Bloomberg: Erdoğan’ın Beyaz Saray ziyaretinde 50 milyar dolarlık alışveriş masada

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, altı yıl sonra ilk kez Beyaz Saray’ı ziyaret edecek ve iki ülke arasındaki gergin ilişkileri düzeltmeyi amaçlayan bir dizi anlaşma imzalayacak.

Bloomberg’e bilgi veren Türk yetkililere göre bugün (25 Eylül) Başkan Donald Trump ile yapılacak görüşmenin, Türkiye’nin Lockheed Martin savaş uçakları ve Boeing uçaklarından sıvılaştırılmış doğalgaza kadar birçok şeyi satın almasının önünü açması bekleniyor.

Erdoğan, bu toplantıyı, Rusya’dan silah alımları, diplomatik anlaşmazlıklar ve misilleme amaçlı gümrük vergileri nedeniyle sarsılan ilişkileri yeniden düzeltmek için bir fırsat olarak görüyor.

Bloomberg’e göre Türkiye, bölgesel nüfuzunu korumak için hâlâ ABD’nin askeri ve diplomatik desteğine bağımlı ve yatırımcılar, Batı ittifakındaki rolünün Orta Doğu’nun en büyük ekonomisinin gelişimi için kritik öneme sahip olduğunu düşünüyor.

Washington ile ilişkilerin yumuşamasına yönelik beklentiler, Türk piyasalarını canlandırdı ve Trump’ın geçen hafta Beyaz Saray ziyaretini açıklamasından bu yana devlet borçları ve hisse senetleri yükseldi.

Londra merkezli Eurasia Group Europe direktörü Emre Peker, “Erdoğan, savunma ilişkilerini iyileştirmeye odaklanarak Türkiye-ABD ilişkilerini yeniden şekillendirmek ve iyileştirmek için Trump’ın başkanlığını kullanmak istiyor. Erdoğan’ın peşinde olduğu enerji ve savunma anlaşmaları, Trump’ın anlaşma yapma içgüdüsüne de hitap edecek, karşılıklı yarar sağlayan, işlemsel [transactional] bir ilişkinin temel direkleri,” dedi.

Ankara merkezli düşünce kuruluşu TEPAV’ın stratejisti Nihat Ali Özcan ise, “Cumhurbaşkanı olarak kalmayı önceliklendiren Erdoğan, 2028 veya daha önceki bir seçimlere kadar ABD veya Trump’tan kaynaklanabilecek herhangi bir sorunla kariyer yolunu tehlikeye atmamayı hedefliyor,” iddiasında bulundu.

Perşembe günkü potansiyel anlaşmaların en büyük payı havacılık sektöründe olabilir. Türk yetkililer, Boeing ve Lockheed Martin’in 250 adet ticari jet uçağı ve ek F-16 savaş uçağı siparişi alabileceğini söyledi.

Trump geçen hafta, F-35 hayalet uçakları konusunda uzun süredir devam eden tıkanıklığın çözülme ihtimali olduğunu belirtmişti. Türkiye, Lockheed’in en gelişmiş savaş uçağının geliştirilmesinde orijinal ortaklardan biriydi fakat Rusya’nın S-400 hava savunma sistemini satın aldıktan sonra programdan çıkarıldı.

Bu satın alma, Türkiye’nin savunma sanayisini hedef alan ve halen yürürlükte olan CAATSA olarak bilinen kongre yaptırımlarına yol açtı.

Türk yetkililere göre Ankara, Washington’un talebi doğrultusunda S-400’leri elden çıkarmayı reddetmişti ama bunların konuşlandırılması konusunda bir uzlaşma sağlanması halinde 40 adet F-35’in satın alınması için kapının yeniden açılabileceğini umut ediyor.

Çarşamba günü Türkiye, Mercuria Energy ve Woodside Energy ile, ağırlıklı olarak ABD’deki tesislerden LNG şeklinde yaklaşık 76 milyar metreküp doğal gaz satın almak üzere uzun vadeli anlaşmalar yaptığını duyurdu.

Gaz sevkiyatları ve savunma anlaşmaları, her iki ülkenin de üç katına çıkararak yıllık 100 milyar dolara ulaştırmak istediklerini söyledikleri ikili ticareti güçlendirecek.

Washington’daki bir düşünce kuruluşu olan Orta Doğu Enstitüsü’nün kıdemli dış politika danışmanı Umud Shokri, “Türkiye, özellikle Rusya ile savunma bağları ve farklı dış politika pozisyonları konusunda yaşanan gerginliklerin ardından, güvenin yeniden inşasına yönelik stratejik bir dönüş sinyali veriyor,” dedi.

Shokri yine de, Rusya ile Batı arasındaki “hassas denge” belirsizlik yaratan risk faktörleri olduğunu söyledi.

İlişkilerin bundan sonra nasıl gelişeceği, Türkiye sınırlarının ötesinde, özellikle Suriye’de yankı bulacak.