Wall Street Journal gazetesinin haberine göre ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yaşanan savaşın uzaması ve Türkiye’ye F-35 satışı tartışmaları nedeniyle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile temas kurmaktan kaçınıyor. İsrail tarafının görüşme ayarlama girişimleri Washington’daki üst düzey idarecilerin itirazlarına takıldı.

İran ile yaşanan savaş, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki ilişkilerde belirgin bir gerilime yol açtı.

Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin ABD yönetiminden üst düzey bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre Trump, İsrail Başbakanı’na yönelik rahatsızlığını dile getirerek danışmanlarına Netanyahu ile konuşmak veya bir araya gelmek istemediğini bildirdi.

İran ile savaş sürecinin Trump ve yakın ekibi üzerinde doğrudan kişisel etkiler yarattığı kaydedildi. ABD istihbarat birimlerinin, İran kaynaklı olası tehditler gerekçesiyle yönetimin bazı üst kademe yetkililerini uyardığı ve bu kişilere taksi kullanmamaları yönünde talimat verdiği belirtildi.

Trump’ın İran ile yürütülen askeri sürecin birkaç hafta içinde tamamlanacağını öngördüğü, çatışmaların uzamasının ise ABD Başkanı’ndaki huzursuzluğu artırdığı aktarıldı.

Görüşme girişimleri sonuçsuz kalıyor

Tel Aviv yönetiminin iki lider arasında yeni bir görüşme organize etme çabaları henüz başarıya ulaşamadı. Netanyahu’nun, senatör Lindsey Graham’ın cenaze törenine katılmak üzere önümüzdeki hafta ABD’ye gitmeyi planladığı ve bu ziyaret kapsamında Beyaz Saray temaslarını sağlamayı hedeflediği kaydedildi.

Ancak İsrail Başbakanı’nın bu seyahati henüz resmiyet kazanmadı.

Öte yandan daha önce Trump, Ankara’da düzenlenen NATO zirvesinin ardından Netanyahu’nun Washington’ı ziyaret edebileceğini beyan etmiş, fakat ABD Başkanı’nın dönüşünün ardından herhangi bir randevu takvimi oluşturulmamıştı.

Bazı İsrailli yetkililer, ertelemelerin olası bir misilleme saldırısı ihtimaline karşı Netanyahu’nun ülkede kalma zorunluluğundan kaynaklandığını savundu.

Yetkililer, bu tehdit zemininin ABD’nin İran’a yönelik yoğunlaşan saldırılarıyla bağlantılı olduğunu dile getirdi.

F-35 satışı ve iyimser değerlendirmeler gerilimi tırmandırdı

İki lider arasındaki görüş ayrılıklarını gündeme getiren Axios internet sitesi, gerilimin arka planında İsrail idaresinin Türkiye’ye olası F-35 savaş uçağı satışına gösterdiği itirazların yer aldığını bildirdi.

Kaynaklar, Netanyahu’nun bu ticarete yönelik eleştirilerinin Trump’ı öfkelendirdiğini ve ABD Başkanı’nın İsrail Başbakanı’nın bu konuda değerlendirme yapma hakkı bulunmadığını düşündüğünü aktardı.

Netanyahu, Trump’ın görevdeki son bir buçuk yıllık döneminde Oval Ofis’i altı kez ziyaret ederek Washington’ı en sık ziyaret eden yabancı lider konumunda bulunuyordu.

Yedioth Ahronoth gazetesinin haberine göre ise ABD Başkan Yardımcısı JD Vance dahil olmak üzere Beyaz Saray’daki bazı üst düzey yetkililer iki liderin buluşmasını engellemek amacıyla girişimlerde bulunuyor. ABD idaresindeki bu isimlerin, Netanyahu’yu İran çatışmasına dair sahada karşılığı çıkmayan aşırı iyimser değerlendirmeler sunmakla suçladıkları kaydedildi.

ABD Hazine tahvili getirilerindeki durmak bilmeyen artış, yatırımcıları paralarını ödünç vermeye ikna etmek için çok daha yüksek bir getiri gerektiğine işaret ediyor.

Axos’a göre bu eğilim artık dünyanın yeni iktisadi gerçekliğini yansıtıyor. Enflasyon endişelerinin tetiklediği önceki tahvil satış dalgalarından farklı olarak, bu durum, hükümetlerin ve şirketlerin geniş mali açıkları, yapay zeka altyapısı yatırımlarını ve daha fazlasını finanse etmek için muazzam miktarda sermaye bulmak için çabaladıkları bir dünyayı yansıtıyor.

Bu rekabet, borçluları daha fazla ödeme yapmaya zorluyor. Axios’a göre iyi haber ise enflasyon beklentilerinin kontrol altında görünmesi. Dolayısıyla bu gelişmelerin Federal Rezerv’ten acil bir tepki gerektirmeyeceği anlaşılıyor.

Öte yandan bu durum, ekonomiyi dengede tutmak için politika faiz oranlarının her yıl daha yüksek seviyelerde kalması gerekeceğini ima ediyor.

Ayrıca, zaten şişmekte olan ulusal borcun finansman maliyetini artırarak Washington’ın mali hesaplamalarını önemli ölçüde zorlaştırıyor.

Ev almak isteyenler için bu, mortgage faiz oranlarının yakın zamanda düşme olasılığının düşük olduğu anlamına geliyor.

Hazine tahvili getirileri yükselmesine rağmen, tahvil piyasasındaki uzun vadeli enflasyon fiyatlaması neredeyse hiç değişmedi.

Beklenen enflasyonun piyasa temelli bir göstergesi olan 10 yıllık başabaş enflasyon (piyasaların gelecekteki enflasyon beklentisini gösteren bir ölçü) oranı, Orta Doğu’daki çatışmaların yeniden alevlenmesi üzerine haziran sonundan bu yana %2,28’e yükseldi. 

Fakat bu oran, mayıs ayı başındaki %2,5’lik zirve seviyesinin altında kalmaya devam ediyor ve Fed’in zaman içinde %2’lik enflasyon hedefine ulaşmasıyla uyumlu bir aralıkta yer alıyor.

Nispeten istikrarlı enflasyon görünümüne rağmen, Hazine tahvili getirileri yükselmeye devam etti. 10 yıllık getiri bu sabah, geçen ocak ayından bu yana ilk kez %4,7’yi aştı.

Reel getirilerdeki artış, en uzun vadelerde daha da çarpıcı: 30 yıllık Hazine Enflasyona Karşı Korumalı Menkul Kıymetlerin getirisi şu anda %2,97 seviyesinde.

Bu, söz konusu menkul kıymetin 2010 yılında yeniden piyasaya sürülmesinden bu yana kaydedilen en yüksek seviye.

Tüm bunlar, yatırımcıların sadece daha yüksek enflasyonu fiyatlandırmakla kalmayıp, büyük ölçüde uzun vadede para ödünç vermek için daha yüksek bir getiri talep ettiklerini gösteriyor.

Son yirmi yılın büyük bir bölümünde, tahvil piyasasındaki hareketler esas olarak enflasyonist eğilimlerin ve merkez bankası önlemlerinin bir sonucu olarak ortaya çıkıyordu.

Şu anda ise faiz ortamı, ödünç verilebilir fonların arzı (sınırlı) ve talebi (görünüşte sınırsız) tarafından şekilleniyor.

2010’lu yıllarda, dünyada çok az sayıda verimli yatırımı kovalayan çok fazla para vardı ve bu durum sermaye maliyetini tarihsel olarak düşük tutuyordu.

Bugün ise tam tersi bir durum söz konusu: Şirketler on yıllardır görülmemiş en büyük yatırım patlamasına girişirken, hükümetler de daha büyük bütçe açıkları veriyor ve hepsi aynı para havuzu için rekabet ediyor.

Axios şöyle yazıyor:

“Alphabet’in dün gece yatırımcılara yaptığı açıklamayı bir düşünün: Şirket, bu yıl sermaye harcamaları planlarını 15 milyar dolar daha artırdı; finans direktörü Anat Ashkenazi ise bilgi işlem kapasitesine olan talebin ‘bu yatırımı yine de geride bıraktığını’ belirtti.”

Bu yüksek faiz oranları devam ederse, ABD hükümetinin borç servisi maliyetleri şu anda öngörülenden çok daha yönetilemez hale gelecek.

Şubat ayında yayınlanan Kongre Bütçe Ofisi (CBO) tahminleri, 10 yıllık Hazine tahvili getirisinin bu yıl ortalama %4,1, önümüzdeki birkaç yıl ise %4,3 olacağını varsayıyordu.

CBO’nun tahminlerine göre, faiz oranlarındaki her 0,1 puanlık artışın önümüzdeki on yıl boyunca devam etmesi halinde, bu süre zarfında hükümetin faiz giderleri 379 milyar dolar artacak.

Kabaca yapılan hesaplara göre, son dönemdeki faiz eğilimi devam ederse, bu durum vergi mükelleflerine önümüzdeki on yıl boyunca yaklaşık 1,8 trilyon dolarlık ek faiz maliyeti getirecek.

Trilyonlarca dolarlık küresel tahvil piyasasında bunun sadece yaz aylarına özgü geçici bir dalgalanma olma ihtimali var. 

Fakat getiri oranlarındaki bu ani yükselişler devam ediyor ve bu da küresel sermaye piyasalarında daha büyük bir değişimin yaşandığını gösteriyor.

Elektrikli araç üreticisi Tesla’nın hisseleri, ikinci çeyrek finansal sonuçlarının Wall Street beklentilerinin altında kalmasının ardından perşembe günü yüzde 15,3 oranında değer kaybetti. Piyasa değeri tek bir günde 214,5 milyar dolar eriyen şirket, tarihinin en büyük günlük kayıplarından birini yaşadı.

ABD merkezli elektrikli otomobil üreticisi Tesla’nın hisseleri, 23 Temmuz Perşembe günkü borsa kapanışında yüzde 15,3 oranında gerileyerek 319,69 dolara düştü.

The Wall Street Journal gazetesinin aktardığı verilere göre, şirket piyasa değerinden tek bir günde 214,5 milyar dolar kaybetti.

Yaşanan bu gerileme, Tesla’nın kurumsal tarihindeki en büyük günlük piyasa değeri kaybı olarak kayıtlara geçti. Miktar, dünyadaki diğer tüm otomobil üreticilerinin mevcut bireysel piyasa değerlerini geride bırakıyor.

Yayınlanan verilere göre Tesla hisseleri, yılın başından bu yana yaklaşık yüzde 27 oranında değer kaybetti. Hisselerdeki düşüş eğilimi, şirketin ikinci çeyreğe ilişkin finansal sonuçlarını kamuoyuna duyurmasının ardından hız kazandı.

Şirket, ikinci çeyrekte hisse başına 0,31 dolar düzeltilmiş kâr açıkladı. Wall Street analistlerinin beklentisi ise hisse başına 0,51 dolar kâr elde edilmesi yönündeydi. Tesla’nın düzeltilmiş net kârı da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17 oranında azalarak 1,2 milyar dolara geriledi.

Analistler bu kalem için 1,9 milyar dolar seviyesinde bir öngörüde bulunmuştu. Piyasa beklentilerinin altında kalan kârlılık göstergelerine karşın şirketin araç teslimatları 480 bin adetle rekor seviyeye ulaştı.

Araç teslimatlarındaki artışa paralel olarak şirketin toplam geliri de yüzde 26 yükselişle 28,2 milyar dolara çıktı ve analist tahminlerini geride bıraktı. Ancak gelirdeki artış hisse senetlerindeki elden çıkarma dalgasını engellemeye yetmedi.

The Guardian gazetesinin aktardığına göre şirket yöneticisi Elon Musk, yatırımcılarla gerçekleştirdiği telefon toplantısında, son yıllarda öne çıkardığı iki temel proje hakkındaki soruları yanıtladı. Musk, sürücüsüz taksi hizmeti Robotaxi ve insansı robot Optimus’un takvimiyle ilgili açıklamalarda bulundu.

SpaceX halka arzı sonrası bankalardan boğa piyasası raporları

Musk, her iki projeyi de devrim niteliğinde ve yüksek kârlılık potansiyeline sahip ürünler olarak nitelendiriyor. Buna karşın projelerin hayata geçirilme süreci taahhüt edilen takvimin gerisinde ilerliyor.

Sürücüsüz taksi hizmeti Robotaxi halen ABD’nin yalnızca belirli bölgelerinde kısıtlı bir modda işletiliyor. İnsansı robot Optimus ise henüz genel tüketici pazarına sunulmuş değil.

Tesla’nın odak noktasını robotik sistemlere, otonom ulaşım teknolojilerine ve yapay zekaya kaydırması yüksek hacimli sermaye yatırımlarını zorunlu kılıyor.

Bu yatırımlar kısa vadede nakit dönüşü sağlamıyor. Şirket, ikinci çeyrekte sermaye harcamalarına 5,8 milyar dolar ayırdı.

Bu harcama seviyesi, son iki yılı aşkın sürede ilk kez negatif serbest nakit akışı oluşmasına yol açtı ve şirketin serbest nakit akışı eksi 1,1 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Öte yandan Elon Musk, robotaksi biriminin şirket bilançosuna kayda değer bir gelir katkısı sağlamasının en erken gelecek yıl mümkün olabileceği hususunda yatırımcıları uyardı.

İktisatçı Ann Pettifor: Faiz sistemi ekolojiyi tahrip ediyor