Birleşik Krallık ile Türkiye arasında Eurofighter anlaşması

Birleşik Krallık, Türkiye ile 8 milyar sterlinlik (yaklaşık 10,7 milyar dolar) bir savunma anlaşması imzalayarak onlarca yüksek teknolojili Eurofighter Typhoon savaş uçağı tedarik edecek.

Başbakan Keir Starmer, pazartesi günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmek üzere Ankara’ya geldikten sonra anlaşmayı imzaladı ve bunu “İngiliz işçileri, savunma sanayimiz ve NATO güvenliği için bir kazanç” olarak nitelendirdi.

Başbakan, anlaşmanın NATO güvenliği için de bir destek olduğunu belirterek, Türkiye’deki gazetecilere, “Bu kapasitenin Birleşik Krallık ile güvence altına alınması NATO için gerçekten önemli,” dedi.

Süpersonik savaş uçakları, Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) filosunun bel kemiğini oluşturuyor ve Rusya gibi ülkelerin jetlerini durdurmak için kritik öneme sahip.

İhracat duyurusu, Birleşik Krallık’ın 2017’den bu yana Typhoon için aldığı ilk sipariş ve 20 yıldır yapılan en büyük savaş uçağı anlaşması.

Temmuz ayında Britanya ve Türkiye arasında anlaşma için bir mutabakat zaptı imzalandığından beri görüşmeler devam ediyor. Önceki haberler, 40 adet jetin Türkiye’ye satılabileceğini öne sürüyordu.

Başbakanın resmi sözcüsü, 20 jet uçağının “hâlâ önemli bir sayı” olduğunu ve bunun “operasyonel gereksinimlerine göre gelecekteki siparişler açısından Türklerin vereceği bir karar” olduğunu söyledi.

Savunma Bakanı John Healey, “Bu, İngiltere için bir başka önemli ihracat anlaşması ve bir nesil içindeki en büyük jet ihracatı anlaşması. Bu anlaşma, ekonomimize milyarlarca pound kazandıracak ve İngiliz Typhoon üretim hatlarının uzun süre çalışmaya devam etmesini sağlayacak. Bu anlaşma, uçak alımının çok ötesine geçiyor. İki ülke arasındaki büyüyen savunma ve endüstri ortaklığının öncüsü niteliğinde,”dedi.

The Telegraph’a konuşan İngiliz hükümet kaynakları, anlaşmanın “Rusya’nın artan saldırganlığı” karşısında NATO’nun hava savunmasını güçlendirmeye yardımcı olacağını belirtti.

Anlaşma, ABD’nin Türkiye’yi F-35 jet programından çıkarmasının ardından geldi.

Washington, Ankara’nın Rusya ile S-400 füze savunma sistemleri için anlaşma imzalamasının ardından 2019 yılında Türkiye’nin jetleri satın almasını yasakladı.

ABD, o dönemde Rus sistemlerinin F-35 hakkında istihbarat toplamak için kullanılabileceğinden korkuyordu. Bu jet, İngiltere tarafından da kullanılıyor.

ABD, “F-35’in, gelişmiş yetenekleri hakkında bilgi toplamak için kullanılacak bir Rus istihbarat toplama platformuyla bir arada var olamayacağını” ileri sürüyor.

Avrupa hava sahası, Rus insansız hava araçları ve savaş uçaklarının ihlal iddiaları sonrasında alarma geçti. Eylül ayında 19 insansız hava aracı Polonya hava sahasını ihlal etti ve üst düzey yetkilileri alarma geçirdi. Diğer insansız hava araçları da Danimarka ve Almanya’daki havaalanlarında kaosa neden oldu.

Türkiye’nin yeni Typhoon uçaklarının, Avrupa semalarını koruyan NATO’nun genel jet filosunu güçlendirmek için kullanılabileceği umuluyor.

Şu anda, Türk hava kuvvetleri ağırlıklı olarak eskiyen ABD yapımı F-16’lardan oluşuyor ve filosunda yaklaşık 250 adet bulunuyor.

The Telegraph’a göre Eurofighter, Türkiye’ye Ruslara karşı koyabilecek daha modern bir savaş uçağı sağlayarak, yeteneklerinde önemli bir değişiklik anlamına geliyor. Yeni jetlerin ilk teslimatının 2030 yılında yapılması bekleniyor.

Starmer’ın ziyaretinden önce, RAF, Türk yetkililere ve askeri personele uçağı tanıtmak için iki Typhoon uçağını uçurdu.

Birleşik Krallık ile yapılan anlaşmaya paralel olarak, Türk hükümeti de Katar ve Umman ile mevcut Eurofighter filolarının bir kısmını satın almak için görüşmeler yürütüyor.

Birleşik Krallık, İtalya, İspanya ve Almanya’nın dahil olduğu bir Avrupa konsorsiyumu tarafından üretilen bu uçaklar, Türkiye’nin geliştirdiği beşinci nesil savaş uçağı KAAN’ın 2028’de uçmaya hazır hale gelene kadar geçici bir çözüm olarak görülüyor.

Üretimin yaklaşık yüzde 37’si Birleşik Krallık’ta gerçekleştiriliyor. Bu üretim, Lancashire’daki Preston yakınlarındaki Warton ve Samlesbury’deki BAE Systems fabrikalarında yapılan son montajı da içeriyor.

Savunma anlaşmasının duyurusu, İngiltere’nin Norveç donanmasına en az beş yeni savaş gemisi tedarik etmek için “tarihi” 10 milyar sterlinlik bir anlaşma imzalamasından sadece birkaç hafta sonra geldi.

İngiltere’de üretilen Type 26 fırkateynlerini tedarik etme anlaşması, Savunma Bakanlığı tarafından İngiltere’nin “değer açısından şimdiye kadarki en büyük savaş gemisi ihracat anlaşması” olarak nitelendirildi.

Hükümet, anlaşmanın “2030’lara kadar” ülke çapında 4.000 kişiyi istihdam edeceğini, bunun 2.000’den fazlasının fırkateynlerin inşa edileceği BAE Systems’ın Glasgow tersanelerinde olacağını açıkladı.

Ziyareti sırasında Başbakan Starmer, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün mozolesine çelenk bıraktıktan sonra hatıra defterine de bir not yazdı.