Batılı yetkililerden Avrupa için ‘Franz Ferdinand anı’ uyarısı

Batılı yetkililer, Avrupa’da ani bir gerginliğin kıtayı topyekûn savaşa sürükleyebileceği uyarısında bulundu. Politico dergisine konuşan yetkililer, mevcut durumu Birinci Dünya Savaşı öncesine benzeterek “Franz Ferdinand anı” yaşanma riskine dikkat çekti.

Politico dergisine konuşan Batılı yetkililer, Avrupa kıtasını topyekûn bir savaşa sürükleyebilecek ani bir gerginliğin patlak verme riskine işaret ederek, mevcut atmosferin Birinci Dünya Savaşı öncesini hatırlattığını belirtti.

Yetkililerin endişelerinin merkezinde, “Franz Ferdinand anı” olarak adlandırılan senaryo bulunuyor. Bu kavram, 1914’te Avusturya Arşidükü Franz Ferdinand’ın öldürülmesinin, kıtayı büyük bir savaşa sürükleyen zincirleme reaksiyonu tetiklemesine atıfta bulunuyor.

Suikastın ardından Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’a savaş ilan etmesiyle başlayan süreç, Rusya, Almanya, İngiltere ve Fransa’nın da dahil olmasıyla kısa sürede genişlemişti.

İyimserlikten sert söylemlere geçildi

Politico, AB liderlerinin 1 Ekim’de Kopenhag’da bir araya geleceğini ve bu toplantının hazırlıklarının “silahların gölgesinde” yapıldığını yazdı. Dergiye göre, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald Trump’ın Alaska’daki zirvesinin ardından oluşan iyimser hava, yerini ülkelerin daha sert bir tavır almasına bıraktı.

AB’nin Rusya karşısında ortak bir politika belirlemedeki zorlukları da potansiyel bir gerginlik kaynağı olarak görülüyor.

Hava sahası ihlalleri gerilimi artırdı

Son haftalarda NATO’nun Rusya’ya yönelik söylemlerinde de sertleşme gözleniyor. Moskova, NATO üyesi Polonya, Romanya, Norveç ve Danimarka’nın hava sahasını insansız hava araçları ve savaş uçaklarıyla ihlal etmekle suçlanıyor.

Bu gelişmeler üzerine Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel, “Müttefikler bu ihlallere, gerekirse askeri yöntemlerle karşılık vermeli,” dedi.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve ABD Başkanı Donald Trump da Rus uçaklarının düşürülmesi gerektiğini savundu. Ancak Rutte, daha sonra yaptığı açıklamada bu durumun yalnızca sivillere ve askerlere doğrudan tehdit oluşturan anlarda geçerli olduğunu belirtti.

“Caydırıcı denge kurmak zorlaştı”

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi savunma politikaları uzmanı Rafael Loss, dergiye yaptığı değerlendirmede, “Kopenhag’da Avrupa liderlerinin görevi, böylesi olayların kriz ya da savaş haline dönüşmesini engelleyecek caydırıcı bir denge bulmak,” diye konuştu.

Bu dengenin kurulmasının kolay olmadığını ifade eden Loss, “ABD Başkanı, NATO’nun en büyük müttefiki olarak, ‘Rus uçaklarını düşürün’ deyip ardından ‘ama size destek verir miyim bilmiyorum’ dediğinde işler daha da zorlaşıyor,” ifadelerini kullandı.