Avrupa Birliği, İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koydu

Avrupa Birliği, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın nükleer anlaşmadaki ‘snapback’ mekanizmasını işletmesi üzerine İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koydu. Ticaret, finans ve ulaştırma gibi kilit sektörleri hedef alan yaptırımlara Tahran, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’ndan çekilebileceği uyarısıyla yanıt verdi.

Avrupa Birliği (AB), İngiltere, Fransa ve Almanya’nın nükleer anlaşmada yer alan “snapback” (geri getirme) mekanizmasını işletmesinin ardından İran’a yönelik bazı yaptırımları yeniden yürürlüğe koydu.

AB Konseyinden yapılan açıklamada, “Bugün AB Konseyi, İran’ın nükleer silahların yayılmasıyla ilgili faaliyetlerine yönelik, 2015’te Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nın (KOEP ya da İran nükleer anlaşması) yürürlüğe girmesiyle askıya alınan bazı kısıtlayıcı tedbirleri yeniden uygulamaya koymayı kabul etti,” denildi.

Yaptırımlar kilit sektörleri hedef alıyor

Yeniden uygulamaya konulan yaptırımlar kapsamında, bazı kişilere seyahat yasakları getirilirken, kişi ve kurumların mal varlıkları donduruldu.

Ticaret, finans ve ulaştırma sektörlerinde de kısıtlamalar getirildi.

Bu çerçevede yazılım, denizcilik teçhizatı, altın, değerli metaller ve elmas satışı ya da tedariki yasaklandı. Ham petrol, doğalgaz, petrokimya ürünleri ve türevlerinin ithalatı, alımı ve nakliyesiyle ilgili hizmetler de yaptırım kapsamına alındı. Enerji sektöründe kullanılan bazı temel ekipmanların satışı veya tedariki de yasaklar arasında yer aldı.

AB ayrıca İran Merkez Bankası ile büyük ticari bankaların mal varlıklarını dondururken, İran kargo uçuşlarının AB havalimanlarına erişimini engelleyen tedbirleri de yeniden devreye soktu.

Anlaşma 2018’de sekteye uğramıştı

2015 yılında Viyana’da imzalanan anlaşma, İran’ın nükleer programını sınırlaması karşılığında uluslararası yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu. Anlaşma, aynı yıl BM Güvenlik Konseyinin 2231 sayılı kararıyla onaylanmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın 2018’de ülkesini anlaşmadan çekerek İran’a ek yaptırımlar getirmesi üzerine Tahran, yükümlülüklerini bir yıl daha sürdürdükten sonra 2019’da askıya aldığını duyurmuştu.

OKEP’in süresi 18 Ekim 2025’te sona erecek. BM Güvenlik Konseyi, 26 Eylül’de Rusya ve Çin’in anlaşmanın süresini uzatma girişimini reddetmişti.

Tahran’dan “anlaşmadan çekiliriz” uyarısı

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, 20 Ocak’ta yaptığı açıklamada, BM’de yaptırımların yeniden devreye sokulması halinde Tahran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’ndan (NPT) çekilebileceğini belirtmişti.

Bekai, “İran hiçbir zaman savunma ya da askeri potansiyeli konusunda kimseyle konuşmadı. Ancak snapback mekanizması işletilirse cevabımız simetrik olacak. Bazı anlaşmalarda kalmamız için bir sebep kalmayacak,” diye konuştu.