Beş AB ülkesinden yeni üyelerin veto hakkını sınırlama teklifi

Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg, Avrupa Birliği’ne yeni katılacak ülkelerin dış politika, bütçe ve genişleme gibi hassas konulardaki veto yetkilerinin geçici olarak sınırlandırılmasını teklif etti. Reuters’ın ulaştığı ortak belgede, Ukrayna ve Moldova gibi adayların katılım sürecinde demokratik gerilemelere karşı katı koruma mekanizmaları uygulanması isteniyor.

Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg, Avrupa Birliği (AB) genişleme sürecinde yeni üyelerin temel konulardaki oy haklarının geçici olarak sınırlandırılmasını ve demokratik standartlara uyum denetiminin sıkılaştırılmasını teklif etti.

Reuters haber ajansının beş ülkenin ortak belgesine dayandırdığı habere göre, söz konusu girişim Karadağ, Arnavutluk, Ukrayna ve Moldova gibi ülkelerin birliğe katılım müzakerelerinin sürdüğü bir dönemde hayata geçirildi.

Ortak belgede, gelecekte imzalanacak katılım anlaşmalarında demokrasi, medya özgürlüğü ve hukukun üstünlüğü alanlarında “ciddi geri adımlar” atılması ihtimaline karşı özel izleme mekanizmaları ile koruyucu önlemlerin yer alması öneriliyor.

Girişimin sahipleri, şu anda tüm üyelerin oy birliğini gerektiren dış politika, AB’nin genişlemesi ve bütçenin onaylanması gibi en hassas başlıklarda, yeni ülkelerin oy haklarının geçici olarak kısıtlanmasının tartışılmasını talep ediyor.

Reuters, yeni üyeler için kuralların katılaştırılması fikrinin arkasında, AB’nin Macaristan ile yaşadığı deneyimlerin yer aldığını aktardı. Brüksel yönetimi, Macaristan hükümetini demokrasi ilkelerini ve hukukun üstünlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle uzun süredir eleştiriyor.

The Guardian gazetesinin daha önce yayımladığı haberde de AB’nin, yeni üye ülkelere dış politika ve vergilendirme dahil olmak üzere kritik konularda geçici olarak veto hakkı verilmemesi seçeneğini tartıştığı belirtilmişti.

Gazete, bu kısıtlamaların ilk olarak Karadağ’a uygulanabileceğini ve ardından diğer aday ülkeler için bir model olarak kullanılabileceğini yazmıştı.

Gazetenin kaynakları, söz konusu önlemi, yeni bir üye ülkenin katılım sonrasında siyasi yönünü aniden değiştirmesini engellemek adına gerekli, geçici ve “hukuki sınırda” bir uygulama olarak nitelendirmişti.

AB, 2022 yılında Arnavutluk ve Kuzey Makedonya ile katılım müzakerelerini başlatmış, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen bu gelişmeyi “tarihi bir an” olarak tanımlayarak her iki ülkenin de Avrupa değerlerine bağlılığını kanıtladığını söylemişti.

Aynı yıl Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de Ukrayna, Arnavutluk, Karadağ ve Kuzey Makedonya’nın AB’nin tam üyeleri olması gerektiğini ifade etmişti.

AB, Haziran 2024’te Kiev yönetimi ile katılım müzakerelerini resmen başlatmış olsa da sürecin her bir aşamasının açılması ve kapatılması 27 üye ülkenin oy birliğini gerektiriyor.

Macaristan, son yıllarda Ukrayna’nın AB’ye hızlandırılmış katılım sürecini defalarca eleştirmiş ve Kiev’in entegrasyonuna vereceği desteği Transkarpatya’daki Macar azınlığın hakları şartına bağlamıştı.

Macaristan Başbakanı Peter Magyar daha önce yaptığı açıklamada “çifte standartlara” karşı olduğunu belirterek Ukrayna’nın üyelik prosedürünün diğer adaylarla aynı koşullarda yürütülmesi gerektiğini savunmuştu.

Birlikte gelecekteki genişleme dalgasına ilişkin tartışmalar sürerken, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Ukrayna, Moldova ve Batı Balkan ülkelerini de kapsayacak şekilde AB üye sayısının 27’den 40’a çıkarılması çağrısında bulunmuştu.

Politico ise ABD’nin dış politikasındaki değişimler ve güvenlik endişeleri nedeniyle İzlanda ve Norveç’in de AB’ye katılım olasılığını yeniden değerlendirmeye başladığını bildirmişti.