Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, 2022’den bu yana Avrupa Birliği’ne 320,7 milyar dolar, bu yılın ilk dokuz ayında ise 21,3 milyar dolarlık enerji kaynağı sağladıklarını duyurdu. Novak, Rus şirketleri ile bakanlıkların dizel yakıt sevkiyatı kapsamında ABD’li yetkililer ve alıcılarla temaslarını sürdürdüğünü kaydetti.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, 2022 yılından bu yana Avrupa Birliği (AB) ülkelerine toplam 320,7 milyar dolar tutarında enerji kaynağı ihraç ettiklerini açıkladı.

İnformasiyonnaya Slujba Vesti’ye demeç veren Novak, ABD Başkanı Donald Trump’ın AB’nin Rusya’dan 250 milyar dolarlık enerji kaynağı aldığı yönündeki değerlendirmesini yanıtladı.

Söz konusu tutarın Trump’ın ifade ettiğinden daha yüksek olduğunu belirten Novak, “Bu rakam, Amerikalı meslektaşlarımızın dile getirdiği 250 milyar dolardan belirgin biçimde fazla. 2022’den bugüne kadarki dönemde bu miktar 320,7 milyar dolar düzeyine ulaşıyor; AB ülkelerine yapılan enerji sevkiyatının hacmi budur” dedi.

Rusya Enerji Bakanlığı verilerine işaret eden Novak, bu yılın ilk dokuz ayında da Avrupa’ya 21,3 milyar dolarlık enerji kaynağı gönderildiğini kaydetti.

İstisnalar kapsamında sevkiyat sürüyor

Yaptırımlara rağmen bazı güzergahlarda muafiyetler sayesinde sevkiyatın devam ettiğini belirten Novak, Moskova’nın güvenilir bir tedarikçi olarak imzalanan sözleşmeleri yerine getirdiğini söyledi.

Novak, AB’ye yönelik ihracat dengesindeki değişimin Rusya’dan kaynaklanmadığını savunarak “Avrupalı meslektaşlarımızın talep ettiği ürünleri tedarik ediyoruz” ifadesini kullandı.

İhracatın büyük kısmını büyüyen Asya-Pasifik pazarlarına yönlendirdiklerini aktaran Novak, temel ortaklarının bu bölgedeki ülkeler olduğunu ve dost ülkelerle uzun vadeli ilişkiler kurmayı sürdürdüklerini kaydetti.

Novak, Rus şirketlerinin ABD’li ticari kuruluşlarla dizel yakıt tedariki konusunda görüşmeler yürüttüğünü duyurdu.

Rusya Enerji Bakanlığı ile ABD Enerji Bakanlığı arasında da temasların sürdüğünü belirten Novak, Rus ham maddesi alıcılarıyla müzakerelerin devam ettiğini ifade etti.

ABD Başkanı Donald Trump, 9 Ekim Cuma günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Rus dizel yakıtının küresel piyasalara sunulmasını öngören bir mutabakata vardıklarını açıklamıştı.

Kararın ardından ABD Hazine Bakanlığı, Rus dizeline yönelik yaptırımları Nisan 2027’ye kadar askıya aldı. Trump’ın açıklamasına göre Moskova, ilk etapta birkaç aşamada 1,8 milyon tondan fazla akaryakıt sağlayacak, ardından 3 milyon tonluk ek sevkiyat yapabilecek.

Kremlin tarafından yayımlanan açıklamada ise Putin’in, “Rus tarafı petrol ve petrol ürünlerini Amerikan ve dünya pazarlarına sunmaya hazır olduğunu teyit etti” ifadelerine yer verildi.

Novak da Rusya’nın dizel ihracat kısıtlamalarını planlanan tarihten önce derhal kaldırmaya başlayacağını ve ekim ayında ABD’ye sevkiyata hazır olduğunu belirtti.

Trump, enerji ateşkesi için Ukrayna’ya desteği kesmekle tehdit etmiş

Anlaşma AB ile ABD arasında tartışma yarattı

Moskova ile Washington arasındaki dizel mutabakatı Brüksel’in tepkisini çekti. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Rusya üzerindeki baskıyı hafifletme zamanı olmadığını ve Avrupa’nın böyle bir adım atmayacağını söyledi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Kallas’ın açıklamalarını ikiyüzlülük olarak nitelendirdi. Bessent, Avrupa ülkelerinin Rus enerji kaynaklarından vazgeçememesi nedeniyle 2022’den bu yana Rusya’ya Ukrayna’ya verdikleri destekten daha fazla ödeme yaptıklarını kaydetti.

Petrol ürünlerindeki fiyat artışını frenlemek amacıyla G7 ülkeleri ve Uluslararası Enerji Ajansı, ekim ayı başında 100 milyon varile kadar dizel rezervini serbest bırakma kararı almıştı.

Avrupa Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Ikonen, bu tedbire rağmen enerji maliyetleri nedeniyle AB’yi “oldukça zorlu bir kış” döneminin beklediğini ifade etmişti.

Finlandiya, Ukrayna’daki savaş bitene kadar Rus vatandaşlarına turistik vize verilmesinin AB genelinde tamamen yasaklanması çağrısında bulundu. Üye ülkeler, Rus turistlerin dolaşımını kısıtlamak amacıyla vizelerin belirli ülkelerle sınırlandırılmasını ve LTV uygulamasını değerlendiriyor.

Finlandiya, Ukrayna’daki savaş sona erene kadar Rus vatandaşlarına turistik vize verilmesinin Avrupa Birliği (AB) genelinde tamamen yasaklanmasını önerdi.

AB’nin Finlandiya’nın izlediği yolu takip ederek Rusya vatandaşlarına turistik vize verilmesini tüm birlik genelinde durdurması durumunda, Rusların Avrupa ülkelerine seyahat imkanı ortadan kalkabilir.

Finlandiya Dışişleri Bakanı Elina Valtonen, Rusya Ukrayna’ya yönelik savaşını bitirene kadar Rus vatandaşlarına turistik vize verilmesini durdurması için AB’ye resmi çağrıda bulundu.

Valtonen, Finlandiya’da acil ve zorunlu olmayan gerekçelerle yapılan seyahatler ile turistik amaçlı vizelerin Ruslara verilmesinin 2022 yılında zaten yasaklandığını hatırlattı.

Bu uygulamanın artık birlik ölçeğinde de geçerli olması gerektiğini savunan Valtonen, “Aynı yaklaşımın nihayet AB düzeyinde de hayata geçirilmesi gerekiyor. Rusya saldırganlığını sürdürdüğü müddetçe vatandaşlarına turistik vize verilmemelidir. Rusya Ukraynalıların evlerini bombalarken Rusların Avrupa’ya gelmesi, buradaki yaşam tarzının ve özgürlüklerin tadını çıkarması doğru değil” değerlendirmesinde bulundu.

Birlik sınırlı geçerliliğe sahip vize seçeneğini değerlendiriyor

Üye ülkelerin ele alacağı vize politikasını sertleştirmeye dönük bir diğer seçenek, tüm Rusya vatandaşlarına sınırlı bölgesel geçerliliğe sahip vize (LTV) verilmesi sistemine geçilmesini içeriyor. Bu vizelerde hamilin kalabileceği ülke ya da ülkeler doğrudan belirtiliyor ve Schengen bölgesi içinde kalsa dahi bu sınırların dışına çıkılması vize rejimi ihlali kabul ediliyor.

AB Konseyinin 14 Ekim’de yapılması planlanan toplantısının gündeminde bu konunun değerlendirilmesi yer alıyor.

AB ülkeleri, 2024-2026 döneminde hem yaptırımların sıkılaştırılması hem de Rusların Avrupa içindeki serbest dolaşımını sınırlandırma arzusu doğrultusunda Rus vatandaşlarına giderek daha sık LTV vizesi vermeye başladı.

Valtonen, Avrupa Komisyonuna da ilettiği mektupta LTV vizelerinin uygulamaya konulması teklifine destek vereceğini, ancak bu yöntemi yalnızca geçici bir tedbir olarak gördüğünü kaydetti.

AB’yi vize kurallarını sertleştirmeyi tartışmaya sevk eden bir diğer etkeni, Rusya’ya atfedilen eylemler.

Bölgedeki istihbarat teşkilatları ile siyasetçiler, Moskova’nın Avrupa sahasında yürüttüğünü iddia ettiği “hibrit savaş eylemleri ve sabotaj girişimlerinin” giderek daha sık ve pervasız hale geldiğini, bu durumun can kayıplarına yol açabileceğini öne sürüyor.

Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, Financial Times gazetesine yaptığı açıklamada vize kısıtlamalarının artırılması çağrısını dile getirdi.

Sikorski, “Kiev’deki köprülerin vurulduğu ve binalardan çocuk cesetlerinin çıkarıldığı görüntüleri izlerken, ardından Rus turistlerin Avrupa’da paralarını saçtığını duymak beni adeta sarsıyor” ifadelerini kullandı.

Öte yandan Alman soruşturma makamları, Leipzig Havalimanı’nda insansız hava araçlarıyla sabotaj düzenleme girişiminde bulunan şüphelilerden birinin Almanya’ya turistik vizeyle giriş yapan ve Rus pasaportu taşıyan bir Belarus vatandaşı olduğunu iddia ediyor.

Leipzig’deki İHA olayında tanık ifadeleri resmi iddialarla çelişiyor

Avrupa Komisyonu nihai kuralları ocak ayında sunacak

AB üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, Lüksemburg’daki toplantıda Rus diplomatların hareket alanına getirilecek kısıtlamaları ve turistik vize uygulamasını ele almayı planlıyor.

Konu daha sonra üye ülkelerin liderleri tarafından da görüşülecek. Bazı AB temsilcilerinin Politico’ya aktardığına göre Avrupa Komisyonu, Rus vatandaşlarına yönelik vize kurallarının sertleştirilmesine ilişkin nihai teklif paketini ocak ayında sunmayı planlıyor.

Vize kurallarının köklü biçimde sıkılaştırılmasını Finlandiya ve Polonya’nın yanı sıra İsveç, Estonya ve bazı diğer ülkeler de talep ediyor.

Turistik vize verme konusunda ise Fransa, İtalya ve İspanya en faal ülkeler olarak öne çıkıyor. Rus vatandaşları 2025 yılında Schengen bölgesinde seyahat imkanı sağlayan yaklaşık 478 bin turistik vize aldı.

Rusya’da Kalaşnikov Konsorsiyumu’nun eski satın alma müdürü, AK-12 piyade tüfekleri için Çin’den düşük kaliteli parçaları kaçak yollarla temin etmekle suçlanarak İjevsk’te hâkim karşısına çıktı. Şirketi 37,8 milyon ruble zarara uğrattığı öne sürülen şebekenin diğer üyeleri ise Moskova bölgesinde kaçakçılık ve dolandırıcılık suçlamalarıyla yargılanıyor.

Rusya’nın İjevsk kentindeki Leninskiy Bölge Mahkemesi, silah üreticisi Kalaşnikov Konsorsiyumu’nun eski Satın Alma ve Lojistik Direktörü Kseniya Graşçenkova hakkındaki ceza davasını görmeye başladı.

Kommersant gazetesinin aktardığına göre, 9 Ekim’de görülen duruşmada Graşçenkova, devlet savunma siparişinin yerine getirilmesi sırasında yetkisini kötüye kullanarak ağır sonuçlara yol açmakla suçlanıyor.

Soruşturma makamları, Graşçenkova ve diğer sanıkların Kalaşnikov’a Çin’den düşük kaliteli parçaları kaçak yollarla tedarik ettiğini ve devlete 37 milyon rubleden fazla zarar verdiğini iddia ediyor.

Soruşturma verilerine göre olaylar, 2023 yılında 5,45 mm kalibreli AK-12 piyade tüfeğinin modernizasyonu sürecinde başladı.

Konsorsiyum, tüfeğin tasarımında yapılacak değişiklikler için dışarıdan temin edilmesine izin verilen iki yarı mamul parçaya erişim sağlamaya çalıştı.

İvanovskiye Kovşi şirketinin sahibi Aleksey Morohov, firmasının savunma sanayisi siparişlerini karşılayacak kapasiteye sahip olduğunu ileri sürdü.

Ağustos ayında teslim edilen deneme partisi kalite kontrolünden geçti. Ancak parçaların Rus teknik çizimlerine dayanarak Çin’de üretildiği fabrika yetkililerinden gizlendi.

Paravan şirket üzerinden sözleşme yapıldı

Soruşturma, şüphelilerin daha sonra Montajnik adlı firmayı satın alıp adını İntertehnika olarak değiştirdiğini ortaya koydu.

Sanıklar, Kalaşnikov’a Rusya içinde 84 bin yarı mamul parça üretmeyi önerdi. Müfettişler, İntertehnika’nın hiçbir üretim kapasitesi, tesisi, ekipmanı ve uzman personeli olmadığını, şirketin ne Rusya’da ne de yurt dışında fiilen üretim yapmadığını şüphelilerin bildiğini kaydetti.

Ekim 2023’te Kalaşnikov’u temsilen Kseniya Graşçenkova ile İntertehnika Genel Müdürü Yuriy Çernışev arasında 80 bin yarı mamul parçanın tedarikine ilişkin yüklenici sözleşmesi imzalandı.

Yaklaşık 110 milyon rublelik sözleşmede, sahte ya da taklit ürün kullanılmayacağı taahhüdü yer aldı.

Çin menşeli parçalar standartları karşılamadı

Dava dosyasına göre sanıklar, Çin merkezli Jiangsu Origin Machinery Co., Ltd ve Taizhou Hongze Trading Co., Ltd şirketleri ile İvanovskiye Kovşi firması arasında sözleşmeler hazırladı.

Rusya’daki teknik gereksinimlerle örtüşen bu parçalar, evraklara “vida somunu” olarak kaydedildi. Konsorsiyum denetçileri ilk partide 2 bin 775 ürünü kabul edip 819’unu reddetti; ikinci sevkiyatta ise 14 bin 414 parça kabul aldı.

Müfettişler, Çin’de üretilen parçaların zorunlu standartları taşımadığı ve şartnameye uymadığı gerekçesiyle ödemeye tabi olamayacağı sonucuna vardı.

Davadaki toplam maddi zarar 37,8 milyon ruble olarak kayıtlara geçti. Bu rakam, konsorsiyumun tedarikçiye ödediği tutar ile İvanovo’daki tesise gönderildiği iddia edilen 6 ton hammaddenin maliyetinden oluştu.

Ortakların davası Himki’de sürüyor

Graşçenkova ile bağlantılı diğer sanıkların davası ise Moskova bölgesindeki Himki Şehir Mahkemesi’nde ayrı görülüyor.

Sanıklar arasında İntertehnika’nın kurucu ortağı ve televizyondaki “Yıldızlarla Dans” yarışmasının 2010 yılı galibi Aleksey Ledenev ile Aleksey Morohov yer alıyor.

16 duruşmanın geride kaldığı davada sanıklara organize suç örgütü kapsamında ateşli silah parçası kaçakçılığı, nitelikli dolandırıcılık ve ücret ödememe suçlamaları yöneltiliyor.

Aleksey Morohov, şirket müdürü Yuriy Çernışev’e yaklaşık 1 milyon rublelik maaşını ödememekle de suçlanıyor.

İvanovo Bölge Savcılığı’nın iddianamelerini onayladığı şüpheliler başlangıçta suçlamaları kabul edip adli işbirliği anlaşması yapsa da savcılık daha sonra bu anlaşmaları iptal etti.