Diplomasi
Apple, Alibaba’nın desteğiyle Çin pazarı için kendi yapay zekâ modelini eğitti

Konuya aşina üç kişinin verdiği bilgiye göre Apple, özellikle Çin pazarı için büyük bir dil modeli eğitti. Bu adım, iPhone üreticisinin ülkedeki yapay zekâ özelliklerini çalıştırmak için üçüncü taraf modellere dayanma stratejisinden bir sapma anlamına geliyor.
Reuters’a konuşan kaynaklar, yapay zekâ modelinin Alibaba Group ile ortaklaşa geliştirildiğini ve Çinli teknoloji devinin desteğiyle eğitildiğini söyledi. Bilgilerin hassas ve kamuya açık olmaması nedeniyle kaynaklar isimlerinin açıklanmasını istemedi.
Apple’ın Çin’e özgü kendi modelini eğittiği daha önce haberleştirilmemişti. Şirket daha önce, üretken yapay zekâyı Çin’de satılan iPhone ve diğer cihazlara getirmek için yerli ortakların modellerini kullanmaya yönelmişti. Apple’ın kendi teknolojisiyle birlikte ABD pazarında kullandığı Anthropic’in Claude’u ve OpenAI’ın ChatGPT’si gibi ABD menşeli modeller Çin’de kullanılamıyor.
Kaynaklara göre şirketin yapay zekâ araçları paketi Apple Intelligence’ın, iOS işletim sistemine yapılacak bir güncellemenin ardından önümüzdeki aylarda Çin’de kullanıma sunulması bekleniyor.
Apple’ın Çin’e özel kendi modeline sahip olması, şirkete en rekabetçi denizaşırı pazarında sunduğu yapay zekâ deneyimi üzerinde daha fazla kontrol sağlayacak. Apple, yapay zekâ özellikli telefonlarda hızla ilerleyen Huawei gibi yerli rakiplerine karşı Çin’de pazar kaybetmiş durumda.
Apple’ın planladığı kullanıma sunma modeli, yabancı bir şirket açısından Çin’de yapay zekâ uygulamalarında benzersiz bir çift kulvarlı strateji oluşturuyor. Bu yaklaşım, şirketin diğer birçok ABD’li teknoloji firmasının erişimini sınırlayan ağır düzenleyici engelleri aşmasına imkân verebilir.
Bu aynı zamanda Apple’ı, Çin’de kendi geliştirdiği bir yapay zekâ modelini sunmak için Pekin’den onay alan ilk yabancı şirket haline getirecek. Böylece yapay zekâ konusunda ABD ile Çin arasındaki ticari ve diplomatik ayrışmanın giderek derinleştiği bir dönemde, iki ülkenin teknoloji şirketleri arasında nadir görülen bir işbirliği ortaya çıkmış olacak.
Düzenleyici engeller aşıldı ancak belirsizlik sürüyor
Bu adım, geçen ay sona eren uzun bir düzenleyici sürecin ardından geldi. Çin’in internet düzenleyicisi Çin Siber Uzay İdaresi, Apple’ın üretken yapay zekâ hizmetini kayda geçirerek Apple Intelligence’ın ilk kez Çin’deki iPhone’lara ulaşmasının önünü açtı.
Reuters’ın temmuz ayında bildirdiğine göre bu düzenleme kapsamında Alibaba’nın Qwen modeli, Çin’de satılan uyumlu iPhone, iPad, Mac ve Vision Pro modellerinde yer alacak Apple Intelligence sürümüne entegre edilecek. Hizmetin ayrıca Baidu teknolojisini de içermesi planlanıyordu.
Apple geçen hafta, Çin anakarasındaki uygun Mac kullanıcılarının Qwen’i şirketin Siri dijital asistanına ve Writing Tools özelliğine nasıl bağlayabileceklerini açıklayan Çince bir kılavuz yayımladı. Yalnızca Mac cihazlarına özgü bu düzenleme, Apple’ın Çin’deki yapay zekâ destekli PC pazarında rekabet etmesine yardımcı olabilirdi. Ancak Apple daha sonra herhangi bir açıklama yapmadan kılavuzu kaldırdı.
Alibaba’nın ABD’de işlem gören hisseleri, temmuz ayındaki kayıt haberinin ardından piyasa öncesi işlemlerde yaklaşık yüzde 4 yükseldi. Bu hareket, yatırımcıların söz konusu işbirliğinin Çin’in yapay zekâ ekosistemini yeniden şekillendirebileceğine ilişkin beklentilerini ortaya koydu.
Apple Çin’de yapay zekâdan destek bekliyor
Apple’ın Alibaba ile ortaklığı ilk kez Şubat 2025’te doğrulandı. Alibaba Yönetim Kurulu Başkanı Joe Tsai, Dubai’de düzenlenen World Governments Summit’te yaptığı açıklamada Apple’ın Çin’deki telefonlarına güç vermek için Çinli şirketin yapay zekâ teknolojisini kullanacağını söyledi.
Tsai o dönemde, “Çin’de bir dizi şirketle görüştüler. Sonunda bizimle iş yapmayı seçtiler,” dedi. Apple’ın özelliklerini Çin’in düzenlemelerine uyarlamaya çalışması nedeniyle kullanıma sunma süreci daha sonra ertelendi.
Çin, Apple’ın geleceği açısından kritik önemini koruyor ve şirketin gelirlerinin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Çin’de satılan iPhone’larda yapay zekâ özelliklerinin bulunmaması, tüketicilerin yerleşik yapay zekâ asistanları sunan yerli markalara yönelmesiyle birlikte satışları olumsuz etkileyen faktörlerden biri olarak gösterilmişti.
Apple’ın kendi eğittiği modelin üçüncü taraf Çinli modellerle birlikte tam olarak nasıl bir rol oynayacağı ve bu modellerin birbirleriyle nasıl çalışacağı ise henüz net değil.
Diplomasi
ABD, Türkiye’deki bir bankaya “İran bağlantılı” olduğu iddiasıyla yaptırım uyguladı

ABD Hazine Bakanlığı, İran’ı boyun eğmeye zorlamak amacıyla gerçekleştirdiği son girişim kapsamında cuma günü Türkiye’deki bir bankaya yaptırım uyguladı.
New York Post ‘un öğrendiğine göre İstanbul merkezli Golden Global Bank’ın, Çin’in İran petrolü karşılığında ödediği büyük meblağları aktardığı ve bu gelirleri Devrim Muhafızları’na (IRGC) aktardığı iddia ediliyor.
Post’a göre bir NATO müttefikindeki finans kurumunu etkileyen bu yaptırımlar, Hazine Bakanı Scott Bessent’in “Ekonomik Dışlama Operasyonu”nun tırmanışa geçtiğini gösteriyor.
Bu operasyon, İran rejimine ağır ekonomik baskı uygulamayı ve bu yolla hükümetin çökmesini veya barış anlaşmasına zorlanmasını hedefliyor.
Bessent, cuma günkü eylemle ilgili olarak, “Finans kurumları, Ekonomik Dışlama Operasyonu konusunda ciddi olduğumuzu zor yoldan öğrenmeye devam ediyor,” dedi.
Bessent şöyle konuştu:
“Artık başka hiçbir bankaya yaptırım uygulanmasını istemiyoruz fakat bu, nihayetinde uluslararası toplumun ne kadar çabuk aklıselime kavuşup katil İran rejimine verdiği desteği keseceğine bağlı.”
“İran yılanının başını toprağa gömene kadar” harekete geçmeye devam edeceklerini söyleyen Bessent, müttefikleri ile birlikte hareket edeceklerini de sözlerine ekledi.
2019 yılında kurulan Golden Global Bank, kendisini “tüm faaliyetlerini faizsiz finans ilkelerine uygun olarak yürüten Türkiye’nin ilk yatırım bankası” olarak tanıtıyor.
Finansal bilgi sitesi TheBanks.EU’ya göre, banka Türkiye’nin en büyük 35. bankası ve pazar payı çok çok az.
Site, Golden Global’in 517 milyon dolarlık varlığı kontrol ettiğini belirtiyor.
Terör ve Finansal İstihbaratdan Sorumlu Hazine Müsteşar Vekili Gene Lange, “Bu banka yıllardır uyarılıyordu,” dedi ve şöyle devam etti:
“Bu kuruluşları defalarca uyardık ve bugünkü eylem, bu uyarıların sonuçları olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Bu, diğer herkese yönelik bir mesajdır: Bakan, ‘Ekonomik Dışlama Operasyonu’nu duyuran basın toplantısında söylediği her kelimenin arkasında duruyor.”
Golden Global kendini profesyonel bir kuruluş olarak tanıtıyor olsa da, ABD Hazine Bakanlığı, bu bankanın İran’ın gizli “rahbar” döviz ağının bir parçası olarak kurulduğunu ileri sürdü.
Bu ağ, “Çin’den Türkiye’ye petrol gelirlerini aktaran ve bu gelirlerin daha sonra nakit ve altına dönüştürülebilmesini sağlayan” paravan kuruluşlardan oluşuyor; bu bulgu, alınan önlemi açıklayan bir belgede yer alıyor.
Bakanlık, bankanın ve bağlı kuruluşlarının “İslam Devrim Muhafızları-Kudüs Gücü (IRGC-QF) için on milyonlarca dolar değerinde işlemleri kolaylaştırdığını ve İran rejimine, fonlarını uluslararası alanda hareket ettirmesine olanak tanıyan önemli muhabir bankacılık erişimi sağladığını” belirtti.
ABD Hazine Bakanlığı’na göre, yaptırımlar Golden Global’i uluslararası finans sisteminden koparmış ve Türkiye’deki “İran rejiminin hayati önem taşıyan finansal yaşam hatlarını kesmiş” durumda.
New York Post’a göre Türk hükümetinin bankanın varlıklarına el koymak için gerekli adımları atıp atmadığı hemen anlaşılamadı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Başkan Trump ile bu yaptırım hakkında görüşüp görüşmediği belli değil.
“Ekonomik Dışlama Operasyonu” kapsamında Hazine Bakanlığı’nın aldığı diğer önlemler, İranlı müşterilere hizmet verdiği iddia edilen Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki finans kurumlarını hedef almıştı.
Diplomasi
Ukrayna hava savunması jet motorlu İHA’lara karşı zorlanıyor

New York Times gazetesinin haberinde Ukrayna’nın geliştirdiği hava savunma unsurlarının jet motorlu insansız hava araçlarına karşı düşük etkinlik gösterdiği bildirildi. Yüksek hız hedeflerin tespit ve imha süresini daraltırken Kiev yönetimi bu araçlara ilişkin kesin önleme oranlarını paylaşmadı.
The New York Times’ın haberine göre Ukrayna tarafından geliştirilen hava savunma sistemleri, jet motorlu insansız hava araçlarına (İHA) karşı düşük etkinlik gösteriyor.
Haberde Ukraynalı yetkililerin bu tür hedeflere yönelik kesin önleme oranını açıklamaktan kaçındığı, ancak başarı düzeyinin daha önceki modellere kıyasla daha düşük olduğunu kabul ettiği aktarıldı.
Jet motorlu İHA’ların ulaştığı yüksek hız, hava savunma unsurlarının hedefi tespit etmesi ve imha sürecini başlatması için gereken süreyi ciddi oranda daraltıyor.
Amerikan gazetesinin değerlendirmesinde makineli tüfekler ile kısa menzilli önleme füzeleriyle donatılmış mobil timlerin jet motorlu araçlara karşı yeterince etkili olamadığı kaydedildi.
Ukrayna Hava Kuvvetleri Sözcüsü Yuriy İgnat füzelerin yüksek maliyetine işaret ederek “Stoklarımız yetersiz” açıklamasında bulundu.
Ukrayna Cumhurbaşkanının teknoloji danışmanı Sergey Beskrestnov ağustos ayı sonunda Radio NV’ye verdiği mülakatta yerli üreticilerin jet motorlu hedeflerle mücadele amacıyla söz verdiği reaktif önleme dronlarını henüz geliştiremediğini ifade etti.
Kış aylarında üreticilerin bu araçları birkaç hafta içinde teslim etmeyi öngördüğünü hatırlatan Beskrestnov, aradan aylar geçmesine rağmen etkili bir sonuca ulaşılamadığını kaydetti.
Beskrestnov durumu “Ne yazık ki bu zorluk tahmin edilenden çok daha çetin çıktı. Birçok ay geride kaldı ancak elimizde halen böyle bir imkan yok” sözleriyle aktardı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin daha önceki konuşmalarında insansız hava araçları alanındaki teknolojilerin geliştirilmeye devam etmesi gerektiğini dile getirmişti.
Putin mayıs ayında yaptığı açıklamada araçların etkinliğinin arttığını ve yeni sistemlerin verilen görevleri çok daha başarılı yerine getirdiğini söylemişti.
Rusya’da Ukrayna’daki savaşın tecrübeleri dikkate alınarak Kasım 2025’te İnsansız Sistem Kuvvetleri kuruldu. Aynı yılın eylül ayında Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov insansız hava araçlarının ateş görevlerinin yüzde 80’e varan kısmını icra ettiğini duyurdu.
Ağustos 2026’da Rusya İnsansız Sistem Kuvvetleri Komutanlığı görevine Korgeneral Denis Lyamin getirildi. Lyamin bu atamadan önce Merkez Askeri Grubu Karargah Komutanlığı görevini yürütüyordu.
Diplomasi
Huckabee: Yerleşimcilerin eylemleri, İsrail’in ulus olarak imajına zarar veriyor

ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, Batı Şeria genelinde Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetinin, İsrail’in “dünya çapındaki itibarına” zarar verdiğini söyledi.
Huckabee, KAN’a bağlı radyo istasyonuna verdiği röportajda, “Bu durum sadece tüm halkın, yani Yahudiye ve Samiriye’de yasal, güvenli ve açıkçası son derece sorumlu bir şekilde yaşayan İsraillilerin itibarını zedelemekle kalmıyor, aynı zamanda bir ulus ve halk olarak İsrail’in imajına da ciddi zarar veriyor,” dedi.
İsrail’de ABD elçiliği yapan ilk evanjelik Hıristiyan olan ve siyonizme verdiği büyük destekle tanınan Huckabee, “[Ve] bunu talihsiz buluyorum çünkü şu anda İsrail’in elde edebileceği tüm dostlara ihtiyacı var,” diye ekledi ve şöyle devam etti:
“[İsrail’in] Artık daha fazla düşmana ihtiyacı yok. Ve küçücük bir azınlığın eylemleri, saygı ve takdir edilmeyi hak eden insanların itibarını lekeliyor.”
İran’a karşı savaşın geleceği sorulduğunda Huckabee, “İranlılar askeri açıdan inanılmaz derecede zayıf bir konumdalar ve iktisadi açıdan da kesinlikle zayıflamış durumdalar. Başkanın hem askeri hem de ekonomik alanda attığı adımlar, onları çok zor bir duruma soktu. Her şey yolundaymış gibi davranabilirler ama durumlarına dürüstçe bakan hiç kimsenin buna inandığını sanmıyorum,” dedi.
Huckabee, Batı Şeria’daki Kasra köyünde 1 hafta boyunca Filistinlileri abluka altına alan yasa dışı yerleşimcilere sert çıkarak tüm dünyayı şaşırtmıştı.
Amerika2 hafta önceSteve Jobs’ı iflastan kurtaran gizli CIA anlaşması gün yüzüne çıktı
Dünya Basını1 hafta önceMilanovic uyardı: Dünya 1914 öncesine benzer bir uçurumun kenarında
Amerika1 hafta önceKıyamete beş kala – 1: Thiel, Deccal’i arıyor
Ortadoğu2 hafta önceMekke Anlaşması için İran iddiası: Tahran teklifi inceliyor
Dünya Basını2 hafta önceRon Paul: Washington anayasayı çiğneyip dünyada felaket üretiyor
Rusya2 hafta önceTürkiye’den Rusya’ya ilk deniz yolu benzin sevkiyatı yola çıktı
Ortadoğu1 hafta önceSDG’nin feshi için yapılan anlaşmanın ayrıntıları
Avrupa1 hafta önceAlman tarihçi Kittel, savaştan Hitler’i değil Stalin’i sorumlu tuttu











