AMB’nin dijital avro planı bankaların direnişiyle karşılaştı

Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) 2029 yılına kadar piyasaya dijital avro sürme planı, AB milletvekilleri ve Avrupa bankacılık sektöründen güçlü bir muhalefetle karşılaştı.

Çarşamba günü projeyle ilgili önemli bir Avrupa Parlamentosu oturumu öncesinde, Deutsche Bank, BNP Paribas ve ING dahil 14 kredi kuruluşu, dijital avronun özel sektör ödeme sistemlerini zayıflatabileceği konusunda uyarıda bulundu.

14 banka, Mastercard, Visa ve PayPal gibi ABD’li ödeme şirketlerine rakip olacak bir özel sektör kuruluşu oluşturmak için işbirliği yaptı. Wero adlı hizmet geçen yıl başlatıldı.

Bankalar çarşamba günkü oturum öncesinde, “Perakende dijital avronun mevcut tasarımı, tüketicilere net bir katma değer sunmadan, büyük ölçüde özel çözümlerle aynı kullanım durumlarını ele alıyor,” dedi.

Avrupa Parlamentosu tarafından dijital avroyu değerlendirmek üzere atanan İspanyol muhafazakâr milletvekili Fernando Navarrete de projenin önemli ölçüde küçültülmüş bir versiyonunu savunuyor. 

AMB, 2020 yılında dijital merkez bankası parasını değerlendirmeye başladı. Geçen hafta, yönetim konseyi, 2027’de pilot bir uygulama ile “2029 yılında” ilk dijital avroları piyasaya sürmek için gerekli adımları atmaya karar verdi.

Projenin temelini oluşturan mevzuat, 2023 yılında Avrupa Komisyonu tarafından önerilmişti. Mevcut yasalar, AMB’ye dijital tokenler yerine sadece fiziksel nakit para basma yetkisi verdiği için, proje ancak AB hükümetleri ve blok parlamentosu yeşil ışık yakarsa ilerleyebilir.

AMB yönetim kurulu üyesi Piero Cipollone eylül ayında, nakit kullanımındaki dramatik düşüş ve ABD’li ödeme sağlayıcılarının hakimiyeti nedeniyle “özgürlüğümüzü, özerkliğimizi ve güvenliğimizi” korumak için dijital avroya ihtiyaç olduğunu savundu.

Mağazalarda kullanılan nakit paranın payı, 2024’e kadar olan beş yıl içinde yüzde 72’den yüzde 52’ye düştü. Dijital avro, ABD destekli stabilcoinlerin hızlı gelişmesinden destek aldı. Avrupa’daki pek çok kişi, bu durumun avronun rolünü tehdit edebileceğini düşünüyor.

Avro bölgesi üye ülkelerinin 20 maliye bakanı geçen ay AMB’nin dijital avro planlarını destekleyerek, “dijital avro projesinin ilerlemesinde son zamanlarda kaydedilen ilerlemeyi” memnuniyetle karşıladı ve Brüksel’deki milletvekillerini gerekli yasal değişiklikleri hızla yürürlüğe koymaya çağırdı.

Navarrete, geçen hafta yayınlanan bir raporda, dijital avronun yalnızca internet veya mobil bağlantısı olmayan ödemelerde madeni para ve banknotların yerine kullanılması gerektiğini, fakat AMB’nin öngördüğü gibi çevrimiçi işlemler de dahil olmak üzere diğer işlemler için gerçek zamanlı dijital ödeme aracı olarak kullanılmaması gerektiğini savundu.

Navarrete raporunda, çevrimiçi ödeme işlevlerinin “özel çözümlerin pan-Avrupa ölçeğine ulaşmasını engelleyen paralel bir ödeme ekosistemi” yaratabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Dijital avronun çevrimiçi versiyonunun, yalnızca ABD’li ödeme sağlayıcılarının Avrupalı özel sektör rakipleri başarısız olursa piyasaya sürülmesini savunuyor.

Navarrete, Financial Times’a verdiği demeçte özel sektörün rekabetçi bir ödeme sistemi oluşturmaya “her zamankinden daha yakın” olduğunu söyledi ve “sorumlu bir politika yapıcı yaklaşımı, bunun gerçekleşme olasılığını en üst düzeye çıkarmak için bir çerçeve belirlemek olmalı” derken, aynı zamanda “yedek bir seçeneğe hazır olmak” gerektiğini de ekledi.

Navarrete’nin görüşlerinin parlamentonun çoğunluğu tarafından paylaşılıp paylaşılmadığı belirsiz, çünkü sosyal demokratlar, liberaller ve yeşillerin yanı sıra kendi muhafazakâr grubunun üyeleri de dijital avroyu destekliyor.

Onun değerlendirmesi salı günü, ülkenin en büyük bankacılık lobi grubu olan Alman Bankacılık Endüstrisi Komitesi tarafından memnuniyetle karşılandı.

Komite, mevcut planları “çok karmaşık” ve “çok pahalı” olarak nitelendirerek, “tüketiciler için somut bir fayda sağlamadığını” belirtti. 

Avrupa bankaları tarafından yaptırılan bir araştırmada PwC, dijital avronun piyasaya sürülmesinin finans sektörüne 30 milyar avroya mal olabileceğini tahmin etti. 

AMB bu tahmini reddederek maliyetin 6 milyar avronun biraz altında olacağını belirtti.

“Avronun piyasaya sürülmesinden 25 yıl sonra, hâlâ pan-Avrupa çapında rekabetçi bir ödeme çözümü yok,” diyen bir üst düzey merkez bankası yetkilisi, Visa ve Mastercard’a rakip olacak bir yerli özel sektör kuruluşunun başarılı bir şekilde kurulmasının bile, sahipliği değişebileceği için sorunlara kalıcı bir çözüm olmayacağını ekledi.

Merkez bankası yetkilisi, “Visa Europe eskiden Avrupalıydı, ancak sonunda satıldı,” dedi.