Almanya, silahlanma ve altyapı için borçlanma limitini aşmanın yollarını arıyor

Almanya, altyapı projeleri ve savunma harcamaları için 800 milyar avroya kadar borçlanma yolları arıyor. Başbakan seçilen Hristiyan Demokrat Birliği lideri Friedrich Merz’in planları, Almanya’nın anayasasında yer alan ve borçlanmayı sınırlayan ‘borç freni’ mekanizmasını aşmayı hedefliyor. Uzmanlar, bu durumun Almanya’nın dış borcunu artırabileceği ve siyasi tartışmalara yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Financial Times‘ın haberine göre, Almanya’nın müstakbel başbakanı ve muhafazakâr Hristiyan Demokrat Birliği lideri Friedrich Merz, altyapı projeleri ve savunma için 800 milyar avro harcamayı planlıyor.

Haberde, bir kaynağın, bu ihtiyaçlar için daha düşük bir harcama seçeneğinin de (500 milyar avro) değerlendirildiği yönündeki açıklamalarına yer verildi.

Söz konusu kaynağa göre, bu fonların 10 yıl içinde iki ayrı bütçe dışı fon aracılığıyla devlet borçlanması yoluyla sağlanması planlanıyor.

Bunu gerçekleştirmek için Almanya hükümetinin, devlet borcunu yıllık GSYİH’nin yüzde 0,35’inin üzerine çıkarmasını engelleyen ve yalnızca olağanüstü durumlarda istisnalara izin veren “borç freni” olarak adlandırılan mekanizmayı içeren anayasasından uzaklaşması gerekecek.

Borç freni gerekliliklerini aşmanın bir yolu, federal bütçenin dışında tutulan ve dolayısıyla bu mekanizmanın kapsamına girmeyen özel fonlara kaynak ayırmak olabilir.

Reuters daha önce, bu fonların daha da fazla kaynak gerektirebileceğini (900 milyar avro), savunma ihtiyaçlarına 400 milyar avro ve altyapıya 500 milyar avro ayrılacağını bildirmişti.

On yıllık savunma harcamaları, yalnızca yeniden silahlanma için Almanya’nın neredeyse yıllık bütçesine eşit olacak. 2024’te bu bütçe 476,8 milyar avro olarak gerçekleşmişti.

Bloomberg‘in haberine göre Almanya ayrıca, Avrupa Birliği üyelerinin blokun bütçe kurallarını ihlal etmeden savunma harcamalarını artırabilmeleri için AB’nin mali kurallarında reform yapılması umudunu taşıyor.

Diğer yandan Rusya Hükümeti Finans Üniversitesi’nden Doçent Aleksandr Kamkin, Vedomosti gazetesine verdiği demeçte Merz ve yeni Almanya hükümetinin borç frenini kaldırmasının pek olası olmadığını, ancak bunu aşmaya çalışabileceklerini belirtti.

Kamkin’e göre, Almanya’nın askerileştirilmesi için finansman gerçekten de bütçe dışı fonlar aracılığıyla organize edilebilir, ancak bu fonları bu kadar büyük bir meblağla doldurmak yalnızca borçlanma yoluyla mümkün olabilir. Bu durumda Almanya, ABD’nin yolundan gitme ve dış borcunu şişirme riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Borç frenini aşmanın bir diğer yolu ise, ekonomide özel bir durum ilan edilerek sınırlayıcı mekanizmanın geçici olarak askıya alınabileceği Almanya’nın temel yasasının 115. maddesi.

Kamkin, Merz’in Almanya’yı askerileştirmek ve Washington’ın durdurduğu Ukrayna’ya daha fazla yardım sağlamak için bu tür önlemlere başvurabileceğini düşünüyor.

Rusya Bilimler Akademisi Avrupa Enstitüsü Direktör Yardımcısı Vladislav Belov da borç freninin gözden geçirilmesi veya aşılması durumunda, fonların ekonomiye değil, Almanya’nın askerileştirilmesine gideceğini ve bunun da Merz’in müttefiki olan sosyal demokratlarda “dikkatli bir protestoya” yol açacağını belirtiyor.

Ayrıca Finam Grubu Makroekonomik Analiz Bölümü Başkanı Olga Belenkaya, gazeteye yaptığı değerlendirmede 1990’ların başında kabul edilen Maastricht Anlaşmaları’nın Avrupa para birliğinin temelini oluşturduğunu kaydetti.

Bu anlaşmalara göre, devlet bütçe açığı GSYİH’nin yüzde 3’ünü, devlet borcu ise GSYİH’nin yüzde 60’ını geçmemeli.

Belenkaya, bu kriterlerin fiilen kötü bir şekilde uygulandığını ve bunun da 2010’ların başında Avrupa’daki borç krizinin nedenlerinden biri hâline geldiğini dile getirdi. Almanya’da ise 2008 krizinden sonra sıkı bütçe kısıtlamaları ve borç freni politikası uygulanmıştı. 2023’teki bütçe açığı GSYİH’nin yüzde 2,6’sını, devlet borcu ise GSYİH’nin yüzde 60’ının biraz üzerindeydi.

Belenkaya, makroekonomik istikrarın bedelinin rekabet gücünün kaybı olduğunu vurguladı.

Bunun yanı sıra Kamkin, Merz’in borç freninin gözden geçirilmesi girişimini, yeni bir Bundestag toplanmadan önce hayata geçirmesinin önemli olduğunu vurguladı.

Mevcut Alman parlamentosunda, kendisini ve destekleyen sosyal demokratlar ile Yeşiller’i destekleyenlerin bu tür önlemleri alacak kadar oyu var.

Fakat yeni mecliste, bu girişime destek vermediğini açıklayan sağcı popülist Almanya için Alternatif partisi ile Sol Parti, sandalyelerin üçte birinden fazlasını işgal edecek. Kamkin, Merz’in parlamentoda üçte iki çoğunluk olmadan borç frenini gözden geçiremeyeceğini sözlerine ekledi.