelenler de dahil olmak üzere açık kaynaklı modellere yöneliyor.
Ecosia’nın kurucusu ve CEO’su Christian Kroll, POLITICO’ya verdiği röportajda, “Mistral’ın kalitesinden hayal kırıklığına uğradık” diyerek, Fransa’nın önde gelen yapay zeka laboratuvarının geliştirdiği modellerin artık rakiplerinden “bir yıl geride” olduğunu belirtti.
İklim eylemini destekleme ve Avrupa dışı teknolojiden bağımsızlık üzerine markasını inşa eden Alman web tarayıcısı ve arama motoru Ecosia, Almanya’nın federal çevre bakanlığından Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi’ne kadar çeşitli kurumlar tarafından kullanılıyor.
Mayıs ayında, şirket yapay zeka sağlayıcısı olarak Amerikan devi OpenAI’nin yerine Mistral’ı tercih etmişti.
Fakat Kroll, şirketin sunucu aşırı yüklemesi dahil olmak üzere tekrarlayan teknik sorunlar yaşadığını belirtti ve “Mistral için biz çok büyük bir müşteriydik,” dedi.
Ecosia, Fransa’nın enerji karışımında nükleer enerjinin büyük payı göz önüne alındığında, Mistral’ın çevresel hedefleriyle uyumlu olup olmadığı konusunda da endişeler taşıyor ve bunun Avrupa’nın bağımsızlığını garanti edip etmediğini sorguluyor.
Kroll, “Mistral’ın uluslararası yatırımcıların yatırımlarına dayanıyor olması, bizim görüşümüze göre gerçek anlamda egemenlik anlamına gelmiyor,” dedi.
Mistral’ın baş bilim insanı ve kurucu ortağı Guillaume Lample, pazartesi günü düzenlenen bir basın toplantısında POLITICO’ya şunları söylemişti:
“Onları yeni modelimizi mümkün olan en kısa sürede denemeye teşvik ediyorum. İsterlerse bugün bile onlara erken erişim imkanı sağlayabiliriz. Aslında buradaki fikir şu ki, harika modeller oluşturmak zaman alır. Bunun için hesaplama gücü ve bilim gerekir; biz de gerçekten katlanarak büyüdüğümüze inanıyoruz. Bu yüzden onları, bu katlanarak büyümeyi bizimle birlikte yaşamaya ve aynı zamanda kapsamlı özelleştirme yaklaşımımızdan yararlanmaya teşvik ediyorum. Müşterilere çeşitli modellerimizin ağırlıklarını, hem büyük olanların hem de daha küçük olanların, sağlayabilir ve bunları onlarla birlikte özelleştirebiliriz.”
Mistral salı günü, Ulusal Birlik (RN) Başkanı Jordan Bardella’nın “Fransa’yı (ve Avrupa’yı) yapay zeka yarışına geri döndürdüğünü” söylediği yeni bir model olan Large 4’ü piyasaya sürdü.
Mistral’ın Avrupa’da yapay zeka alanında açık ara lider olması nedeniyle, Ecosia’nın bu geçişi, bloğun en önde gelen şirketi hakkında soru işaretleri yaratıyor ve Avrupa topraklarında rekabetçi, egemen bir yapay zeka modeli oluşturmanın ne kadar zorlu bir görev olduğunu ortaya koyuyor.
Mistral, Güney Kore’nin Samsung Electronics ve Amerikan devi Nvidia dahil olmak üzere yurtdışındaki yatırımcılardan milyarlarca avro fon topladı.
Kroll, Çin’in öncülük ettiği açık kaynaklı modelleri Avrupa için büyük bir fırsat olarak gördüğünü belirtti.
Kıta, üretken yapay zeka patlamasının ilk aşamasını kaçırmış olsa da, Alman girişimci, Avrupa’nın öncü sistemlerin eğitilmesine milyarlarca avro yatırım yapmadan giderek daha güçlü hale gelen açık kaynaklı modellerden yararlanabileceğini söyledi.
Bu, bloğun yapay zeka stratejisini yeniden yönlendirmeye çalışan AB liderleri ve danışmanları tarafından desteklenen bir yaklaşımı yansıtıyor.
Bu amaçla Ecosia, Çin modelleri Qwen, GLM ve Kimi dahil olmak üzere çeşitli açık kaynaklı ve açık ağırlıklı modellere ev sahipliği yapan yapay zeka platformu Melious ile ortaklık kuruyor.
Kroll, “Kaliteyi ve performansı artırırken maliyetlerimizi kabaca yarı yarıya azalttık,” dedi.
ABD’nin Çin modellerinin ulusal güvenlik üzerindeki etkilerine ilişkin güçlü endişeleri sürerken, Batılı araştırma kuruluşları da politik açıdan hassas konularda uyguladıkları sansür nedeniyle bu modellerin etkinliği konusunda endişelerini dile getirmişti.
Yakın zamanda yapılan bir NewsGuard araştırması, Çin destekli önde gelen beş yapay zeka modelinin “Çin yanlısı yanlış bilgileri” defalarca düzeltemediğini ortaya koydu.
Fakat Kroll, bu tür önyargıların anlaşmayı bozacak bir unsur olmadığını belirterek, jeopolitik çarpıklıkların, model kalitesindeki eksikliklerin aksine, teknik önlemlerle giderilebileceğini savundu.
Bazı uzmanlar ise bu görüşe karşı çıkıyor. Alman Yapay Zeka Derneği’nin yönetici direktörü Rasmus Rothe, “Açık sansür yani, cevap vermeyi reddetme ya da kaçamak cevaplar… hedefli yeniden eğitim yoluyla büyük ölçüde ortadan kaldırılabilir. Bu teknik olarak iyi belgelenmiştir ve pratikte halihazırda uygulanmaktadır,” dedi.
Rothe, “Çünkü eğitim verilerine ve modelin doğal kabul ettiği unsurlara yerleşmiş durumda. Birkaç yüz örnek soru ile yüzeysel bir inceleme yapabilirsiniz, ancak temele ulaşamazsınız” diyerek, ince önyargıların ele alınmasının daha zor olduğunu belirtti.
Avrupa
Letonya hükümetinden ülkeyi “Rus kültüründen arındırma” planı

Letonya’da Andris Kulbergs liderliğindeki yeni hükümet, kamusal alanda Rusça kullanımını kısıtlamak amacıyla yasal zemin hazırlayacak bir bildirge yayımlamayı planlıyor. Program kapsamında yalnızca Letonca yayın yapan medya kuruluşlarının desteklenmesi ve Devlet Dili Merkezinin bağımsız bir yapıya kavuşturulması öngörülüyor.
Letonya’da yeni kurulan hükümet, kamusal alanda Rusça kullanımını sınırlandırmaya yönelik yasal zemin oluşturmak için “Rus etkisinden arındırma” bildirgesi kabul etmeye hazırlanıyor.
LETA haber ajansının aktardığına göre bu madde, Başbakan Andris Kulbergs liderliğindeki kabinenin çalışma programında yer alıyor.
Bildirgeye dair düzenleme, 15. dönem Letonya Parlamentosu (Saeima) görev süresi boyunca uygulanacak hükümet eylem planına dahil edildi.
Hükümet programında bu belgenin hedefi şu sözlerle tanımlanıyor: “Akademisyenlerin, tarihçilerin ve toplum dilbilimcilerin tavsiyelerini güvence altına almak ve tek resmi dil olan Letoncanın güçlendirilmesi için hukuki zemin oluşturmak.”
BB.lv haber sitesine göre kabine, ülkedeki dil politikasını da gözden geçirmeyi planlıyor.
Yetkililer kamusal alanda, bilgi ve iletişim mecralarında ve iş yerlerinde Letonca kullanımına öncelik verecek.
Programın dil, medya ve kültür bölümünde Rusçaya hangi kısıtlamaların getirileceği ve bunların yasalara nasıl işleneceği açıklanmıyor.
Düzenlemenin hangi alanları kapsayacağı, halkı ve iş dünyasını nasıl etkileyeceği ya da hangi yasal değişikliklerin gerekeceği de belirsizliğini koruyor.
Haber portalı Delfi, mevcut durumu “Şu aşamada Rusça kullanımına yönelik yürürlüğe girmiş yeni yasaklardan değil, hükümetin siyasi niyetinden söz ediliyor” ifadeleriyle değerlendiriyor.
Devlet Dili Merkezi bağımsız bir kuruma dönüşecek
Hükümet ayrıca Devlet Dili Merkezini bağımsız bir kurum haline getirmeyi planlıyor.
Yetkililer merkezin yetkilerini genişletmeyi ve tarafsızlığını güçlendirmeyi vadediyor.
Değişiklikler medya politikasını da kapsıyor.
Programa göre devlet; ulusal, bölgesel ve diasporaya yönelik yayın yapan ve içeriklerini yalnızca Letonca üreten medya kuruluşlarını destekleyecek.
Bu adımın “nitelikli, analitik ve çeşitli içeriklerin ortaya çıkmasını teşvik etmesi” öngörülüyor.
Yeni ilkenin mevcut medya destek programlarını nasıl etkileyeceği ve finansman düzeninin değişip değişmeyeceği belgede yer almıyor.
Kabine, kamu yayın kuruluşlarına siyasi tarafsızlık ve fikir çeşitliliği sağlamanın yanı sıra ulusal güvenlik ihtiyaçlarını gözeterek kriz anlarında kesintisiz yayın yapma görevi yüklüyor.
Kültür çalışanlarının maaşları kamu ortalamasına yaklaştırılacak
Kültür alanında hükümet, sektör çalışanlarının maaşlarını kademeli olarak komşu Baltık ülkeleri seviyesine yaklaştırmayı ve kamu sektörü ortalamasına çıkarmayı hedefliyor.
Bu artış için henüz kesin bir takvim açıklanmadı.
Kabine ayrıca Şarkı ve Dans Festivali ile kutsal mirasın korunması programını destekleyeceğini duyurdu ve bu alandaki sorumluluğu devlet ile yerel yönetimler arasında paylaştırdı.
Kültürün bir ulusal güvenlik unsuru olarak “Letonya 2050” stratejisine ve 2028-2034 Ulusal Kalkınma Planı’na dahil edilmesi planlanıyor.
Saeima, yeni bakanlar kurulunu 17 Kasım’da 34 ret oyuna karşılık 57 milletvekilinin oyuyla onayladı.
Koalisyonu Birleşik Liste ve Ulusal İttifak partileri kurarken, kabinede birkaç bağımsız isim de görev aldı.
Bu kabine, Andris Kulbergs’in başbakanlığındaki ikinci hükümet olma özelliği taşıyor.
Kulbergs, Mayıs 2026’dan bu yana dört partili önceki koalisyon hükümetine liderlik ediyordu.
Avrupa
AB, Ukrayna’nın 2027’de 20 milyona kadar İHA edinmesine destek olacak

AB Savunma ve Uzaydan Sorumlu Komiseri Andrius Kubilius, Ukrayna’nın 2027 yılında 20 milyona kadar İHA almasına destek vermeyi planladıklarını açıkladı. Mevcut kredilerden İHA ve mühimmat için 14,4 milyar euro ayrılırken, 45 milyar euroluk yeni bir ek yardım mekanizması daha hazırlanıyor.
Avrupa Birliği (AB), Ukrayna’nın 2027 yılında 20 milyona kadar insansız hava aracı (İHA) edinmesine yardımcı olmayı planlıyor.
AB Savunma ve Uzaydan Sorumlu Komiseri Andrius Kubilius, gazetecilere yaptığı açıklamada Ukrayna’nın silah ihtiyacının parasal değer açısından giderek İHA’lara kaydığını söyledi.
Kubilius, “2026 yılı başında bu oran yüzde 31’di, 2027 yılında ise yüzde 62 olacak” dedi.
AB bahar aylarında 2026-2027 dönemi için Ukrayna’ya 90 milyar euroluk kredi onaylamıştı.
Bu kaynağın 60 milyar eurosu askeri ihtiyaçlara ve Ukrayna savunma sanayisinin desteklenmesine, kalan 30 milyar eurosu ise makrofinansal yardıma ve bütçe açığının kapatılmasına ayrılıyor.
Kubilius, Ukrayna’nın savunması için sağlanan 60 milyar euroluk mevcut AB kredisinin “oyunun kurallarını değiştiren bir unsur” olduğunu vurguladı.
Bu kapsamda 2027 yılında İHA ve mühimmat alımı için 14,4 milyar euro planlandı.
Destekte herhangi bir kesinti yaşanmaması için bu takvime göre ödemelerin ocak ayında başlaması gerekiyor.
Kubilius, Ukrayna Koordineli Destek Aracı (ICSUA) adı verilen yeni bir destek mekanizması hazırlandığını da duyurdu.
Öneriye göre yardım paketine 45 milyar euro daha eklenecek ve bu tutarın 25 milyar eurosu 2027 yılında doğrudan Ukrayna ordusunun ihtiyaçlarına yönlendirilecek.
Avrupa
Avrupa 2025’te 32 milyon ton çöp ihraç etti, en büyük alıcı Türkiye oldu

AB’nin Mayıs 2027’de OECD dışı ülkelere uygulayacağı atık ihracatı yasağı öncesinde Hindistan ve Mısır muafiyet için lobi yapıyor. İhracat pazarlarını korumak isteyen geri dönüşümcülerle hurdayı içeride tutmayı hedefleyen çelik üreticileri arasındaki anlaşmazlık Brüksel’i zorluyor.
Avrupa’da hurda metal ticareti geri dönüşümcülerle sanayicileri karşı karşıya getirirken, Hindistan ve Mısır Avrupa’dan tonlarca hurda alıp eriterek yeniden kullanmaya devam etmek için lobi faaliyetleri yürütüyor.
Bir zamanlar çöp gözüyle bakılan geri dönüştürülmüş çelik ve alüminyum, sanayinin otomobilden inşaata kadar her alanda daha temiz üretim yolları aramasıyla giderek daha değerli hale geliyor.
Avrupa Birliği’nin (AB) 2024 yılında çıkardığı bir yasa ise atık ihracatını kısıtlayarak geri dönüştürülmüş metali birlik içinde tutmayı ve ithal hammaddelere bağımlılığı azaltmayı amaçlıyordu.
Mayıs 2027’den itibaren AB’nin çoğu zengin ekonomilerden oluşan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) dışındaki ülkelere atık ihraç etmesi yasaklanacak.
Belirli çevre standartlarını karşıladığını kanıtlayan ülkeler bu yasaktan muaf tutulabilecek ve Avrupa hurda metalinin iki büyük alıcısı olan Hindistan ile Mısır tam da bunu başarmaya çalışıyor.
Brüksel’in onaylanan ülkelerin ilk listesini bu ay yayımlaması bekleniyordu ancak karar 2026 sonuna ertelendi.
Listeye giremeyen ülkeler daha sonra yeniden başvurabilecek.
Bu anlaşmazlık Avrupa sanayisini ikiye bölerken, ihracat pazarlarına bağımlı geri dönüşümcüler yeşil dönüşüm için hurdaya ihtiyaç duyan çelik üreticileriyle çatışıyor.
Geri dönüşümcüler iç talebin yetersiz olduğunu savunuyor
Geri dönüşümcüler ihracatın Avrupa’nın her zaman eritemediği malzemeler için önemli bir çıkış kapısı olduğunu savunuyor ve yabancı alıcılara kapıyı kapatmanın içeride otomatik olarak talep yaratmayacağını söylüyor.
Sektör grupları Federrec ve Recycling Europe yetkilisi Emmanuel Katrakis, “Sınırları kapatarak talep yaratamazsınız” dedi.
Katrakis geri dönüştürülmüş çelik ve alüminyumun halihazırda yaklaşık yüzde 80’inin Avrupa’da kaldığını, yalnızca beşte birinin ihraç edildiğini belirtti.
Asıl sorunun inşaat ve otomotiv gibi büyük Avrupalı müşterilerin “iyi durumda olmaması” olduğunu savunan Katrakis, Hindistan’ın ise hızla geliştiğini ve hammaddeye aç olduğunu vurguladı.
Çelik üreticileri çevre standartlarına ve hammadde kıtlığına dikkat çekiyor
Avrupalı çelik üreticileri ise bu görüşe katılmıyor ve birliğin yeşil sanayi için değerli olan bu kaynağı denizaşırı ülkelere göndermeden önce iki kez düşünmesi gerektiğini savunuyor.
Sektör kuruluşu Eurofer, AFP’ye yaptığı açıklamada hem Hindistan’ın hem de Mısır’ın AB’nin beklediği çevre standartlarının hala gerisinde kaldığını söyledi.
Kuruluş, Mısır’ın “hurda depolama, ayrıştırma, kalite veya hava emisyonları” üzerinde “yeterli denetim” gösteremediğini belirtti.
Eurofer, Hindistan’da ise AB değerlendirmelerinin “ağır metal emisyonlarının denetiminde ve atık su arıtmada eksiklikler” tespit ettiğine işaret etti.
Çelik üreticileri hurda metalin artık yalnızca atık olmadığını da vurguluyor.
Fransız ArcelorMittal şirketi AFP’ye geri dönüştürülmüş metallerin Avrupa’nın harcayamayacağı “stratejik bir kaynağa” dönüştüğünü söyledi.
Şirket, “Avrupalı çelik üreticileri şimdiden arzın daraldığını görüyor” dedi ve sektör düşük karbonlu üretime geçtikçe talebin hızla artacağı uyarısında bulundu.
Brüksel iki rakip taraf arasında uzlaşı arıyor
Sözde “yeşil çelik” hamlesi, AB’nin sanayi tabanını yeniden inşa ederken emisyonları azaltma hedeflerinin merkezinde yer alıyor.
Avrupalı üreticiler bu süreçte yabancı rakiplerinin çoğundan çok daha yüksek enerji maliyetleriyle mücadele ediyor.
Brüksel şimdilik ihracat pazarlarını açık tutmak isteyen geri dönüşümcüler ile daha fazla hurda metalin Avrupa’da kalmasını isteyen üreticiler arasında sıkışmış durumda.
Bir Avrupa Komisyonu kaynağı, “Bu karşıt görüşler arasında köprü kurmaya çalışıyoruz ve bu hiç kolay değil” dedi.
Aynı kaynak sözlerini şöyle sürdürdü: “Geri dönüşümcüleri atık ihracatından para kazanan kötü adamlar olarak görmek kolay olurdu ama mesele bundan daha karmaşık. Onların da geçerli argümanları var.”
AB 2025 yılında 32 milyon ton atık ihraç ederken ana varış noktası Türkiye oldu ve ihracatın yaklaşık yüzde 40’ı OECD dışındaki ülkelere yapıldı.
Amerika2 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceRusya’nın ‘Doğu’ya yönelişi’ hız kazanıyor: Putin, Çin sınırında yeni demiryolu hattını onayladı
Dünya Basını2 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Görüş1 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Dünya Basını2 hafta önceSırp Profesör Simić: Sandıktan çıkan irade Batı blokuna yöneliş değil
Ortadoğu2 hafta önceHaredi müttefiklerinden Netanyahu’ya destek gelmedi
Dünya Basını2 hafta önceSiyaset bilimci Rossi: ABD ara seçimleri lobi siyasetine açık bir itirazdır
Ortadoğu2 hafta önceİsrail basını ABD ara seçimlerini nasıl değerlendirdi?








