Asya
Bangladeş Milliyetçi Partisi seçimlerde zafer ilan ederken, İslamcı partiden ‘usulsüzlük’ suçlaması geldi
Yerel Jamuna TV‘nin Seçim Komisyonu’nun açıklamasına dayanarak bildirdiğine göre, Bangladeş Milliyetçi Partisi liderliğindeki ittifak 212 sandalye kazanırken, rakibi Cemaat-i İslami ittifakı ise 77 sandalye elde etti. 299 seçim bölgesinde oy kullanıldığı, iki bölgenin sonuçlarının açıklanmasının ertelendiği kaydedildi.
1990’lardan bu yana Bangladeş’in baskın iki siyasi partisinden biri olan milliyetçi-muhafazakar yapıdaki BNP’nin medya birimi X üzerinde yaptığı paylaşımda, sandalyelerin çoğunluğunu kazanarak bir sonraki hükümeti kuracağını duyurdu.
Bangladeş’in en büyük İslamcı partisi ve 11 partili bir seçim ittifakının başını çeken Cemaat-i İslami de seçimlere iddialı girmişti. Seçim sonrası açıklamasında Cemaat-i İslami, “sonuçların bütünlüğü hakkında ciddi sorular” gündeme getirdiğini söylediği usulsüzlükler iddia etti ve sonuçlardan “memnun değiliz” dedi.
BNP, yurt içinde ve yurt dışında 10 milyon istihdam yaratma hedefinin yanı sıra bankacılık, sigorta ve sermaye piyasalarında deregülasyon ve reformlar üzerine yoğun bir kampanya yürüttü. Amiral gemisi önerileri arasında, hanelerin ayda yaklaşık 2.000 taka (16 $) değerinde gıda satın almasına olanak tanıyacak bir “aile kartı” programı yer alıyor.
Oylama, eski Başbakan Şeyh Hasina’yı deviren 2024 eylemlerinden bu yana Bangladeş’teki ilk genel seçim oldu. Perşembe günkü oylama aynı zamanda önerilen “Temmuz Şartı” siyasi reformlarına ilişkin bir referandumu da içeriyordu ve erken resmi olmayan sayımlar referandumun büyük olasılıkla kabul edileceğini gösterdi. Bunlar arasında başbakan için görev süresi sınırlamaları ve yargı bağımsızlığını güçlendirme çabaları, yürütme yetkisini zayıflatmayı amaçlayan önlemler yer alıyordu.
Birkaç bölgede dağınık şiddet olayları dışında, büyük ölçüde barışçıl geçen seçimde ülke genelinde binlerce seçmen sandık başına gitti. Seçim Komisyonu katılım oranını %60,69 olarak açıkladı.
Analistler, BNP’nin görünürdeki net liderliğine rağmen, sonuçların aynı zamanda Cemaat’e önemli bir destek olduğunu da gösterdiğini belirtti.
Dakka’daki Jahangirnagar Üniversitesi’nden eski hükümet ve siyaset bilimi profesörü Abdul Latif Masum, şu anda başbakan olması beklenen BNP Başkanı Tarık Rahman’ın, partisinin yolsuzluk ve gasp geçmişi nedeniyle kendi partisi tarafından zorluklarla karşı karşıya bırakılacağı konusunda uyardı.
“Gasp, yolsuzluk ve hizip çatışmaları gibi kökleşmiş uygulamalar daha geniş siyasi kültürümüzü yansıtıyor. Bunun üstesinden gelmek son derece zor olacak,” dedi.
BNP’nin zaferinin, politika yapıcıların şeriatçı Cemaat liderliğindeki bir hükümet olasılığı konusunda endişeli olduğu Yeni Delhi’deki kaygıları da hafifletmesi bekleniyor.
Analistler, seçime katılması yasaklanan Hasina’nın partisi Avami Ligi destekçilerinin sandıktan uzak durmuş olabileceğini düşünüyor.
Seçim, Bangladeş’in Nobel Barış Ödülü sahibi bankacı Muhammed Yunus liderliğindeki bir geçici yönetim tarafından denetlendiği gergin bir buçuk yıllık geçiş sürecini sonlandırdı. Yunus’un önümüzdeki hafta görevden ayrılması bekleniyor.
Bölge ülkeleriyle denge nasıl kurulacak?
Tarık Rahman, uzun süredir Şeyh Hasina’yı destekleyen ve onu devrildiğinden beri ağırlayan Hindistan ile ilişileri “tek taraflı” olarak nitelendirerek tepki göstermişti.
Hindistan Başbakanı Narendra Modi, X üzerinde yaptığı paylaşımda, “Sayın Tarık Rahman’ı BNP’yi Bangladeş’teki Parlamento seçimlerinde kesin bir zafere taşıdığı için sıcak tebriklerimi iletiyorum,” dedi. “Hindistan, demokratik, ilerici ve kapsayıcı bir Bangladeş’i desteklemeye devam edecektir” diye ekledi.
Dakka merkezli SANEM düşünce kuruluşunun icra direktörü Selim Raihan, “Hindistan ile gergin bir ilişkiye sahip olmak sağlıklı değil, bu yüzden diğerleriyle bir denge unsuru oynamak zorunda kalacak” dedi.
Raihan’a göre, yeni Bangladeş iktidarının Hindistan’la kötü ilişkilerini; Çin ile ilişkileri derinleştirerek, tarihi düşman Pakistan ile yeni başlayan yumuşamayı ilerleterek ve ABD ile yapılan son ticaret anlaşmasıyla dengelemesi gerekecek.
ABD’nin Bangladeş Büyükelçisi Brent Christensen, X üzerinde yaptığı paylaşımda BNP’yi “tarihi” zaferi nedeniyle tebrik ederek, ABD’nin “her iki ülkemiz için de refah ve güvenlik ortak hedeflerini gerçekleştirmek üzere sizinle çalışmayı dört gözle beklediğini” söyledi.
Geleneği devraldı
60 yaşındaki Rahman daha önce hiç kamu görevinde bulunmadı. Aralık ayında, 17 yıl boyunca Londra’da gönüllü sürgünde yaşadıktan sonra Bangladeş’e döndü ve siyasi amaçlı olduğunu söylediği yolsuzluk suçlamalarından kaçındı.
Annesi Halide Ziya, aralık ayında ölümünden önce onlarca yıl BNP’ye liderlik ederek üç kez başbakanlık yaptı, babası Ziyaur Rahman ise bağımsızlık lideri ve eski cumhurbaşkanıydı; 1981’de suikasta uğradı.
BNP’nin en son 2001’den 2006’ya kadar iktidarda olduğu dönemde, Bangladeş üst üste dört yıl boyunca Transparency International tarafından dünyanın en yolsuz ülkesi seçilmişti.
Bu hafta Rahman, “geçmişte ülkeyi yönetirken yapılan kasıtsız hatalar” için “içtenlikle” özür dilediğini söyledi.